474
AANHANGSEL VAN DE
D om vervalst te worden, wanneer ze verseh
schappen* 1 ' op strand geworpen is, zynde als danvan de noch week, en van een meelachtige stof.Amber Paar is niets bequamer, gelyk de ver-as ' valschers zelve aan my beleden hebben,om onder de Ambergris te mengen, dande bloem van rysthaauwkens, dewelkenet te gelyk geeft een lichtheid en eengraauwe koleur, doch dit bedrog kanniet lang verholen blyven, nadien 'er deworm lichtelyk inkomt. Het is geenlichte zaak uyt te vinden of de Ambergrisvervalscht is door een bydoening vanBenzoitt , Storax, en andere wclruykendedingen. Het is min moeyelyk de op-rechte Ambergris te onderscheiden vandat valsche soort, ’t welk een kunstigzamenmengsel is van Teer, Wasch, Hars,Storax en diergelyke, welker verscheldebykomende middelen zeer klaarblykelykzyn aan het oog, het gevoel en de reuk.Beide deze soorten zyn my dikwils tekoop geveilt, terwyl ik in het Land was.Het is de gewoonte der geenen, die Am-bergris op de kusten vinden, verscheldekleine stukken in een groot stuk te druk-ken het welk, in dien het te mismaakten te zeer uytgestrekt is,verder gedrukten gemaakt word in de gedaante van eenronde bal, waar door desl'elfs gevaarte ver-mindert en deflèlfs gewigt vermeerdertword,evenwel zonder benadeeling van des-selfs deugdzaam heid .Een der zekerste en ge-meenste middelen, om te beproeven of deAmbergris vervalscht is of niet, is, om wei-nige greyntjens te leggen opeen gloeyendeplaat, door welk middel, indien 'er ee-nige vreemde stostb ondergemengt is, hetzich ontdekken zal door den rook, of an-ders deffelfs goedheid blyken door deweinige afiche. De Oosterlche volkerenover de Ganges nemen deze proefgemeen-lyk op een dun stukje Goud geld , vaneen eironde gedaante , Koobcmg genaamt,het welk zy by der hand hebben, en totdat einde op kooien leggen, met eeniggeschrapt Ambergris. Onder de goedelootten van Ambergris houden de Chinee-sen dat voor het beste,’t welk geschrapten in heet kookend water gedaan en toe-gedekt zynde, het beste en ’t gelykstesmelt. Ik heb hen deze proef zien nemenin porceleyne schoteltjens, uyt welke zyhaare Thee drinken. Het slechtste soort
van Ambergris is, dat gevonden word inde ingewanden van den Walvisch , daarhet veel van zyne krachten verliest. DeWalvisch, in wiens ingewanden het ge-vonden word, word in de Taal van ’tLand genoemt Mokos : Deze visch is drieof ten hoogsten vier vademen lang, enword zeer dikwils gevangen in alle de
Zeen omtrent Japan. Wanneer zich byhet openen der darmen aan het oog ver-toont een kruymelachtige stof, na Lymgelykende, is het een teken, dat zy ookwaarschynlyk Ambergris zullen vinden.Dit soort van Ambergris , en dat, hetwelk somtyds word gevonden op de kus-ten geworpen, te gelyk met den drek derwalviflehen, terwyl ze noch leeven, zynbeide zeer gemeen in Japan , en door deInboorlingen genoemt Kunfuramfun , datis, IValvtjcb drek , welken naam somtydsgegeven word aan alle soorten van Am-bergris in ’t gemeen. Somtyds word ’ereen zeldsaame vette stof door de zee op-geworpen op de zuyderlyker kusten vande Oost Indien, welke na alle uytterly-ke schyn, naby de Ambergris gely kende,deflèlfs vinders veeltyds bedriegt. Zulkenstuk, ’t welk gezegt wierd te zyn ge-vonden op de kusten van Luzon of dePbilippynjibe Eylanden , wierd my te koopgeveilt voor oprechte Ambergris , maarbevindende dat het witachtig, sponsach-tig, bros, en van eene quaade reuk was,gelyk rans of garstig spek, zo zag ikhet aan voor walvisch spek, dat zo ver-andert was door een lange wyl op hetstrand te hebben gelegen, en ik' wees hetdierhalven van de handt. Ik heb nochdiergelyken stuk , dat my geschonkenwierd voor een stuk oprechte Ambergris ihet is van een zeer mismaakte gedaante,’t weegt omtrent drie ponden , en is ge-vonden op de kusten van Banda. Ik kou-de het voor een soort van talk, of dier-gelyk soort van vet of smeer, ’t welkScbroderus witte Ambergris noemt, endoorgaans bekent is onder den naam vanSperma Ceti , ’t welk op de oppervlakteder zee dobberende ergens by een ver-gaart (misschien aan een rotz ) en nader-hand door de hitte der zon gesmoltenword tot in een stuk. Drie soorten vanSperma Ceti zyn ter myner kennis geko-men. Het eene soort word vlottende ge-vonden op de vlakte van ’t water in deNoorder Zeen, en word verzamelt inmandjens van tienen gevlogten, gelyklang bekent is geweest door de verhaalenvan verseheide perfoonen,die oog-getuy-gen daar van geweest zyn. Het tweedesoort is die, welke volgens ’t verhaal va aBartbolinus , Woramitts , en van de geen dienaar Gtoenlandt zeylen ,op de walvslch-vangst ,in groote menigte gevonden wordi*h de kop van een zeker soort van wal-vislchen , by de Latynen O rca, en doorde Nederlanders Potvis genoemt. Hetderde soort word vergadert aan de FermEylanden ver benoorden Schotland gelegen.Dc Inwooners van deze Eylanden, voor
het
Eeni»
l/v