l.Cor.u.

Clem.Ai.

Cafliod.

Ce/ mi.

Orig.

Cap.I. Daniel fubNabuchodonofor. 237

formatiamm peninit, quam qm i» linguarum varietatt pejita ,y?, populo rosnferit , quem libi Dominus pecmtari ratione dc-noua m dies incrementa, capiebat : nam qui in ea re preflarent cate- I fignauit. Sed CUf m Dei peculiari populo lingua prim tiuarU.non tam greganfplebeitque erant, fed amphffimis a rege honori- Adami permanfit ? In ea linguanon folum locutus flierat

hia affiiiebamur,quod eam artem profiterentut,qua artufapientie-que mintfira efl , fementia enim dum produnt , ipfa quodammodooratione vertuntur,ee vero fi concinne fecufve ornata fuerint , autipeciofe ejfe.aut decore carere videntur. Ofiru ergo illa liberaliumdtfctplinarum rudimenta magni dfuis fieri cupiebat, eruditionem-que fontem rjfe virtutis arbitrabatur.\tt(\\\<z bonus rex viros Ter-monis poiiu,& culti maxime extollebar,merito credens inlinguas policione,& cultura aulicarum virtutum plurimumftare; & inde a claritate,& fplendoiefermonis clara etiam& fplendida facinora dimanare.Et quando fplendens linguanon etiam ofteudic fplendida fa£h?Paul.i,ad Corint. n.Do-mtnus quidem lefus.tn qua notte tradebatur 3 accepit panem, & gra-tias agens fregit, & dixit: Accipite,&c. Dum panem vita? porri-git, quo ia opera virtutum fagmamur,primo fefein diurnaseffundit laudes : & cur prius linguae lplendorem oftendu inactione gratiarum.quam manibus porrigat vitae panem ? AitClemens Alex. i.Suomzz.Propterea ergo feruntor,cum panem ae-ce piff et,primum locutu* efi,&egit gratias!. Quemadmodum Autemqui mala vtuntur oratione,nihil differunt ab iu,qui malo fafto vite-tur .■ calumnia enim efl miniflra gladij, & dolorem affert maledi-cum , ex quibus eft vita euerfio , huc autem fuerint Optra improbetorationis ita etiam qui bona vtuntur oratione,prope accedunt ad ecs,qm bonu faclts vtuntur. Praemittit Dominus linguae claritudi-nem ante viui/ici largitionem panis : in lingua enim adeofplendida,&pulchra, qua: folum nouicalios exornare , &rfolum folimur in laudes decantandas,iam oftendebatur cla-riftimum viuificae ftruenda? menfae facinus.Sic in aulicis mi-niftris,linguae fplendor,& cultus,& ornatus praenuntius eft,quod a tanta Termonis gratia,gratiofiftima &; magruficencif-Inna prolilient in populares finfta.

§• iv.

Regnantis Unguet addtfcenda a fu b ditis , qui velintdeuotum %egi exhibere animum.

Q Vos iuuenes ab Hebraeorum Regiis in fuam transferremandat Nabuchodonofor, vtftbialfiftanr,praeterquamquod vult eos tffe in fcieritiaexercitatos, in fermone poli-tos ,infuper mandat Chaldaico fermone diligentiflime in-ftrui.Ait enim textus,ut doceret eosliteras,& linguam Chaldeo-rum. Merito Rex Chaldaeus in aulicis fuis requirebat Chal-daeorum linguam,inde enim maxime fefubditus regi deuo-tum exhibet, fi etiam peregrinus regnantis lingua loquatur.Sic Athalaricus rex apud Cafliod.hb.8.var.commendans Pa-triruim Cyprianum fat uv:Qjiando talium filiorum pater effecluscs,natura tpfa videris ejfe patntius.Quorum bona vernacula non eflabfurdum referri,quoniam educantium foelicior laus efl, de filiorumprobitate laudari. Primum,quod non minima laudis proflat mitium,infantia eorum nota efl palatio. Sic fastus tm more ofqutlafe pro-bantes regales 0 ulos ab ipfis pene cunabulis pertulerunt .Relucent et-iam gratia gentili , nec c effatu armorum imbui fortibus infiitutis'PueriJlirpts Romana noftra lingua loquunturieximie iudicantes ex-hibere fe nobis futuram fidem,quorum iam videtur affeilaffe fer-

»><w?w.&xpende,vnde lapiens rex probet horum iuuenum fi-dem iibi firmiter adh^furam,nimirum , inde, quod Romanicum elfent.gothicam didicere linguam, cum feruireaffe< 5 h-bant gotho principi.Sane illi te profiteris fidelem,& deuo-tum,cuius fermonem affe<ftas,& curas te illi fimilem often-dere vel in linguae lono.Gen.cap.i i .dum homines vnanimi-ter conuenerant, in turris Babelis aedificatione,dicebat Do-minus ad Angelos fuo stVcnite,confundamus ibi linguam eorum;quibus verbis putat Origenes Angelos addu&os elfe a Do-mino,vt varias linguas diflfeminarent inter homines,fic diui-dentes gentem in varias nationes, quarum lingularum fieretfinguli Angeli cuftodes. Quippe ait Orig.hom. 11. in Num.Venite,confundamus linguam eorum tquid^ aliud putandum efi,mfiqutd diuerfi Angeli diuerfas in hominibus linguas operati funt acloquelas? Vt,verbi gratia,vntts aliquis fuerit,qui Babylonicam vnihominum imprefferit linguam',alius,qui alq /Egyptiam.&alius.quiGruam.ffp fic diuerfarum gentium ipfi illi for taffe principes fuerintqui & linguarum,ac loquela videbantur authores,manferit autemlingua per Adam prtmitus data,vt putamut,Hebreain ea parte ho-minum,qui y/on pars alicuius Angeli,vel principis faCa eft,fed Deiportio permanfit. Habes ex Origene.quod diuerfarum natio-num cuftodes Angeli diuerfas linguas in fuis diffeminarunt,& quod lingua illa primitiua,in qua Adamus locutus, in eo

