236 Lib.lV.Daniel/iue lefus adoratus a

ai\egiDus.

:u

I*

lu ; +

Ii

It

plina,&: qui ponent ftare in palatio regis : vtdocereceos literas , & linguam Chaldaeo-

rum.

§. I-

Calamitas vlf ima regni . quod facra propbancntur

NI

J On fatis explicata effet Iudatorum miferia , fi ipfi dice-rentur a patria expulfi , fi eorum rex offenderetur ca-ptiuu$,mfi& illud additum effet, quod facra templi vafa aprophanis capta in terFam fuiffent delata profaniflimam.Ait enim texttis ‘.Tradidit Dominus in manueiua Joacim regemlud&, fr partem vaforum domni Dei , fr afportauit eam in terramSennaar s &c.Uxcwlum2 calamitas regni cuiul’que,quodpro-phanantur facra , quod contemptui habeatur facramento-rum religio. Sane dum Romani lub Pompeio Ierofolymamexpugnant,nil fic timet Herodes, quam quod templilacrairreuerenter tradentur a gentibus. De illo enim ait Egefip-pus lib.i. deExcid. lerolol cap.j i. Fluftuare Herodes,quomodoRomanorum manibws eriperet patriam,quomodo templum a gentili-bus incoinquinatum re feruaret. Feftinabant enim Romani FpeFpareKgefipp# myfltria interiora,propbanare fantta faniiorum. Rex vero nunc pre-ce, nunc minis remone*e (ingulos, fuga deteriorem arbitratui vi£fo-riam,fiqutd/'aeramentorum diuulgaretur.l taque prudens homoipfam victoriam , & triumphum contemnebat,fi effet cumfaculegio coniun<ftus;necreputabat exilium,aut fugam,autruinam , dum facra omnia manerJnt immunia. Hinc 2. Ma-chab.j.dum Heliodorus mittiturab Antiocho , qui templithefauros ferutetur; quafi in vicimam calamitatem incide-rent,fiefefe ludaei inlacrymas effundunt. Ait enim textus:A’ij etiam gregatim de domibus confluebant ,publica fupplicatione2. Mac, 3 . obfecrames,pro eo , quod in contemptum locus effet venturus. Accin-ci&que multeres ciliciispeShu.per plateas confluebant,fed fr virgi-nes,qua, conclufa erant,procurrebant ad Oniam, alia autem ad mu-ros, quadam vero per feneflras afpiciebant. Vmuerft autem proten-dentes manui in coelum deprecabantur. Et at enim mi fer a commifiamultitudinis,& magni facerdotis in agoneconflituti expectatio.QuQaha.effecfacies extremae calamitatis? Et omnia haec fiebant^fro eo,quod in contemptum locus effet veniurus.Fx merito fic fe to-tus populus macerabat,quando timebatur, quod facra pro-phanai entur, & in contemptum & fubfannationem exifte-rent. Hinc pofl ruinam IfraeIitarunv.Reg.4. venit nuntiusad Hei v.i ugit,inquit ,lfr ael coram l j hilifthiim-,fr ruina magna fa-f.Rcgq. cia efl in populainfuper fr duo filij tui mortui funt,Ophni, fr Phi-

nces',fr arca Dei capta efl. Cumque illenominaffet arcam Dei,ceci-dit de f dia retrorfum iuxta ofliumfr fraflisceruicibus mortuus efl.Audit imperterritus ruidam exercitus, & filiorum mortem,vbiautem percipit arcae captiuitatem , & prophanationem,

1 tanti mali exedfum fuftinere non poteft. De quo Abulenf.quae 11. i 8. in praefenti:£«wj audifet filiosfuosoccubuiJfe } quaflni-hil motus efl ; expectans, quid diceretur de arca. Cum vero audiuitarcam captam fore,eianguit cor eius, fr non remanfitin eofpiritm.Bonus vir illam folam putauit calamitatem non ferendam,in qua populus facris deftitueretur , in qua facra prophana-rentur.Sed&Heli nurus, audito,quod capta effet arca Dei , frmortuus effet focer fuusyfr vir fuus,incuruauit fefrpepem: irrue-rant enim in eam dolores fubiti. Et vocauit puerum Ichabod,dicens:Tranflata efl gloria de Ifrael , quia capta efl arca Dei, Non Climexercitus fufus eft, non cum mortui viri , fed cum captamarcam vidit,reputat omnemgloriatn Ifraelisfunditus per-iifle Ad haec Abul.quaeft.19. Non punitur de ruinapopuli,fciltcet,'quod periiflent triginta millia j fed intolerabiliter doluttpro captio-

Abul m arC ^ ’ & a ^ a nimis afflixerint hanc mulierem,magis

tamen afflixit captio arca. Nam pro illa impofuit nomen filio fuoIcnabod, dicens, tranflata efl gloria de Ifrael. Quae enim gloriapoflet manere in populo , cui facra eripiebantur , & pro-phanabancur?

§. II.

/

Regali fimiprincipis efl flbi adfl antes qmrere,d quibus poflfit in fapientia inflitut.

