Genees enHeelkunst.
Rechten.
HISTORIE VAN JAPAN. 485
die hemels breedte verschillen van ’t oog-merk, waar toe zy gezonden zyn. Hier-om zyn weinige haastige stappen, danzelf gedaan, als zy slechts iets weinigsgevordert waren, doodelyk uytgevallenvoor hun voornaamste doelwit. De vry-heid van gewiste gaat zo ver onder deHeydensche Natiën, dat zy nooit eeneReligie veroordeelen,en nooit weigerende Predikers van eene vreemde Leere toete laten , zo lang zy dezelven niet be-vinden schadelyk en nadeelig te zyn aande gemeene rust en vreede. W at de Ja-poneesen belangt men kan van dezelveniet zeggen , dat zy zyn of leven gelykAtheisten. Daar zyn in dat Ryk veeleGodsdiensten vastgesteldt: zy betooneneen groote achting en eerbied voor hun-ne Goden, en zy dienen dezelve op ver-schelde wyzen: En ik meen dat ik magverzekeren, dat zy in betrachting vandeugd, in zuyverheid van wandel , enuytwendige Godsdienst plichten , ons,Christenen verre te boven gaan: Zorg-vuldig zyn zy voor de Zaligheid hunnerZielen, by uytstek yverig in boetvaar-digheid te doen over hunne zonden , enby uytnemendheid begeerig na eene toe-komende gelukstaat. - Zy zyn beter er-varen in de Genees dan Heelkunst, tenminsten de Europifche manier van heel-kundige gevallen te behandelen. De Art-zen evenwel overladen hunne Lyders nietmet veel Geneesmiddelen. Zy bedienenzich van twee uytwendige, het vuur ende naaide, welke beide zeer krachtigworden geoordeelt, om de oorzaakender ziekten (welke zy verstoppingennoemen) te verdry ven, en aan de verstop-pende stof, als de oorzaak van de pyn( welke zy wind noemen ) ruymte en o-pening te geven, om uyt haare gevan-genis te ontsnappen. Het menigvuldigen dagelyks baden, waar op de Inboor-lingen zo verzot zyn , uyt een grond-stelling van zuyverheid en stuk vanGodsdienst, en uyt een aangebore zucht•n liefde tot zinnelykheid en schoonheid,brengt krachtig veel toe om hen in goedegezondheid te houden, en verjaagt veeleziektens, aan welke zy andersins zoudenonderheevig zyn. Daar zyn behalvendeze dagelyksche baden veele deugdfameheete baden in het Land,waar henen zy,gelyk wy ook doen, de Lyders zenden,die gequelt zyn metsleepende enquynen-de ziektens en ongemakken.
Dóch om voort te gaan : Sommigemogen zeggen, dat de Japoneefen geengenoegzaame kennis hebben in de rech-ten. Wat my belangt, ik wenschte vanherten, dat wy Europeaanen zo weinig
daar van wisten als zy , nadien 'er zül-ken misbruyk gemaakt word van eenewetenschap, in haar zelven zo nut, datonschuld, in plaats van verlost te wor-den, veeltyds te meer gedrukt word.Daar is in Japan en in der daad door ’tgantsche Oosten, een veel korter weg omrecht te erlangen: Men behoeft daar nietveele jaaren aan den anderen te pleyten $men heeft daar zo veele geschriften, ant-woord , eystchen, en diergelykenjniet no-dig. Het geval word aanstonds voor ’tGerechtshof gebracht , de partyen ge-hoon, de getuygen ondervraagt, de om-standigheden overwogen en zonder verliesvan tyd vonnis gevelt. Men behoeft daarook niet te duchten voor beroeping toteen hooger Rechtbank, nadien geen hoo-ger Hof de macht heeft, om ’t uytge-iprooke vonnis in een ander Hof, schoonlaager, te maatigen. En alhoewel nietkan ontkent worden, dat deze korte ma-nier van rechtsgedingen onderhevig is aaneenige feylen en misilagen in byzonderegevallen, durf ik evenwel verzekeren, datze door den bank min verderflyk zal be-vonden worden voor de wcdeiv.ydspar-tyen , dan de verdrietige en kostbarerechtsgedingen in Europa. Niemantkan onkundig zyn hoe lang de zaakenfbmtyds bly ven hangen voor de Gerechts-hoven, hoe veel uytvluchten,uytstellin-gen, verschuyvingeu en honderd dierge-lyke andere listige uytvindingcn in ’twerk Worden gestelt; en wanneer alle de-moeyelykheden eens uyt den weg geboentzyn, en de zaak klaar is, wat zyn 'er departyen dan beter aan, dan vermits menzich beroepen mag op een hooger vier-schaar, zy dan getrokken worden vooreen hooger rechtbank? Hier moet dezaak weer op nieuw worden opgehaalt,en ’t geheel van de partyen op nieuw ge-toetst, de moeyelykheden, onrusten, enkosten groeyen aan na mate, en al datmen zeggen kan , is, dat hebbende denregen gemydt, zy gevallen zyn in eengevaarlyken floot. Doch de Lezer ver-beelde zich evenwel niet dat de Japonee-sen geheel, en al zonder rechten zyn.Dat zy verre. Haare rechten en Instel-lingen zyn uytstekend, en worden stip-te! yk nagekomen, op de minste overtre-ding van eenige derzelve zyn zwaarestrastèn gestelt. En waarlyk het zou on-mogelyk zyn, om zonder dezelve, zul-ken voorlpoedigen volkryken Land in zo-danigen bloeyende staat te houden, envan muyteryen en opstanden af te schrik-ken zulken braaven en dappere natie, dieniet min vuurig en veranderlyk van aardtis, dan de nabygelege zee stormachtig enP PP ? onge-