X. LES.

Over de WATERWEGING.

Zor

Een verdere beschouwing van de natuur van de Lugt in opzigt vanverscheiden van derzelver eigenschappen , waar van we nog geenberïgt gegeven hebben , met Waarnemingen en Proeven , omdeze eigenschappen te bewijzen , ah mede e#n beschrijvingvan Werktuigen en Gereedschappen , die dienjligzijn , om die eigenschappen tot gebruik te maken ..

NB. Deze beschouwing wordt van sommigen de Lugt-kunde- genoemd , maar wijvervolgen ze onder de benaming van Wat erweging , omdat Lugt een Vloeistof is ,welker Persing en Weerstand op dezelfde wijs werkt, als Wateren andere Vloei-stoffen, schoon Water niet famenpersbaar zij, gelijk Lugt, nog veerkragtig, tenzij’er bette bijgebragt worde. Evenwel zullen wij in 't bijzonder beschouwen alles,wat tot de Lugt behoort, voor zooveel ze van andere Vloeistoffen verschilt.

i. Het is vreemd , dat de Ouden , die niet onkundig waren van de x.Les.natuur der "Winden, en derzelver Kragt voor een goed gedeelte ken-den , evenwel niets geweten hebben van ’t gewigt en de regtstandigePersing van de Lugt. Dit blijkt zeer duidelijk, omdat ze de oorzaakvan.’t oprijzen van Water in Pompen, of de optrekking van eenigevogt in Speuiten- ( uit dien hoofde gemeenelijk Hevels genoemd, ter-wijl Pompen Zuig-pompen genoemd werden) toegeichrev en hebbenaan den Af keer , die de natuur had van V Ledige , zeggende, dat ze. de Pijpen van Pompen onder het opgaande Emmertje, of den Zui-ger, bever met Water vulde, dan dat ze eenige Ruimte ledig zonlaten.

De Speuit was lang in gebruik , en dit begrip wegens derzelverZuiging was lang aangenomen , eer Ktefibius ( zoon van een Bar-bier te Alexandrije j- de Pomp had uitgevonden. Schoon hij de Pers-pomp, waarin de Lugt het Water zigtbaarlijk voortzet, zoo wel alsde Zuig-pomp maakte, dagt hij alleenlijk, dat de Lugt, in een zigt-bare Beweging gebragt zijnde, het Water kon voortzetten, maar hadgeen begrip van derzelver Werking , of regtstandige Persing', wan-neer ze stil. stond., of geheel buiten Beweging scheen te- zijn. Hij Be-

Pp 3, rufe