'Aanmerking ^WIELEN van Wagens, • 175

Op het lezen van Dr. Desaguïiers ’s Natuurkunde in zijne IV. Lesover de Schuring van Werktuigen, heb ik overwogen ’t geen hij uitden Heer de Camus bijbrengt over de Wielen van Wagens, bladz. 2,5.

„ Dat de Assen in alle opzigten regt moeten zijn, omdat de Wie-„ len, wanneer ze op den grond en van vorenmawer staan, dan van„ boven en van agteren.(’t welk de gemeene en’dagelijkse Praktijk van„ al de weereld is) moejelijker moeten bewegen.”

Schoon de Redenering volgens de Wiskunst goed zij, konnen ’eregter omstandigheden zijn, welke die Heeren zoo wel niet overwo-gen Lebben, als de genen, wier werk het geweest is zulke Werktui-gen te maken, of te gebruiken : want daar konnen eenige merkelijkeongemakken zijn in de Praktijk, wanneer men zig naauw aan die Re-gelen bindt; en de sterkte, het gemak, en de nuttigheid mogen weloverwogen, en in aanmerking genomen worden.

1. Indien Wielen in regte Lijnen moesten voortgaan, moet ik be-kennen, dat de tegenwerpingen tegen hunne Regelen veel verminderdzouden worden; maar dewijl rijwegen zelden regte Lijnen zijn (waarin Wielen, op een waterpasse vlakte bewegende, altijd loopen zou-den, indien ’er geen hinderpaal de zelven daar uit bragt) zoo zou,wanneer de Wagen naar de regter hand moet drajen, het flinker Wieldrukken tegen het end van den As, en daar sterk tegen de Lens druk-ken, en het regter Wiel zou opschuiven tegen de Borst: want dewijlde As dan in een hoeklijniën stand gebragt is tussen de gemelde even-wijdige regte Lijnen van de Wielen, moeten de Wielen tot veel groo-ter afstand van elkander gedrongen worden, als de Hoek-lijn grooteris, dan de regtsiandige. Dewijl in zulk een omdrajing naar de regterhand, het regter Wiel wel aangemerkt mag worden, als een Middel-punt (indien de draai kort is) beschrijft het stinker Wiel een Omtrek,en tragt in zulk een Streek af te vliegen, of te bewegen in de Raak-lijn ; maar indien de Wielen (gelijk de gemeene Praktijk is) van voreneen weinig nawer zijn, dan van agteren, zal het zijnen natuurlijkenStreek en buiging hebben, om een gedeelte van zulken Omtrek te be-schrijven.

2. Een tegenwerping van meer belang tegen den Regel is, dat, de-wijl de Bossen in het binnenste gedeelte der Naven van groote Wagens(en in Koetsen naar Evenredigheid) 5^ Duim over 't Kruis zijn, en devoorste Bos maar 31 Duim is, en de Armen, waar aan ze bewegen,

Stuk-