Cap.II. Iacobi peregrinatio,&nuptis. 107

1

§. XXXI.

Jf onpartta ejl foemina culpa,qua non crubefcit videripoft amijfi pudoris facinus.

S Apienter putat Pereira in praefenti, Liam peccaffe,dum,licet a parente impulla,complexum furata fuit viri,quemfciebat non fibi fuiffe defponfatum. Et ego ethnicae p uell*alteram etiam culpam inurere non grauabor , quod fattomane,non erubuit videri,& agnofci. Ait enim textus: EaSomane vidit lacob Liam i ex Hebraeo Oleafter : Et fuit mane,&ecce ipfa X,ia.Noh dicitur,quod erubuerit videri,quod eiubef-cens feabf conderet,vel findone operuerit faciem. Satie Re-becca Genef.z4. vix fuftinuit videriab illo,cui veniebat de-fponfari, fed ad eius confpedfcum, tollens cito pallium (uumcooperuit fe .-at deLia nec poft complexusfurtum dicitur tale:ne putaretur inculpabilis , qqae non erubuit videri etiampoft amifli pudoris facinus. Quam aliter vxorilla hominis'Leuitae fuam ingenuitatem oftendit i quam tradens vir fuuslafciuiftiniisadolefcentibuijVt abuterentur ea,mortuam vi-dit prae verecundia facinoris. Ait enim tex.Indic, c. 19. Edu-xit ad eos concubinam fuam, & eis tradidit illudendam , qua cumtotanocie abufieffent ,d'tmiferunt eam mane, At multer , re;edenti-bus tenebris,venit ad oftium domus,vbi manebat Dominus fisas, &ibi corruit. Eccetibi foemina a luuenibfts, tenebris nodturniscompreffa, permittente marito , vbi fadto mane in viri con-fpeetu veniens,tot foeditates paffa, non potuit fuftinere ve-recundiam,(I videretur: & exanimis cecidit. Ait lofephus,llb.f Antiq.cap.z, Illi furentes viri rapta;n mulierem domo ab-ducunt,cumque ei per totam nollem adfatietatem illufffent,dilucu-lo dimiferunt,que itamifere affecta ad hospitium reuertituri &pr&nimio dolore,ac verecundia,non audens in mariti contpeftum venire ,quod huncindigniffimerem laturum putaret , humi collapfa expi-rauit. Quanta haechoneftiffimaefoeminae ingenuitas ? Quamnon volens,fed coadte paffa eft turpitudinem , & turpitudi-nem a marito permiffanr.fic nihilominus erubuit,vt oppref-fa verecundiae affedlu ad lucis claritatem operiretur mortiscaligine. A parentefuit dudta Lia in turpitudinem , fateorjfic& haec fuit a marito dedudta ad turpitudinemffa&o ma-ne, ecce ipfa Lia, non mutatur , non erubefeit apparere coramillufo viro j haec fado mane,iam non ipfa, fed verecundiaeponderi fuccubuic defun£ta,non fuftinens apparere in con-fpedtu viri.Hanc ingenuam verecundiam Lacedaemoniorumfponfae obferuabant , quae & poft licitum nuptialem con-greffum erubelcebant venire in fponfi faciem. Ait Plutar-chus in vita Lycurgi: Ad ffonfamprefse commeabat fponfus cumpudore,metu,ne quis ex familia perciperet,(imul machinante il-la,& opportunitatem fuppeditante,quo in tempore infeiis aliis con-grederentur. Neque vero ad medicum temporis ita agebant,fed ali-qui etiam liberos prius tulerunt ,quam afpicerent vxores fucuinter-diu. Vt autem laudabile femper eft,quod foemina amiflae in-tegritatis erubefeat facinus , nec audeat ab ipfo marito in lu-ce afpiciific vituperabile eft,quodaudeat iu luce videri,quaedeflorationem fuam turpiter follicitauic.

§. XXXII.

Virum probum,& fapientem maxime dedecet,quodverbis contumeliofis vtatur.

Llufus lacob in re adeo graui,nullis acerbis verbis illufo-retn fuum focerum petit i fed manfuete,& fimpliciter ait:Quid eft,quod facere voluifti t Ec rurfus : Quare impofuifii mihi?Vocaret alius impoflorem, fraudulentum , dololum homi-nem , a quo tantam fraudem fuiffet palfus : cur tu ,6 lacob,non fimilibus contumeliis adeo meritis percutis illum, quific te fallit?Cur non vocas impoflorem ? Nonne vere impo-ftor eft,& dolofus,&fraudulencus ? Eqtridemjfed tantus virlacob ab iis contumeliae verbis abftinet,quae indecentilfimea yiro probo , & fapienti pronuntiantur. Enimveroait Ec-clefiafticuscap.zo. Eft correptio mendax,in ore contumelio(i. VbiSeptuag.pofucre: Eft correptio indecora. Et quidem contume-liae , & probra nunquam non indecora funt igfi dicenti, &pronuntianti. Huc fpeftatilltfd Iudae Apoft.in Canon. CumMichael Archangelut cum diabolo difputans altercaretur deMoyfiscorpore: non eft aufus iudicium inferre blafphtmiaffed dixit,lmpe-ret tibi Dominus. Poffet Angelus Diabolum,maledi<£tum,im-poftorem, &fceleftum vocare i non tamen' eft aufus talia

