Chryfol.

Theodot.

lippom.

£uc.i.

Ephrem.

A

Capi. Ilaaci infantia,& /acrihcium. 187

fibi fubie&as offendat leges natura?,nunquam enim non er-rauit,quiiuxta natura: leges voluit omnia Chriftiana metiri.Merito D-Cfiryfol.fer.141. vbiad virgineum partum accedit,fatlir: Noflre ergo carni* ordo fecedat.hkfibi natura noftranil vin-dicet,vbi ad Aitiinam progeniem caeleftis ordo diurnam inflituitur innaturam.Vtrgo te gratia matrempreftitit,non natura : genitricemte dici pietas voluit,quam non finebat integritas. Non nitatur na-turae legibus, qui vult redle fentirede natiuitate Chrifti, inqua folum opus gratiae effulfit,non naturae.Quidquid natu-rae erat, repugnabat partui,fola gratiae poteftas fecit, vtChriftus nafceretur e Virgin e. Quippe ait Theodorus hom.de Natiuit.habitain append. y.adtf.tom.Conc.Ephef. Cla-ra , & inopinabilu prefentis caufafefliuitatis. Clara quidem quo-niam communem hominibus introduxit falutem. Inopinabilis au-t em,qui a rationem natura vicit.Natura quoque pofl partum nefcit•ulterius Virginem j gratia vero & parientem oftendit , & matremfecit, & virginitati non nocuit.Hxc ibi.

§. II-

Vt Ifaac ,Jic Chriftut in ortu fuo gaudium omnibus halat ,

& Imtiarn.

N On otiose dicitur,Voeaukque Abraham nome fili) fui,quegenuit ei fed vtoftederet,quam implebat oin-

nes l^ticia ortus filij,Ifaac enim rifusdicitur.Iam inde often-dens Chrifti Domini natalitia,in quibus vniuerfae creaturaeincredibili gaudio perfunduntur.*Ad haec pulchre ex Raba-no ,& Ruper.Lippom. in cat,inquit: Vocatus eft autem puer,Ifaac,qui rifu* interpretatur Dominus lefus quoque rifus eft,&

gaudium ommttm eletiorum , quoniam ipfe eft defideratus cmtiugentibus,ideoque nato illogauiji (nnt Angeli,&paflores,quibus di-tium efl, Ecce euangelivo vobis gaudium magnum,quod erit omnipopulo,quia natus efl vobis hodie Saluator , qui efl Chrtflus Domi-nus. Quis explicet gaudia ab ortu Saluatoris noftri manan-tia?Fallar,fI quae apparuit creatura,quae in illo ortu non ri -deret^ infolitalaeticiagauderet. Rem attigit D. Amedaeushom-4.de Virg.iis verbis : Puta quando enixa efl puerpera Ma-ria,faciem vniUerfitatisrififfe,& Istum Orbem fuoplauflffe Domi-no. Puta coelum abfterfls nubibus induijfe decorem , & fydera difant ia,ad fumus,luxiffe ei cum iucunditate. Puta notiem ejfudijfe lu-men in tenebris,& pro caligine miniflraffe fplendorem.De hac notiePfalmifla dicit:& nox illuminatio mea in delicii* meis. NafcenteChrifto gaudia hincinde erudiant, neceft adeo infenlibiliscreatura,quae infolitam non prae fe ferat laetitiam. Vnde in-tempefta nodtevigilantes pallores affatus Angelus, Luc, i.zif.Natus efl vobis hodie Saluator. Expende illud hodie,no enimdeberet dicere , hodie , fed hac nodte,fed mediis tenebris.Nonne Chriftus natus eft media nodle ? Cur ergo Angeluscauet nodtern nominare, & quafi non effet nox,fed dies,di-cit Saluatorcm hodie natum ? Nox pertinere folet ad pian-tium, dies ad laetitias,ad gaudia s vnde Angelus videns natoDomino omnia laetitia exultare,noluit nodfem,fed diem co-gitare.Ica Aymon in prarfenti fatur: In notie loquebatur Ange-lus,^ quare dicebat hodie?§h*ianoxpro tribulatione,pro aduerfita-te ponitur, dies pro Utitia.la Chrifti natiuitate rem ludius ca-uet nominare, nec putat nodtem, 'in qua vniuerfae creaturaeioufitatis exultantgaudiis. Huic vnilefu natiuitati omniumcreaturarum gaudia debebantur.Vnde Gen.iS.audiens Sara,quod paritura effet filium, riflt.Et cur rifit ad promiffionemfpedlatiflimi partus ? Erat in illo Sarae partu, natiuitas Iefupraeroonftrata , quae fola potuit extorquere creaturarumgaudia. Ait D.Ephrem orat.de AbrahatmNo »propter ifaac rifitSara, fed propter natum ex Maria Virgine.Et ficut Ioannes exulta-uit in vtero ,ita fuo rifu Sara gaudium figntficauit. Et quis nongaudeat vel ad vmbram Dominicae natiuitatis?

