2

PROLEGOMENA.

indicavimus, ut quisque hujus operis beneficiorem numariam addiscere ex optimis scriptori-bus & viventium judiciis operi insertis de nu-mismatibus scntentiam ferre , ac ex eodem u-niverfam Antiquitatem Graecam , Romanam,& Ecclesiasticae magnam partem non minoriemolumento in scientia & virtute *, quam ju-cunditate cognoscere posset.

Necessita- IV. Diu quidem est ex quo litteratissimitem ope- quique Historiae & Antiquitatum cultores tan-ai?i PI er ^ operis numifinatici necessitatem perspexe-spexerunt. runt > & magno studio desiderarunt , quodaperte dixit Cl. Morellus in laudato Speci-mine Rei Numariae, ubi optavere (inquit)tam absolutum opus , quod supra verbis suis deli-neavimus , quotquot rei antiquaria notitia baudleviter tinBi extiterunt dignissima autem estJll. Spanhemii Diss. tertia Morellii Speciminiadjecta , qua Morellii hoc Consilium multiscommendavit, & quam latos & uberes , ipsegloria;, alii scientiae & eruditionis fructus exejus opere percipere possint, ostendit. Nequedefuerunt hodie, Viri Eruditione & dignitati-bus multum conspicui, qui non solum necessi-tatem operis nostri perspicere scd & desideriooperis cujus editionem meditamur teneri coe-perunt , quam primum consilii nostri rationesintellexere, ex multis Epistolis in eum finem

* Non videtur alienum esse hic loci adducere duo 111 .Spanhemii & Rev. Banduri loca ex quibus intelligasquantum numismata possint in scientiis & virtute animocum jucunditate instillandis. Prior est 111 . Spanhemiiqui de UsuNum. T. I. p. 132. inquit : " Morem illum

** (nobilissimam vitae disciplinam Symbolis complecten-" di) non -ffigyptiis solum sed Graecis aliisque familia-" rem docet eximius apud Jamblichum locus. Quid" autem sunt obsecro, plurimi & memorabiles vete-“ rum nummi, nist totidem symbola, ad omnem vitae" usum feliciter comparata? Adeo quidem utJEneam" Vicum tradentem alicubi videas, quod nuper a Cla-" rissimi Nominis Viro Christ. Wagenseilio opportune“ monitum animadverti, aliquos se novisse, quos so-" liis Rei numariae studium ad virtutem a perdita lu-" xuria revocavit. Alter est Rev. Banduri non minus" elegans in Bibi, numariae pag. IVi qui postquam doctedemonstrasset una cum Romani Imperii majestate ve-terum numorum studium deperditum esse cum tamenprius, florentibus artibus & disciplinis, & nummi ma-gnis in honoribus jugiter jam ante Augustum habitisint, & quo quisque ingenio & eruditione polluit itanumos plurimi fecerit, ita pergit. Primus quem" deinde numos Veteres magni fecisse comperimus" idem est qui ad bene sperandum de literis facundia-" que signum sustulit FRANCISCUS PETRARCHA," anno 1304. natus in Vico Florentini agri; Hic enim" cum Mantuam accitus esset a Carolo IV. Imperatore" atque ille a Docto Viro petiisset, ut librum de illu-" stribus Viris fecum communicaret, seque in illorum“ numerum referret, utrumque a se praestitum iri“ spopondit Petrarcha , modo & Imperatori virtusc< & libi vita suppeteret tum enim demum hoc munere" dignum fore illum, cum animum natalibus & digni-‘ c tati qua summa erat, aequasset, veteresque ita legis" set ut ipse a posteris legeretur.

" Indeque arrepta occasione nummos aliquot eorum“ Imperatorum qui virtute & clementia se commen-" darunt aureos & argenteos quos in deliciis habebat"huic obtulit ut ipse narrat lib. X. epist. 3. & Ecce(inquit) " C&far quibus successisti ; Ecce quas imitarifi ude as & mirari, ad quorum formulam & imaginemTe componas : quas pr&ter Te unum nudi hominum da-turus eram , Tua me mo%>it authoritas. Licet enimhorum mores & nomina horum ego res gestas norim »Tuum est non modo ' nojfe sed sequi , Tibi itaque debe-bantur. De Utilitate quam Principes ex numis caperepossunt extat elegans Commentarius Gisb. Cuperi, inlibro de Apotheosi Homeri. nec pauca eum in finemadducta a Doctiss. Pedrusi© in voluminosa descriptioneMusaei Parmensis.

