Clem.PP.

Clem.PP.

Dtat.zq.

Marc.ly,

Philipp.

Lhc.i . #

Theophyl.

Cap.IlLIacob ditatur apud focerum,&c. 123

§. XXV.

ybi vel diuinitatis halitus cfi , & puritas » & munditiesextrinfecus apparet.

N E credantur Labani dij effeibi> Rachelfubterftramentacameli eos abfcondit , infuper & ipfa fedes fingit im- ,munditiismenftruislaborare. Aftuca mulier appofitis im- !munditiis de prarlentia Deorum lufpicioni prorfus aditumocciudit.quando vix ficiuit effe vei diuinitatis halitus alicu-bi,quin ftatirn circumquaque afflet & puritas,& mundities.Ezech.cap. 1 £.ait Dominus: Et iuraui ttbi, (fi ingreffus fum fa-cium tecum.ait Dominus Deus,(fi fatta es mihi.Et laui te aqua,(fimundani fanguinem tuum ex te. Expende, quid fequaturadDeipraefentiam, ad Dei iogrefiiim j vbiDeus cordinoftro adeft,vbi intra alicuius vifcera eft > ftatirn fequitur j laui te aqua, (fimundasti fanguinem, hoc eft,feci,vt extrinfecus lauareris, mun-dareris, nullam immunditiem fuftinens effle tecum. Quo re-1 'piaensD. Clemens Romanus epiffl.4.ad ( difcipulos ait : De-bemus aliquid amplius habere animalibus,vt pote rationales homi-nes,&> ccde/ltum fenfuum capaces,quibus fummum /ludium effe de-let ab omnt inquinamento corda confcientiam cuflodire. Bonum eftautem (fi puritaticonueniens,etiam corpus aqua diluere. Bonum ve-ro dico-,non qua/i principale illud, in quo mens purificatur,fed quodfequela fit illius boniiooc,m quo caro diluitur. Expende ab illis, fe-quela fit illius bom hoc,(fic. Quippe vbi Dei pi sefentia per gra-tiam anima p urificatur, ornatur, nefcit tantum Dei bonumibi manere, & intrirfflecus totaliter incarceraii > fed illius fe-quela eft, quod etiam caro mundetur extrinfecus. Vix fieripoteft,qu6d diuinum bonum fingulariter mentem impleat,quin nolit extrinfecus parere per affeftum ad externa etiaminunditiem.Matth.i^.Frf vobis Scriba, & Bharif&ihypocrti&iquiatnundatts,quod deforis eft calicis, fi paropfidu,intus autem pleni eft israpina,&immunditie.Pharif&e ce.ce munda prius,quod imus eft ca-licis,(fiparopfid'u,vt fiat id,quod deforis eft,mundum- Accipe Deicon/ilium,in eo quod prius quaeras internam anirnx mundi-trem, nempe Dei gratiam ibi cum virtucibus fupei naturali-bus ailiftentem.Et quid tunc? Vtfiat id,quoddeforu eft,mundum:quippe dum intima diuinae gratiae candore effulgeant,ftatirnexterna etiam quaeretur, & procurabitur mundities. AitD.ClemensR.om.cpirt.4. Fere enim fi mens mundetur luce [cientia,cum ipfafuerit munda,ac jflendida , tunc etiam eius,qui deforis eft,hominis, ipfanecejfarib emam gerit Jd eft,carnis fue,vt figo ipfa puri-ficetur. Vbi autem ifta.que deforis efl , purificatio carnis negligitur,certum eft,neque de puritate mentis, ac munditia cordis curam geriiIta ergo fit.vt is,qnt mtrinfecus mundus eft,mundetur fine dubio (ficxtrmfecus. Dum intime Dei gratia affulgeat, interiorem ho-minem mundans,& purificansjilla ipfa lacit hominem cura-re de externa munditiei quando Dei fpiritus vniuerfae mun-ditiei amator exrftic. VndeDeut.rj.cauetlex: Habebis locumextracaftra.ad quem egrediaris ad requifita natura,gerens paxillumin balteo, cumque federis, fodies per circuitum, (fi egefta humo ope-rtes, quo rcleitatus es,( Dominus enim Deus tuus ambulat in mediocaftrorum^vt eruat te, (fi tradat tibi inimicos tuos,) (fi fint caftratua[an£ia,fip nthil in eis appareat foeditatis,ne derelinquat te. Exquibus verbis colligit Gloffa, quam fic diuinus fpiritusama-'tor etiam externae munditiei, vt qui a fordentibus, & im-mundis foleaccauere libi. Apud Mare. 14. feifeitantibus di-fcipulis de parando Pafchate,ait Dominus: ipfe vobis demon-firabit ccenaculum grande /Iratum-, (fi illic parate nobis.Qixcz quaeverba Philipp. Abb.lib.i.in Cant.c.z4 .Grandi/patio dilataturccenaculum,quia ille felici breuicre,(fi auaro tripode non litatur,(fivt/emper illum alliciat, tapetibus operofis,(fi floribus odoriferis fier-nitur,(fi aptatur } quia immunda, mhonefla , (fi turpia pulcher pr&filiis hominum aspernatur. Sic ibi : nequit enim Deus habitarenili vbi omnia fint pura. Sic Luc. x . Mi/fus eft Angelus Gabrield Deo in duitatem Gallia, cui nomen Nazareth.V bi Theophy-la<ft. ait: In fandto loco fit falutatio,hoc eft,in Nazareth.F^enim Deus , ibi nihil impurum, nihil non / 'anftum .