§. III.

Nafcentis Chrifti rifus , & fuauitas Orbem vmtterfum al-lexit fibi,vt in lfaac vifitur,

■pDito io lucem Ifaaco dixit Sara:R ifum fecit mihi Deus, &^-•quicumque audierit,corridebit mihi. % Putabat fapiensfoemi-na , quod nafcentis fili; fui rifus audientes vniucrlos tradlu-rus erat in rifus fimiles. Non fane folus erat in Sarae filio ri-fus , non folitarie ridebat , quia talibus fenibus prodibat,

fed rifu fuo trahebat ad iimilia vicinos. Vere in hoc Ifaacfigura nafcentis Chrifti,qui,vt ^it D. Zeno fer. 3. de Natiu.

non mundum, vtaffolet,infansfufusingrediens,fponte vitaereptantis praeuiis lacrymis aulpicatur ,fed rifu,fed geftientilaetitia,qua fibi corridere facit omnes creaturas. Proh bellepuer ! Proh Verbum Patris,vt ab cius mente,fic a virgineis,incorruptifque vifceribus progrediens in mundum, fadtusIfaac verus,fadlus rifus,& Orbis laetitia,& iubilum, quo adtui fimilitudinem trahas mundum. Hucfpe&atCant.2./4*» cqnt.i,hyem stranflit,imber abiit, & receffit. Flores apparuerunt in terranoftra,tempus putationis admnit.vox turturis audita efl terra no -tfra.Pulchre exponitur Synagogae abolitio,& Chriftiadue-tus,omnia enim illa veterum Sacramentorum nubila,omnesilli lauacrorum imbres floridum virginei vterfparcum pro-tulere, ex quo in terra coepit audiri vox turturis, vox Chri-fti,vt putant D.Cyril. Alcuinus,& Angelom.cicati a noftroMarcino dei Rio. Sed cur vox Chrifti aduenientis e floridovtero vocatur vox turturis ? Ait D-Thomas ex Cyrill. in cat.ad cap.i.Lucoe: Loquaciffimus eft turtur in autbus,talis autem fa-tius eft erga nes Saluator ,manfuetudme-perfletie colens,& vt tur- TholU.tur Orbem allexit, replens ortum fuum propriis mtlodtis. Equidemdum nofter diuimflimus turtur coepit & videri & audirimterra noftra,loeti{fimis nutibus,geftientisgaudijmelodia ficreplec ortum fuum, vt ad fe trahat , & coquertat Orbem.

