Cap. VIII. Salomonis nuptis,& familia. 87

Accipite Clementem Alexandrum lib. i. Stromat. cap. 3.Clem.AleX. fantem : ifaac fuit vir Vnim vxoris , nempe Rebecae , quamtransferant tolerantiam. Dicitur autem lacob congredi cum pluri-bus , Vt qui exponatur exercitator: funi autem exercitationes perplura , & differentia dogmata. Vnde hic etiam nominatur ifrael,qui reuera eft , vi perficiendi proditus , vt qui fit multarum re-rum peritus ,& ad exercendum accommodatus. Ecce tibi illead fecuram perfpicaciam mentis peruenit , qui minimevni adftringitur dogmati , & praeceptori , fedperpluresIdem. exercitatur. De quo etiam dicebat idem cap. 4. fiyuiau-tem fingula refert ad re Clam vitam exempla afferens ex Graecu , &ex barbaris, is valde peritus veritatis inuefhgator , & multi re-uera confilij 3 inftarlapidis Indicis , (ts eft uutem lydius ) creditutpoffe dtfcernerc aurum adulterinum a probo. Expende illa s exGreeeu 3& barbam > non enim qui vni viae inftftit, etii luci-diflima? , is tanquam Lydius lapis admittitur ad difeer-nendum inter adulterinum, aut probum, falium , aut ve-rum. Sed qui ex omnibus do&oribus, fiue barbaris fiueGraecis dogmata fumit, caque perluftrat, is Lydius lapiscreditur, vt veritatis aurum faciliiisinueniat. Etquis pu-tet fapientem illum , qui praeter ea , qua? ab vno magiftropercepit, nihil ille de Tuo addit ? Non Roma?, led Me-diolani baptizatorum pedes ab Epifcopo lauabantur. De, _ qua confuetudine locutus D.Ambrof. libr. 3. de Sacram.

AiBDroi. 2> a j t; -flon ignoramus, quodEcclefia Romana hanc confue-

tudinem non habebat, cuius typum in omnibus fequimur , & for-mam. Hanc tamen confuetudinem non habet, vt pedes lauet, &c.in omnibus cu f> ; fequi Ecclefiam Romanam. Sed tamen & noshomini ,r " habemus. Ideo quod alibi reftius feruatur, &7 h „ cuflodimus. Hxc verba ex quo perlegi , firmitercredidi non multum effe fapientem , qui fefe ita vni addi-cit magiftro, quafi ipfe homo non fit habens fenfum. Etinde placere coepit Plato, de quo ait Clemens Alexandr.Clem. Alex. lib. 1. ftrom. cap. 4. Sic itaque veri amator Plato veluti a Deoincitatus dicit : Ego, inquit , fumeiufmodi,vt nulli alij credamnif rationi, qu<e mihi conftderanti optima vifa fuerit. Sic ibi.nec negabo huc transferre regulam Diui Auguftini, quiAuguft. epifhiii. ait: Neque enim quorumlibet di fututiones, quamuiscatholicorum & laudatorum hominum, velut feripturas canonicashabere debemus, vt nobis non liceat falua honorificentia, qute iUisdebetur hominibus, aliquid in eorum firiptis improbare, atque rt-fpuere, fi forti inu ener imus, quod aliter fenferint, quam veritashabet, diuino adiutofio, vel ab aliis intellecta , vel a nobis. Ta-lis egofum in feriptis aliorum , tales Volo effe iniellefi ores meorum.Piaculum foret iis vel explicationis gratia aliquid velleaddidiffe.

3. Regum 4. Locutus eft quoque Salomontria millia parabolas: & fuerunt carminaeius quinque millia. Et difputauit fuperlignis a Cedro, qu£ eft in Libano vfquead hyflbpum , quae egreditur de pariete*& difleruit de iumentis * & volucribus,& reptilibus , & pifeibus. Ec veniebantde cunctis populis ad audiendam fapien^tiam, &c.

§. XXXVL

Qualis cultura fermonis habenda in componen-dis humanis moribus.

N On folum difputauit, Salomon de lignis, &iumeft-tis , & volucribus, &reptilibusj fed & de humanismoribus etiam difputauit. Quod oftendunt illa verba:Locutus eft quoque Salomon tria millia parabolas & fuerunt car-mina eius quinque millia. Quae referuntur a D.Hieronymoin Gloffa ad Prouerbia Salomonis , in quibus humanoscomponere curat. Et cur de lignis, iumentis , & volu-cribus folum difputaffe dicitur; ad morales autem homi-nis difciplinasaccedens , & parabolas, & carminanota-tur effinxfffe ? Vt in parabolis , & carminibus lingularisfermonis adhibetur cultura, qua certis legibus , & pul-chris figuris iermo conficitur. Sic oftendebatur, quam'Buyt Tom. V'.

debeat fermo excoli, & compingi, vt valeat hominefctrahere in bonam frugem. Cant.4. dicebat Dominus Do-loribus Ecclefia: fuse ; Quam pulchra funt mamma tua forer Cant. 4.meajponfa. Et qua: funt Ecclefia? mamma?, nonne concio-natores, qui verbo nutriunt virtutes ? Ait Honorius in fi*gilio Mariae: De quibus lac fermdnum fuxit.virginum fobrictas, Honor.