§. XXVI.

»

Imtmndities in facris arcet homines a dimno cultu.

Q Vi auide requirebat Deos fuos, & nihil non euoluit,vtinuenire poffet illos, vbi audit Rachelem menftruis la-borantem^ fedentemfuper ftramentacameli,non ampliusBae\a de Chrifto figur. Tom.l.

ferutatur, fed ab omni inquifitione defiftit. Cur non magisaccedit ad fedentem ? Cur per latera ftramentorum non in* Ruperr,trofpicit idolafua? Pulchre rationem infinuatRup.lib. 7 .c. ■

44.inquiens : Toemineis agrefeit approximare immunditiis. Tantaeft foeditas immunditiei, vc valuerit ardentiflimum fuorumDeoi um quxftrorem arcere ab inquifitionis cura ; qualiargreiceret venerari Deos, qui efflent fub tanta immunditie,

Ec quem non arceat ab ipfis facris fpurcitia, & immunditiaibi per miniftrorum incuriam accumulata ? Sane non line fmagno piaculo miniftri facrorum delinunt fordere omnia,immunditiifque impleri altaria, & lacra valadnde enim fiet, 1vt multi a facris arceantur, dum aegrefeunt immunditiis ap-proximare.Hucfpedtat lexDeut.z5.inquiens : Habebis locumextra caftra , ad quem egrediaris ad requifita natura, gerenspaxil- jy e(ti z * •lum in balteo, cumque federis, fodies per circuitum, (fi egefta humooperies,quo releuatus es , Dominus emm Deus tuus,ambulat in me-dio caftrorum,(fic .Qui Deus in medio caftrorum erat peculia-ri afliftenfia,iubetomnem immunditiem ,& fpurcitiem tol-li. Sed & Deus necefflario propter fuam irpmenlitatem adeftimmundiflimis, fpurciflimifquelocis, nec inde recipit ali-quam offlenfionem,nec detreftat ibi effle. Cur ergo in caftrisIhaeliticis detre&at effle inter immundities?In caftris Ifrae-lis erat Deus duplici modo, & vniuerfah modo fecundumimmenfitatem fuam , & peculiari modofecundiimqtiod ibiafliftebat, vtfauonbus luis alliceret populum ad cultum re-ligionis.Iuxta hunc peculiarem modum afliftendi,non lufti-net ibi immundities effe, vt qu« arcerent populos a facris,fed amat munditiem, qua vel poffent trahi nationes.Id quodnotabat Guillielm. Parifienf.lib.de legib.cap.f.inquiens:^immunditie corporali,voluit Deus,vt fe obferuaret populus Hebreo-rum,ita etiam, vt egeftiones ventris vnufquifque fodiens abfeonde- GuiUiel»ret,propterprouocationem, (fi exemplum aliarum gentium : vt vi-dentes populum ifraelis decimantem immunditias, (fi munditiamfe flant cm,pronocarentur ad ritus, & confuetudines torum. ItaqueDeus ad trahendas nationes ad verae religionis cultum, quiapud Ifraehtas erarjhoc in primis canit,ne quid fpurcum,ncquid immundum appareret in populo , ied omnia efflentmunda,niuedque fplenderent candore.Ex quo Nepotianummaxime commendat D. Hieron. in eius epitaphio: Erat, in-quit ,felicitus , fi niteret ait are,fi parietes ab f que fuligine,fi paui- jqjgj.