Quis non rapiatur ad puelluli Iefu geftientis, ridentis,mo-dulantis nutum in gremio matris ? Fallar,nifi pueruli huii*svel crepitacillum omni melodia fuauius noD trahat vniuer-forum animos. Ait D.Amedaeus hom.4-de partu Virginis:

E nixa eft puerpera Dei filium,vt mira dignatione,mira & incredi-bili pietate Deus ad corpus defcenderet,& ajfumpta carne deftitutosfilios Ma v 1 fit aret.Exuit auit itaque gigas gemine. fubflantia,mo- Amed.dulati* vocibus extinntdts fuauiffimis in cithara corporis decanta-re,& in carnis organo compatio dulciffimos fonos edere,&ineffabilicocordia refonarejvt lapides fufcitaret.hgnacommouetet,feras tra-heret,homines abflratios acarne educeret in fublime.Nam fuauita-te mirifica cantilent fufcitauit de lapidibus filios Abrnha,& lignafyluarumfid e fi,cor da gentilium ad fidem comouit. Feras quoque,idefl,feros motus,& incultam barbariem moraliter corfipofuit,& ho-*mines ab hominibus edutios in numerum Deorum inflituit. Valuitdiuinus puerulus vel motis labiis , geftientis gaudij lignis,fuauiflimae vocis melodiam vincere , & Orbem allicere^montefque ferafque fic efformare,vc ei appareant perquamfimiles.

§• iv.

Nafcensex Mma Chriftus plures filios fuis parentibusucqtsifiuit , vt Ifaac.

P Ergit Sara dicere,videns recens natum filiumi^«^w^'-turus crederet Abrahxm,quod Sara lati aret filium,quem peperifei iam femiPxo\\\o,Lati aret filium, ex Hebraeo legimus plura-liter, nim\v\x\x\',Laclaret filios ,Sed quando Sara vmcum pepe-rit,& habuit filium,qualiter dici poteft la< 5 tafle filios?Acu~te,& fapienterCaietanusait:De«r effecit, vtipfa Sara abunda-ret tantum latie.vt lati aret non folum filium,fed filios,hoc eft.mul- Caiet,tos infantes. Exuberans fiquidem lac Sara, exigebat,vt etiam alteriinfanti lac pr&beret.Huc itaque fru&u attulit Ifaac nafcens,vcadeo exuberarent lafte matris vbera, quod egeret fibi mul-tos alios filiosadfcifcere , a quibus poftint exhauriri. Quidmagis decantatu in Chrifto?Sane nobilis & verus Ifaac no-fter Iefus,vt a virgineo prodiuit vtero,hunc etiam protulitfru£lum,vt nos omnes adoptaremur in Mariae,Deiquefilios.

Et fimnl Marianus vterus dedit Deo vnicum filium Iefum,&propterhunc multos etiam alios oftendit a fuis vberibuspendentes Dei filios.Pfal.126. Ecce h&reditas Domini fili),merces pfal.ix^,frutius ventris. Hxreditauit equidem Dominus plures filios,

& hsereditauit eos in mercedem illius,quod fuit fry&us vir-ginalis ventris. Vt enim a virgineis brachiis pendulus diui-mflimus puer apparui t, quafi fru&us ventris, ecce haeredi-ras,ecce eius ampliflima merces,nimiru, innumeri Dei fili;,qui &ab vberibus Mariae pendent.AitD.HiJar.E-* ergo in filii*hereditas Domini efl, quam ex mercede frutius ventris acceperit.

Nam merces eius hereditas efl,& hereditas filij funt. §luotquot,in- Hilar»quit, eum receperunt , dedit ei* poteftatem filios Dei fieri. Ncn eniminanis hic frutius eft , quocum ex virginali ventre manens anteaDeus nafcitnr. Equidem virginei vterifructus lefus, vbi fica,virgineo arbore vt fruflus pependet,non vacuus fuit,& fo-litarius,fed magnam hafrednauit mercedem, nimirum filio-rum multitudinem, quam & Mari*, & Deo dedit. A d h*cCant.4.ait ad Mariam : Duo vbera tua , ficut duo hinnuli caprea CantA*gemelli)&c. quafi velle? ab vberibus Mari* non vnicum,fed

4 plures