TT Oc video regali flimum in Nabuchodonofor,quod e no-

b ' 1 J bus 1 > f ud,tl ^ 1 uej& f a pientibus iuuenibus eos clinatquos fibi adftituros delignet. Quippe ait textus : Et an rexAffhenez pupo fit 0 eunuchorum , vt introduceret de filiis ifrael fr

de femine regio, fr tyrannorum pueros,in quibus nulla ef et macula,decoros formi.fr eruditos omni fapientia, cautos [cientia , fr dofias .dtfciphnafr qui pojfent flare in palatio regis. Fabar , fi aliquid iitregalius in principe,quam hoc, quod amet vti familiaribus ,miniftris,quorum fapientia,& difciplinispoliit mfticui.Atha-laricus rex fic commendabat fenatorem familiarem fuurn,Caffiod.9 var.24. Zgifiirerum Dommo iudicem familiarem, frtn- Caffiodternum procerem.Nam cum effet publica cura vacuatus , fententiasprudentnm d tuis fabulis exigebat ;vt faffis propriis fe aquaret an -ttquis.Stellarum curfus,mans (imis,fontium miracula rimator acu -tiffimus inquirebat ,vt rerum naturis diligentius perfcrutatis,quidapurpuratus videretur effe philofophus.WoC ad regaliflimi princi-pis pertinebat praeconium,quod eo vteretur familiari,a quo ,

& naturae myfteria,& fententias prudentum exquirere pof-fet,vr fic ad veterum laudes fe ipfe componeret. Vtinam iisfamiliaribus principes vterentur, in quorum fapientia , &Cprudentia exaugenda tempus contererent.Apud Efdramlib.

4 ■ cap.2. Darius rex afeendit in cubiculum, fr dormiuitfr experge- q.Ffdr.i,factus efl. Tunc illi tres tuuenes corporis cuftodes , qui ctiftodiebantcorpus regis,dixerunt alter alteri : Dicamus vnufquifque noflrumfermonem,quspracellat fr cuiufcumqae apparuerit fermo fapientioralterius,dabit illi Rex Darius dona magna, frc. Itaque rex exper-gefa&usa fomno ftatim excipit difpurationem iuuenum,quicuftodiebant corpus regis ,& rege iudice ipfi iuuenes lon-gam,& fapientiftimamdifputationem texunt. In quo rega-liilimurn Darij patet ingenium,quod talibus cuftodibus de-lectetur,quorum difpurationibus fapientia? nec dum a iom-no expergefactus mrerfit. Ibi Lyra facur:Re* volebat vigilare,fr ex hoccuflodes corporis fui habuerunt occafion^m ponendi tnter fequaflionem ad faciendum regi folatium , fr ex hoc patet prudentiaregis,qui magis volebat tranfite tempus in aliquo vtilt,quam m lu-dis inhoneflis , aut nullius vtilitatts. Ecce tibi quales regij cor-poris cuftodes adhibebantur , nimirum qui difputationestexere apud regem fcirent, illafque pulchra & fapienti ora-tione exornarent:&cunc maius gaudium folatiumque puta-rent regi afferre, cum propofuiones fuas argutius proba-rent. Foelix rex,qui iis cuftodibus & familiaribus gaudet,quitempus terit in difertis , &vtilibus difputationibus aufcul-tandis , huic non longa praecepta de optimo, &'feliciftimoregnandi modo traderet D.Synefius, quando ipfe lib.de re-gno ad Imperatorem ofw.Videam a te Philofophiam cum imperioconiunttam,neque amplius de regno differentem , me qmfquam au- Synef.diet. Sane non eft, cur praeceptis oneremus regem illum,quiFhilofophoSj&r fapientes amat aufcultare , ex quoium con-fiietudine illud habebit,quo regnum foelicilftmeftatua^

5- ni.

Sermonis cultus in aula necejf arius»

P Rtidentiflimus rex non folumfapientiam requirebat infuis familiaribus, led & culturam linguarum : iubebatenim de aulicismimftris,illorum PrsefeCto,x»r doceret eos lite-rcu, fr linguam Chalieorum. Neceftarius lemper eft fermoniscultus iu aulicis,qui frequenter cum rege verba faciunt. Vn~de apud Cafliodorlib.9-var.2f. commendatur difertiflimusfenator, dum dicitur : Qua enimcompenfatione commendandusefl,qui aures dominantium luculenta f apius pradicatione compleuit? c a {p i0 d-,Trahebatregnantis animum veritas fr difertitudo doctorum,cui ficomnia retulit ,vt miraretur ipfe,qui fecit. Aliegauit (olus, quod om-nes inuarer.fr dum purpuratas auditori fuo feriat laudes,gratiofumnobis noflrum fecit imperium. Commendat enim fuam gentem , quioratione placabili permulcet regiam fummitatem. Eccctibi Viliusaulici lingua pulchro fermone exculta,quot,& quantas pa-riebat vtilitates , placido fibilo permulcebatregias aures,vcinclmatiqres * & attentiores fierent lubditorum caufis jquaedeoratorisbeneficio apud regem commendabilioresappa-rebant,vtficab vnius oris fale veniret, quod fubditi gratio-res effent regi,& rex beneficentior in fubditos ftarec. Ideofapiensregina Eilherdnfummo populi diferimine apud re-gem a&ura, hoc maxime a Deo poftular cap. 14. Tribue fer- XfibA*monem compofltum in ore meo inconfpeflu leonis. Non fic lapien-tiamexpoftulat,vt cultum fermonem,&ornatum, vt furen-tem regisanimum edomaret: fciebatenim prudens foemi-na,quam valeret in aulis fermonis cultus,& quam potens inillis fit oris gratia , vt regem teneat fubditis placabilem. Etcrede mihi,in aula,in quafplendoj- linguse non affulget,raroinueoiecurlplendorvirtutum aliarum. D.Synef.lib.i.dePro-uident.vbifoeliciftimum Ofiridis regnum exaltat , fxefatur:

It a omnis eruditionis amor , tam eius ,qmad animi,iudiciique in- S y ne ^

formationem

W

1«

V