| menta terfa, fi [aerarium mundum,fivafa luculenta. Ba filicm Ec -1 cie fis.,(fi martyrum conciliabula dtuerfis floribus , vitiumque fam-j pinis,(fi arborum comis adornabat .Nec putes paruireferremun-{ ditiem, & ornatum facrorum ad animos videntium trahen-; dos, follicitandosili enim ornatus,& mundities parui refer-’ rent, cur Deus tam anxie curauit de munditie altaris, vafo-1 rum,&detotius templi ornatu,quado ad legem Moyfis vo-lebat trahere hominu animos?Et fi mundities, & ornatus fa-; erorum parui refert ad trahendos animos, cur Deus vbi vo-luit arcere homines a cultu legis,&lauacraperdidit,& va-fa, &r omnem ornatum templi in cinerem ,& fauillam rede-git ?SapienterOrig.hom.z 5 .fuperNum.a 3 t:Sio^r«<»//o/l»-crifictorum,(fi infiituta legalia,qua in type data funt populo ifrael,vfqtie ad prafens tepui /lare potuijfent ,exclufijfent fine dubio Eutm-g-elij fidem , per quam ex aduentu Chrtfti gentes conuertuntur adDeum.Eratenim in illis,qua tunc ob/eruabantur, magnifica quada ,

(fi totius reuerentia plena religio,qua ex ipfoprimo afpeflu obfiupe-/ceret intuentes. §/ttis enim videns illud,quod appellabatur Saflua-rinm,fiue/aerarium, (fi intuens altare ,adftantes etiam Sacerdotesfacrtficia csnfummarites,omnemque ordinem,quo cunela gerebantur ,afpiciens,non putaret pleni/fimum hunc ejfe ritum, quo Deus creatoromnium ab humano genert coli deberet f Vides,quantum tribuatOrigen.ornatui,& cultuitempli Ierofolymitani,quodputatmagna Dei prouidentia fuiffle deftrufhim, & cotaminatum,ne oftenfionelimpidifflmorum va/orum, purificationu cre-brarum, totiufque ornatus,& cultus ad fe trahens nationesiretardaretffllas, ne volarent ad Chriftum. Nec immerito intanta puritatis,& munditiei cura,intanto ornatu creditvimfuiffle, qua ex ipfo primo aj/beftu obtfupefceret intuentes .Ait enimEgefippus.lib. 1. de Excid. Ierof. cap.i 6 . de Pompeio Magnoaggrediente expugnare templum,& iam fupra muros politointima eius vidente : Stupebat Pompetus t acres virorum animos ,muri decorem, (fi magnitudinem, (fi nu/quam remifla officia Sacer-dotum in medio belli furore.-tanqud profunda paxeffet , nihil deerat ® *

facrificiorum folemnitati, inter iacula, mortefque caforum fundeba-tur fanguis hofharum.Nudatisgladiis imminebat hoftis,illi tamenfine vlla perturbatione foliti vicem muneris exequebantur. Quid-quid ad purificationis folemnitatem , quidquid ad cultus fia-cri obferuantiam fpeciare poterat, impletum eft , Et cur nonftuperet Pompeius in tanta puritatis cura , in tanta or-natus obferuantia, eo ipfo tempore, quando arma omnia

£■ ' j focdab&nt^