Et merito in Ecclefia? mammis incelbguntur fermones,quibus coalefcunt in fidelibus virtutes. Namque demammarum pulchritudine fumitur pulchritudo, quae Per-nionem condonatorum deceat. Pro quo lepidiflime aitGillib. Abb. lerm.^i. in Cant. Vtskhra funtvbera , quapau- Gillib;luium fuper eminent, & tument modice : nec elata nimis , nec ta-men aquata carni reliqua , quafi repreffa, non depreffa , leniter rt-ftrilia, non flu fluant ia licenter^ Hoc exemplo, qui verba bona,verba fpiritualia debet proferre, mulierum imitetur ftudia. Cafli-gat 0 vtatur fermonc , non fluitent verba , non fine lege ferantur,non magis occupent pellus, quam ornent s non habeant plus mate-ria,qudm grati a,:non plus carnis,quam laliu.Sunt funt equidemfapienti concionatori verba caftiganda , ne fluitent, nefine lege ferantur, led cei tis regulis & menfuris proman-tur. Superemineant licet vulgari fermoni, nec commu-nibus ratiocinationibus sequentur s fcd & illud cauetur,ne plus carnis habeant, quam laCtis s hoc eft, ne plus ha-beant tumoris , quam vtiiitatis. Quo refpiciens D. Bern.lib. 4. deconfider. ait: Verbofulumadolcfcentem, & fttidentem berntud»eloquentia, cum fapientia fit innatus, non alium , quam- iufitit.hoftem reputes. Vt mamillae nimis elata:, & fine lacte potiusdedecori, & infirmitati funt j fic fermones ampullati, quifluitant, nullam afferentes vtilitatem. Sit ergo ea fermo-ni pulchritudo procurata , qua? pro vberibus luis, a ter-minis defideratur. Huc trahenda didta tom. 4. de Chnftifig. lib.8. cap.ad. §. 4. & alibi.

§. XXXVII.

/

Itiora fapientia my fler ia non nifi fapien-tibm dicenda.

D Vas claffes proponit Salomonica? doftrina? textus faicer, in prima eius parabolas recenfet, & carminasjirifecunda difputationes de lignis,& herbis,& iumcntis,&c;

Ha?c enim cius verba funt : Locutus quoque eft Salomon triamillia parabolas, & fuerunt carmina eius quinque millia. Et dif-putauit fuper lignis a cedre, &c. Parabolarum , & carminumnumerum diligenter apponit,vt parabola: fuerint tria mil-lia,& carmina quinque millia. Difputationum autem decedris, de hyffopo } de iumentis,nullus numerus recenfettur.Et cur horum difputationes non habentur in numero,quando parabola?*& carmina tam diligenter numerantur?Difputationes illa? de lignis ,& herbis ,& iumentis, vt adrudiores inftitueridos ordinabantur, fic quafi nulliufmo-menti,aut numeri cenfentur. Parabolae autem & carmi-na vt fapientioribus propinabantur,fic ex numeris notatisillorum altitudo & fublimitas oftendebatur s vt per triamillia abftrufiflima Trinitatis mylteria lignarentur,& perquinque millia difciplina? morales, qua? componunt fen-fushumanos.Clamabat quondam loel cap 2. Nolite timere j e 'gp i,.animalia regionis , quoniam getminauenint (peciofa deferti , quialignum attulit frullum fuum , vinea , & ficus dederunt virtutemfuam.Etfiltij Sion exaltate & latemini in Domino Deo ve flo, quiadedit vobis SDoclorem iuftitia, &c. Nunquid Propheta? curaerat de animalibus brutis, vt illis annuntiet catnporumvbertatem? Minime, fed animalia vocat rtidioreshomi-nes , quibus humilia etiam praedicit doftrinae pabula,quafi in herbis,& germinibus campi. Perfectioribus au-tem & fapientioribus iuftitia:, & diuinitatis fublimiordmyftena reuelantur.Vt dicat D.Cyrill.Alex.ibi: Conuenerit CyrilfAlex.-autem,neque iniuria f ane,adhuc craffis, & pecudum inflat ftupldis,

& humiliorem doflrinam veluti herbam in parua docentibus fla-tam impertiri : perfeflis vero fubhmis intelligentice, & tanquam elignis fpeciofis efforefeentem fi ullum, nempe de fanlla , & confub -ftantiali trinitate,fiue de difciplina morali, quam- quafi in alto pofi -tam contemplamur. Proinde illos iumenta appellat 5 $ionu autemiam filiosperfelHom,&c.ltaqueimperk£tis humiliorem do-drinam applicat,quafi iumenta herbis alatffapientioribusautem fublimiora proponit de fanCta Trinitate, Sc de dif-ciplina morali s qua: enim lublimia funt circa Trinitatis

H * myfteria.