,1

I

a!

Exod.jq,

Dttst.ij,

ltrtm.i i.Septuag.

Uan.iu

DAug.

D.Synef.

52 Lib.I. Adamus, fiue Iefus conceptus.

a quibus aegre, & difficulter diuellantur. Et vix communi-candorum bonorum eft lignum efficacius , quam fi Deusdicatur ambulare cum aliquo, Vnde MoyfesExod. 33. ficloquitur ad Dominum : In quo enim /cire poterimus, ego, <&>populus tuus, inueniffe nos gratiam in confpeclu tuo .nifi Ambula-veris nobifcumf Caietanus ex Hebraeo legit: Si non facies tuaambulans ? Quafi vix aliud fignum maneat faciendae gratiae,vbi Dei facies non oftcnditur ambulans j dum enim Deusfedet, iudicium facit, fupplicia mandat: dum incipit am-bulare, tunc iam intelligitur gradus facere ad donandum.Quo refpiciebat illud Deut. 23. Dominus Deus tuus ambulatin medio caftrorum , vt eruat te , & tradat tibi inimicos tuos. Si-mul cum Deo ambulate,& beneficia ad homines ambulant.

Cen. 5. Vocauitque Dominus Deus Adam, &dixit ei: Vbi es ? Qui ait: Vocem tuam au-diui in Paradifo, & timui, co quod nuduscflfem, &abfcondi me. Cui dixit Dominus:Quis enim indicauit tibi, quod nudus efTes,nifi quod ex ligno, de quo praeceperam tibine comederes, compdifti ?

§. XVII.

Magna Dei mifericordia , quod non fnat in nobis pecca-tum inucterafccre,

S imul ac peccat Adamus, Deus illum conuenic, & vocatin peccati examen, cum clamat, vbi es i Et quidem tantafeftinatio in perquirendo peccatore non de ira venit, fedde mifericordia fingulari, quae non finit peccatum inue-terafeere in homine, quem ad falatem Deus volebat cuo-care. Vtinam rtumquatn peccata inueterafeerent, fed ad-huc iis calentibus remedium feftinaret . fallar, nifi omnespeccatores facillime reuiuifccrent in gratiam. In Ierem.cap. 31. ait: Hac dicit Dominus : Inuenit gratiam tn deferto po-pulus , qui remanferat gladio : vadat ad requiem fuam Ifrael,Quae verba fic apud Septuag. leguntor: Sic dicit Dominus:inueni calidum in deferto, cum hit , qui perierant gladio. lte.&nolite interficere ifrael. Itaque apud Septuaginta dicitur Deusinueniffe calidum inter incerfettos : apud Vulgatam dici-tur populus ipfe, internecioni datus, inueniffe gratiam. Etquidem veriffiinum eft , quod qui in peccatis lethalibusnondum refriguit , nec inueterauit, fed quafi adhuc re-cens mortuus, & adhuc calidus Deo repraefentarur, is fa-cile redit ad gratiam, & a morte liberatur. Nec vacat my-fterio , quod de Deo, euocante Adamum , fatus textusin praefenti, folum afferat : Dixit que ei. Adam vbi es ? Ve-rum de euocante Deo Lazarum quatriduanum, Ioann. 11.non folum dicit,quod infremuit fpiritu, quod lacrymatuseft, fed infuper addit: Hac cum dixijfet, magna voce clamatsir.Lazare.veni foras. Et quidem non minor potentia eft necef-faria ad excitandum peccatorem ad gratiam, quam ad exci-tandum mortuum ad vitam s & in vtroque, nimirum Ada-mo , & Lazaro,vocatio peccatoris repraefentabatur. Cur,er-go Dominus vt Adamum vocet, non eleuat vocem,non fre-mit,nou clamat,fed fimpliciter dicit, Adam vbi es t At,vt vocet Lazarum,& lacrymatur, & flet,& fremit,& magna voceclamat, Lazare veni foras ? Adamus recens erat peccator,Lazarus iam quatuor dies agebat invmbra mortis,& pecca-torem veterafeentem in culpis repraefentabae: ideo non fineingenti voce,& multis clamoribus poterat reuocari,qu£doqui recens erat, & nouitius in culpis, facili negotio in me-liorem frugem trahebatur. Ait D. Auguft. traft. 4 9. in Ioan.Ad Lanarum fremuit , lacrymatus efi . voce magna clamauit.Quam difficile furgit, quem moles mala confuetudinis premit! In-ueteratam maculam qui eruat, multis opus habet > recen-tem autem facile poffupws extrahere , vtfapienter notatSynef.epift.44. Qu 6 reficiensIfaiascap.?.aiebat: Va.quitrahitis iniquitatem in funiculis vanitatis. fy quafi vinculumplaufiri peccatum. In quibus verbis praeclare notat Galatinuslib.tf.c.tf.natura peccati,quod vt primb admittitur io anima,quafi bombicino filo tenuiflimo apparet ligatum,vt vel ha-litu poflit inde exturbari : at dum finitur ibi manere diu-tius,fic craffcfcit,vt fimile appareat craffo funi nautico.Nonergo dicitur,vae trahenti peccatum in funiculis vanitatis fo-lum,qui non permittunt in fe durare peccatum, fed recensacceptum vulnus ,& adhuc palpitantem, Sc quafi calidam