Adamus,fed & Deus primo locutus cum Adamo apparuit:merito ergo qui populus Deo peculiari titulo afferebatur,inea etiam lingua permanfit,in qua Deum fuiffe locutu con-ftabat. Praeclare enim fe fidelem, & additum illi Dominoproteftabatur,cuius vel fermonem aemulabatur.Non parumemm homo fe homini commendat,cuiusfe oftendit linguaftudiofius ornatum.

§. v.

Foelicior qui femper flat in mediocri fatu , quam qui perc> ebros cafm fummas percurrit fortunas.

V Idefortunam,quamNabuchodonofor fele&iflimisqui-bnfqueiuuenibusihandat,nimirum,de illis ai x.,quipofftntflare in palatio rtgis.Qjdvnoa ait,qui pofliut exaltari,& extolliin palatia?Qui eniih quaerebantur, de regio fanguine erantdocti erant,in omni fcientia,& difciplinaftrenue exercitati,,quos merito expeterent fupremi regni gradus. Cur ergo dens locutus rex,n<5nait, quodpoffmtextolli,& exaltari,fedtantum dixit,quod poffint ftare in palatio Regis? Nonmultum curauit Rex de exaltatione, fed de honoris Habilitate,quod enim qbis ftet firmus in honore, quin videat caiup),hoc fueltcitatis eft maximae,licet mediocus fit honoris habi-ti gradus. Sapienter Sidon.Apollinaris,hb.i.epift.tf.princi-pis cuiufdam amici fui geuium lamentatur, qui gloriabaturte e crebris, &duriftimi$ cafibus per fummas fortunas euo-tafie.Quippe ait prudens vir:0 quoties f*pe ipfe fe aduerfaper- Sid.ApoJ»pejfum glortabat urlCum tamen nos ab afftftu profundiore ruiturameius quandoque temeritatem mijeraremHe,defintentes non ejfe foclt-cem,qui hoc frequenter potius ejfe, quam femper iudicaretur. Sanequi propter fuperata frequentia difcrimina,propter lupera-tos frequentes calus foehx dicitur, licet in fupremas fortu-nas abeat, minus fodix eft,quam ille, qui perenni, & firmagaudet foelicitate , licet mediocris fit illius honoris gradus.

Ride foelicitatem etiam f’jmmam,quar calibus intercipitur.

Pincerna Pharaoms dignitate exutus ,in carcerem truditur6en.4o ibi illi reftttutione dignitatis,& regis gratiam pro-dicit Iofcphus ex fomnij interpretatione : ait tidtv.iTresad- Gen.q^lhtte dies funt,poft quos recordabitur Pharao minifletij tui,& refii-tuet te tngradum prijitnum.Cjiiaiotu.a. haec fothcitas hominis!

Merito in fomniish&c fue'icitas apparuit , vc oftendereturnon foelicitas,fed fa-lic icatis lomoium efte,qu3e tanto calufuerat interrupta.Au D.Amb.lib.de Iofeph,cap.<5.S,i/ beatusvidebatur,cum ffet vini prApofitui.efip hunc fummum endebat api--cem omnipotentia , quod regi calicem dabat. Hac gloria Uhusfiotcmagnificentia in hoc faculo j hac defraudatus delebat,hutcredditusgratuiabatur.Sed hocfomntum efl,&c. Expende illa,nimirum,hac defraudatus dolebat , huic refiitutus gratulabatur , meritoenim non habetur gloria,fed fomnium.quae taivs vices pati-tur,quae m perditione & refticutioneeft. lllalolidior,& ve-rior gloria,quae nullas patitur vices,qua? nunquam in diferi-mine verfatur,fed femper in fuo fplendore eft,licet hic me-diocris videatur. Hinc D Nazianz.ridet fummas mundia-' lium fortunas,& arftimat Chriftianam mediocritatem fatusora t.zf.Angufia mihi caula.Sed que, lupis non pateat fed que la - Nazi3fl£,tronemnon admittat,nec d furibus,& exteris tranfeendatur.At mi-hi grex exiguus?s«d in precipttia non fertur. Hoc vnum ad ve-ram pertinet foelicitarem, quod bonum habitum fitftabile,nullas vices diferiminum patiatur.foelix non eft,qui vicibusfubiedtus eft,qui in nouaculae acie frequenter verfatur.

Dan. 1 . Et conftituit rex annonam per fingulosdies de cibis fuis, 6c de vino ynde bibebatipfe,vt enutriti tribus annis poftea ftarent iitconfpe&u regis. Fuerunt ergo inter eos dcfiliis ludse Daniel, Ananias, Mifael & Aza*rias.Et impofuit eis praepoiitus eunuchorumnomina-.Danieli Balthaflan Ananiq SidrachiMifaeli Mifach , & Azariie Abdenago. Pro*pofuit autem Daniel in corde fuo,ne pollue-retur de menfa regis , neque de vino potus cius ; 6c rogauic eunuchorum praepo-tato,