XXII

Cap. I. HISTORIA OBSERVATORII.

anno i< 5 gi (r). In-medio speculae turriculam rotundam, cujus murus altus g pedes, d dmeterintra muros 21 pedum, exstruxit, novumque hoc Observatorium novis & a se excogitatis in-strumentis adornavit, nempe machina aquator ea-, machina azivmtbali , rota meridiana, Lv'perpendiculo altitudinum correspovdentium (s).

Rota meridiana destinata erat capiendis restasccnsionibus & declinationibus, stellis inmeridiano versantibus. Machina acquatorea determinat rcctascensioncs & declinationes extrameridianum, ejusque telescopium sequitur motum stellarum diurnum. Machina azimuthalisemetitur stellarum altitudines A azimutha extra meridianum, & egregiam prarstat operam incapiendis altitudinibus correspondentibus.

Tunc temporis prorsus nova erant haec instrumenta, prorsus nova erat observandimethodus Roemeriana, quae rcctascensionibus & declinationibus subtilius rimandis nititur (t).Magno acumine excogitatae sunt Roemeri machinae, & complectuntur prima rudimenta primas-que lineas instrumentorum praecipuorum, quae jam in omnibus pulchre ornatis oblervatoriis re-periumur, diurnisque & nocturnis astronomorum manibus versantur. Has machinas & post-huma alia acutissimi Roemeri dilucide explicavit dignus ejus discipulus & asiiduus in observandoadjutor Petrus Hnrreborv (u).

De restauranda astronomia serio agens Olaus Roemer non solum in observatorioHaunicnsi, sed quoque in observatorio suburbano aut tusculano, hisce novis instrumentis sedulostellas fixas & planctas observavit ab anno 1690 usque ad annum i"rr, Immensa: & accurataeviginti sere annorum observationes astronomicce, quibus stellarum rcctasccnsiones & declinatio-nes definiuntur, pluribus comprehendebantur voluminibus, quae in funesto isto incendio, quodmaximam Hauniae partem de vastavit an. 1728, perierunt; licet Petrus Horreboro omnem de-dit operam, ut has Roemeri & suas vigilias & stupendos labores flammis eriperet.

Jactura harum observationum multum detrimenti cepit res astronomica. Roemerienim observationes prima: fuerunt, qua: rcctascensioncs per nova: methodi indolem accurate ex-hibuerunt, quarumque eum rccentistimis observationibus comparatione motus fixarum singula-res & proprii, nec a prxeestione, aberratione, & nutatione pendentes erui poterant. Campa-

ratione

(r) Pulchra Roemeri inventa commemorant Journal des lhav. 1681. pag. 4t. & 1682. pag. 5 6 . Du

Mainel Historia Regisc Academix scientiarum Tanlina: png. 112 , 156, 157, 162 , 173, I 8Z >184, i85> 2oz.

Machines inventions approuves par Tacademie de Paris. Tom. I, pag. 79. 81- 85- 89.

(s) Philosophical Transoctions Vol. 23. Journcy in to Denmark hy William Oliycr pag. 1407.

(t) Vide Roemeri epistolam ad I.eibnitium datatn d. 15 Dee. 1700 in Miscellaneis Berolincnsibus.Continuat. 2. pag. 216.

(u) Rasis Astronomiae Cap. S^ 7, 8, 9, II, 13 1 14, IZ & 17.