I

probra affumere in ore. Ec cur non eft aufus ? An quia fibialiquid timeret ? An quia diabolus non merebatur multismaleduftispet^Abfitimerebatur enim diabolus,quod voca-retur maleduftus, fceleftus,& multis probris blafphemare-tunac non decebathuiulmodi maledida,& contumelias ef-level ad momentum in ore Angelico. Sic D. Hieronym. in Hier»epift.ad 'litum,capo ait , Merebatur diabolus maledicum j /eftper Angeli os blafphemta exire non debuit. Timeret libi Angelusnon a diabolo . cui longe fuperior viribus erat; fed ab ipfamaledi(ftorum,& contumeliarumdndecentia,fivelpauhfpereffent in ore Angelico. Nunquam enim non dedecet perfo-nam iuftam , fapientem , ii in eius orelonent probra inalios, & contumeliae. Merito hinc pungebat Iob amicosfuos,viros regios,& egregios, cap,i9. Vfquequb affligitis ani- lobmam meam, & atteritis me (ermontbu* ? En decies confunditis me,

& nonerubefeitis. Illorum inuerecundiae verrit,quod probrishominem lacefferent: fi enim viri illi pudibundi effent > &modeftiam,verecundiamque conuenientefn probis, & iu-ftis,& fapiencibus haberent, maxime refugerent fceda ver-ba & iu/urtofa proprio ore proferre. Sic ad illos fatur Nice-r ■tas in Catena Gi JECUGraue quidem eft obtrectare abfentibus.vosautem , omni abitcla verecundia , mihi coram comsitium facitis ,

Quali conuitiatoria verba non poflint effe in ore illius, iaquo aliquid verecundiae ,& ingenui pudoris refederit, fedneceflum eft, vt mittat prius verecundam bono viro expe-dientem , qui ad proferenda conuitij verba defcendic. Idquod ftatuebac etiam Origen. ibi dicens : S&penumero quisagens flagitiose,ohtreQat altej* ■, vbi vero pudoris lineas tranfilierit, a

coram iattat malediftum ,Dum pudor ingenuus adeft in homi-ne, maxime cauet a maledidtis , &cc>nuitiisin alios derof-qnendis ; quae vbi ab aliquo iaCtantur,iamfignum eft,in illonihil pudoris manere. -

G e» t «cRefpondit Laban : Non eft in loco no-'ftro confuetudinis, vt minores antea trada-mus ad nuptias. Imple hebdomadam die-rum huius copula?,&. hanc quoque dabo ti-bi,pro opere,quo feruiturus es mihi feptemaliis annis. Acquieuit placito:& hebdomadatranfada, Rachel duxrtvxorem: cui paterferuam Balam tradiderat. Tand^mque po-titus optatis nuptiis,amorem fequentis prio-ri prsetulitjferuiens apud eum feptem annisaliis. Videns autem Dominus, quod defpi-ceret Liam,aperuit vuluam eius,forore fte-rili permanente.

4

§. XXXIII.

lacob perfettiffmi contugis in amanda vxorc exemplar*

Q Vis fic amauit vxorem,vt lacob amauit vxorem fuam

Rachel, quam vt fibi copularet,dunflimae feferuitutiA r jft,per quatuordecim anpos lubiecit ? Sane Ariftot. lib. z.Oeconomicor. cap. 3. perfediffimi viri in amanda coniugeproponens exemplum ,vnuminuenit in VJyffe decantatoab Homero: ait enim : Vlyffes rogante Atlantis filia , vt fecummaneret,ac fempiternitatem pollicente,ne ob id quidem prodere vo-luit vxoris affe£lum,& amorem,magifque optauit mortalem vxo-rem,filiumque videre,quam fieri ipfum immortalem. Ecce quan-ta Vlyffes dimifit, vt lan&um , integrumque , & perfectumamorem erga vxorem offenderet. De illo fi.c etiam cecinitSabinus relatus a Tiraquello in 13.leg.connub.num. 43,

Quaque mihi Circe,qu a fit mihi caufa Calypfo ... ,

lam dudum ignoto folicitare metu.

Vtraque fe nobis mortalia demere filaSpondebat,ftygias vtraque poffe vias.

T/e tamen hac etiam fpreta merctde petiuiPafurus terra tot mala,tbtque mari,

Sane non inuenerunt Ethnici in toto vaftiliyno mundo,vcJvnum hominem , qui in amanda vxore perfe&us videretur»

&ideo Homerusvnum confixit Vlyffem, qui in eooftendi-tur perfe&us vxoris amator, quando pro illa,& Deorum fi-lias reliquit , & magna commoda fpreuit» & ingentia malafubiuit. Hatc minimepraeftaret homo aptrtLEthnicos , nififingeretur pra?ftitiffe, Apud fideles autem homines,fallar,fi

quis