Vita Py-thag.c.rz.lib. I.c. 15.

ad me scriptis, adjiciam verba nobilissimi cu-jusdam viri qui 13. Decembr. 1733. ad me li-teras dedit & de opere nostro sequentia scripsit:

Indem ich meine schon von zerschivnen jähren zusa-men getragne samlung just in rechte ordnung zubrin-gen beschäfftiget bin, manglet mir darzu nichts mehrals eben ein solches werck, so Sie unter Handen ha-ben , von welchem ich mehrers nichts wünsche, alSdaß es bald zum Vorschein kommen möge, nichtzweifflend, daß wie das vorhaben selbst summumapplausum meritiekt, also und noch mehr das werckselbst solchen finde, mithin genügsame Liebhaber dar-zu antreffen werde; Ich für meinen theil subscri-biete dato cum summa voluptate , soltC es auchso viel zu stehen kommen, so solte es mich doch nochnicht zu theur beduncken. Et nostrss temporibustanto major est ejusmodi Operis,necessitas, quiahactenus nemo fuit qui opus tam necestarium,

& toties desideratum perfecerit vel votis eru-ditorum responderit vel opus tam sumtuosumsimili vel eo pretio omnium usibus accommo-dare laboraverit, ut qui modica fortuna utun-tur vel integrum Thesaurum numismatum,vel majorem vel minorem ejus partem vel se-ctionem quam quisque sibi utilissimam vel ju-cundam judicaverit leviffimo sumtuum im-pendio comparare possit.

V. Primus * qui opus hujus generis fusce- Frustra ha«perat, est VVolfgangus Larius Viennensis Medi-ctenuscus qui cum ingentem vim numismatum ** susceptaeo scopo collegisset, Chalcographum qui hoc^j^ 1 ^in xs incideret nullum Viennae reperit? quam-obrem haec ipse (inquit Rev. Bandurus Bibi,numism. p. 16.) in aeneis tabulis describere ag-gressus est , quales praeter eam quae in Speci-mine Viennae ifzz. f°. edito visitur aliquot ä seconspectas Andreas Morellius testatur : quodquidem ab uno homine perfici non potuisseconstat? praesertim intra VII. annorum spati-um ; immatura enim morte raptus fertur anno1565. cum annum aetatis quinquagesimum pri-mum vix esset auspicatus.

Post Lazium majori cum successu universamrem nummariam tradere coeperunt HubertmGokzjus Herbipolita Venlonianus , ejusqueCommentator Ludovicus Nonnius Antvverpia-nus Medicus , qui quinque voluminibus in f °.complexi sunt Numismata Graeca, Consularia& Imperatoria. Quanta vero in his deficiant,facilime omnes perspiciunt qui norunt Goltziiilla opera primum inde ab anno 1563. usquead annum 1576. edita, eorumque authoremanno 1583. hominum numero exemtum fuis-se. Et licet eorum operum nonnulla initiis

* Non puto enim huc referri posse Jacobi de StradaMantuani, opus, quod olim magnopere commenda-tum, nunc (teste Rev. Banduro Bibi. Num. p. 10.)piperi condendo quam Illustrandae Veteri Historias{yel numismatibus ) utilius, nec immerito quidemvidetur: in hoc enim tametsi de aversis nummorumpartibus interdum meminit, solas tamen PrincipumRomanorum effigies consulto repraesentat, hasque inbuxo cum impolite expressas semper, tum aliquotiesimperite confictas exhibet.

** 70000. fuisse scribit quod nemini sano unquam per-suaserit ; quanquam de hoc numero deinde nimiuma quibusdam detractum fuit i Cl. Bandurus Bibi. Num.p. 16. quibus verbis Cei. Fabritius 1 . c. in notis hxcsubjecit // d quibusdam ) ab Andrea Morello in speci-mine rei numariae antiquae p. 5. seq. ubi ipse V. C.pollicetur collectionem 25000. nummorum , longemajorem quam sperare potuit aliquis qui Carolo Pa-tino crederet, vix 700©. in Cimeliarchiis reperiri.

Seculi