animam,ad medelam procurant reuocare. Ij fane fic mor-bum excutient,quafi qui tenuiffimum filum rumpat contor-tum fputamine. Illi merito dicitur var, qui vtrumque pati-tur,& vanitatis funes , & vinculum plaufiri, dum in animofuo diutius manere patitur, & craffefcerepeccatum. Hinc pfxgj},Pfal. 136. Beatus.qui tenebit , & allidet paruulos fuos ad petram.Paruulos vocat,recentes errores admilfos, recentes arum*maculas j qui enim has non finet fenefcere,nec veterafeere,is beatitudinis feret palmam.Ex quo fic monet Bachiar.epi-ftola derecip.lapfis : Propheta beatum dicit effe eum,qui tenet gachjarparuulos Babylonis,allidit que ad petram. Et tu expeBas , donec gi-gas tuus immicwi efficiatur 'Periculose expedias,vt maneat inte peccatum, quod dum manet in te,in molem giganteamcrefcet> atque ideo dum paruulus eft, tunc debet exturba-ri.Ad harc etiam D lkrn.ferm.3.in die Apoft.Petri, & Pauli:

Nec tamen fi quis peccator efl,defperemus de eo.tantum , vt rofur - D.Bern,gere velit cito, Quanto enim diutius permanebit,tanto euadet diffi-cilius. Beatus enim,qui tenebit.& allidet paruulos Babylonis ad pe -tram.Etentm ficreuerint.vixpoterunt fuperari. Quis mallet con-fligere cum gigantibus,quam cum pueris?Non multos diesagat peccatum in corde tuo, nifi velis de falute periclitari.Equidem Saluator mundi, dum,iuxta Apoftolifenfum,fa-dlus eft pro nobis peccatum, tres dies egit in monumento.Peccatoris etiam formaLazamrquaruor dies in tumulo nu-merabat. Ad lefunifepulcum ferunt mulieresaromata: deLazaro fepulto,dicit foror eius, Ioan.11. F cetet.quatriduanus j e4nllefi. Expende,quxfo,quantam fecerit diftantiam vnius dieimora in peccatore.Iefus meus etiam,dum mortefuapecca-torem adumbrat,triduanus in fepulchroaromatum odori-bus prae fe fert incorruptibilem vitam aducncantem. Laza-rus,peccatoris vmbra, quat-riduanusfoetoris impletur vili-tate. Pulcherrime ad haec D.Bernard.ferm. 1 .in PafchatFa-

D.Bern.

tent quatriduani. ficut de Lazaro feribitur : lamfoetet. Domine ,quatriduanus efi. Adinuentio filiorum Adam quartam formauitdiem,quam a Domino non accepit. Propter ea corrupti funt,&abo-minabiles faBi funt.tanquam iumenta.qua in flere ore fuo putrue-runt. DiisinA fiquidem ordinationis efi triduum,quod pr ediximus',in labore, in requie.in refurreBione. Non placent hac filiis homi-num, fed fuam volunt pr a ferre diem,differentes poenitentiam ,vtindulgeant voluptati.Non efi hac dies,quam fecit Dominus,quatri-duani fafti funt.iam fment. Hinc eft,quod Nazianz.nec tresdies permittit homini effe in peccatis : fed fic illum vrgetorat, in Encen. 43. HerifpeBacttlorum ftudio flagrabas f hodie Nazian.contemplationis fiudiofum te probe. Heri conuitiator, & petulanserasfhodie benedicentia . & manfuetudirti finde. Heri comcffatorerasthodie grauitatis.tfp temperantia magtfter. Hodie temulentus fcras abfiemius. Non patitur vir diuinus venire diem,qui nonemendet errores praeteriti. Feruentior D.Ambrof. non ex-pediat alterius diei aduentum,fed in eodem die mauult ho-minem a peccato abftinere: ait enim fupra Genef.3 . Et cumaudffent vocem Domini Dei deambulantis in Paradifo jsd aurampofi meridiem ex Graeco legitur: Ad Htefperam. Hinc Ambr.inPfal. 89 .inquit: Audierunt vocem Dei ambulantis ad vefperam i»Paradifo,Simul cognofce myfierium. Mane errafiitVefpere libera-beris. O quanta Dei mifericordia eft,qu6chnon finac homi-nem fuum integra die haerere peccato ! O quanta foelicitaspeccatoris,quod Sol non occidat fuper eius peccata!

D.Amb.

§. XVIII.

Magna confuftoefi homini, quod nude carnalis appareatcoram puriffimts fpiritmm oculis,

A Dei confpe&u fe abfcondiffe fatetur Adamus , nonquodpeccarat i fed quod nuduseffet: ait enim : Vocemtuam audiui in Paradifo , & timui, eo quod nudus ejfem ,ab f condi me. Et quando , fpiritualibus gratiae donis , Scftolis ablatis , manfit totus homo carnalis fadlus i non mi-ror , quod maxime confunderetur, coram puriffimi fpiri-tus oculis apparere nude carnalis. Quis neget intolerabileconfufionem effe homini, quod poftamiffum quidquid vi-debatur fpiritus, cogatur apparere in nuda carne coramocuiisfpiritualiutn ? D. Petrus , 1. epifh4.de feeleratiffimispeccatoribus fic fatur : Sufficit enim prateritum tempus ad vo-luntatem gentium confummandamjois qui ambulauerunt in luxu -riis.defideriis.vinolentiis , comcffifttiontbus.potationibus, & iUieitisidolorum cultibus, in quo admiratur.non concurrentibus vobis, ineandem luxuria confufionem,blafphemantes. Qui reddent rationemei,qui paratus efi indicare viuos, & mortuos. Propter hoc enim, &mertetis euangeli^atum efi,vt indicentur quidem fecundum homines

in

i.Pet.*.