o6 Lib. IX Salomon,nue lefus, &cc.

vitio Iapidi Iefu adiungere,& fingulis momentis domumjfpiritualem aedificari fuper illum.Equidem quotidie aedifi-catur Chriftianum aedificium ,& per momenta nouo or-batu diftinguitur, Quofpe&antes Kalendarum lediones,quae recitantur in vefperi Dominici Natalis hora prima,fic dicunt: lefus Chriflus filius Dei nafeitur in Bethlchem luda.Expende illud , nafeitur i Non enim dicit folum, qu6d*na-tus eft ; fed quod etiam modo nafeitur , vt pateat, quam( promptum fit per momenta nouiternobis adiungi Chri-

Berttard. ftum. De quo ait D.Bernard.ferm.tf.ibi: Semper igitur no-num, quod femperinnouat mentes,necvnquam vetus, quod fructi-ficare non cejjat, quod in perpetuum non marccfcit. Bic nouus ho-mo , qui nullius vnqiiam vetustatis capax, etiam eos, quorum in-ueteraaerunt omnia offa , in veram vita transferat nouitatem. Indeeft,qubdin prafenti tam iucundiffma annuntiatione, congrue fatisdicitur, non tam natum cjfe, quam nafei. lefus Chrislus filius Deinafeitur in Bethleem luda. Ecce tibi quotannis , imo quoti-die , imo per momenta nobis recens lefus nafeitur, nobisaedifieatur.Et quamuis inueterata fint offa noftra per pec-catum , tamen Iefu adiundti in veram vitae transferimusnouitatem.

§. 1 i.

Diuina, epula, maxime in nobis Deohabitaculum parant.

«i

C Antatiflimum Salomonis templum aedificari coepitmenfe fecundo anni, vt ait textus, nimirum : MenfeZio,quie(l menfis fecundus .Et cur in menfe fecundo?In men-fe primo anni Hebraici comcdehatur pafcha agni, vndefapienter prouifum fuit,vt a comeftione agniireturintempli aedificationem. Nunquam enim facrae epulae gra-Beda. tam Deo habitationem no parant. Ait Beda lib.de Salom.

templo cap. j. Menfem fecundum Maium dicit,namque Aprilis,quo Pafcha celebratur principium menfwm apud Bebra os, primuserat in menfibus anni. Ex quo manifdic claret, quia mox peradoPafcha,coepit aedificare domum Domino,& confecratus myftkafo-lemnitate populus, manus ad my Ilicum opus mi fit. Prius acceflitpopulus,vt comederet agnum, & poft agni couiuium ritecelebratum, venit, vt templum Deo gratiflimum aedifica-ret. Eft equidem diuina menfa non parua praeparatio,vt inHatth.\. aobis Domus Dei poflit aedificafi.Match.4.tentator often-des lapides Iefu dicebat, dic,vt lapides i[tipanes fiant .QuamMaxim, audaciam miratus D.Maxim.homil.z. ibi ait: ®>ua ratione,qualicumque de lapide Christus terrenum faceret panem , cum ipfe,ficutlegitur,fpintualis fit &[panis,& lapis ? Expende illa,e^ pa-nis,& lapis ; quippe vt lefus nobis panis eft,qui manduca-tur,fic & inde lapis eft,quo in nobis domus Deo excipien-do fundatur. Quoties panem illum manducas viuificum,toties pro domo in te Deo aedificanda adiungis lapidem.Poft nati Iefureuelationem ab Angelo acceptam paftoresLuc. i. dicebant Luc. z. Tranfeamus vfque Bethleem,& videamus hocVerbum,quodfaftum efl, & quod Dominus oUendit nobis. Beth-leem vfque praemittitur tranfitus,vt Dei appareat manife-ftatio apud homines. Et merito,nifi enim de domo panis,quae eft Bethleem,paremur,vix habemus, vbi Deum exci-Bernard. piamus.Quod ponderans pulcherrime D.Bernard.hom.6.

in Vigil. Nat. ait: vtimm inueniamur & nos Bethleem ludie,vtin nobis quoque dignetur nafei, &c. domus panis, quod Bethleemfonat, ad praparationem Videtur magnopere pertinere. Jfiniomodoille paratus eft,vt excipere tantum hospitem poffit, qui dicit, quianon eft in domo mea panis ? Denique quia imparatus erat quidam ,necefje habuit amici ostium claufum media node puifare,& diceresCommoda mihi tres panes,quia amicus meus venit, &c.De diuinopane habitoeuenit nobis, vt Deo fiamus habitaculumgratum.

§. III.

cJUaius negotium facit Deo -peccatorum noHrorurrufujiinentia, quam mortis tolerantia,

S ic menfurs templi notantur,vt tam in templo , quamin porticu appareat longitudo latitudine maior. Detemplo ait. Babebut fexaginta cubitos in longitudine,& viginticubitos in latitudine. De porricu vero dicit: Et porticus erat

ante templum viginti ciihitorum longitudinis, ScC. & habebat de-cem cubitos latitudinis. Etcurin omnibus templi patnbuslongitudo femper oftenditur latitudine maior ? In latitu-dine oftendebatur CHrifti Domini charitas, adeo lata, vtetiam pro inimicis morte guftaret j in longitudine autemeiufdem longanimitas,qua inter homines verfabatur, eo-rum fuftinens peccata, & blafphemias. Longe autemmiius eft Deo noftro , peccata noftra longanimitertole-rare , quam mortem guftare. Adtor. 7. cum Stephaniis s

lapidaretur ,& occideretur, hac illi erat vox : Domine nefatuas illu hoc peccatum. Cur non potius fatagebat de mor-te fua Deo offerenda ? Cur praetermittens commendatio-nem paffionis fua , in hac verba vltimo fpirauit, quibuspro remittendo peccato Iudaorum fupplicabat ?Putabatbonus maius quid effe apud Deum longanimitatem infuftinendis proximorum peccatis, quam mortis toleran-tiam. Hinc Nazianzen. orat. 15?. componens Stephanum Nazianz.cum parente fuo ait : Stephanum , & patrem nulla resperinde nobiles , ac infignes reddit', ac morum placidi-tas , & innocentia. Ille quidem , ne in periculum qui-dem vitae addudus, eos, a quibus impetebatur, oderat;verum cum, lapidaretur, pro lapidantibus orabat, Vt Chnfti difei-pulus , pro quo etiam cruciatum fu ferebat-, matus aliquid morteChriflo offerens, nempe longanimitatem. Multum erat, quodStephanus pro Iefu mortem oppeteret -, fed illud maius,quod adeo longanimus effet in fuftinendis proximorumpeccatis , vt oraret pro illis. Ne dubitemus, maius quidagere Deum , dum longanimiter luftinet peccatores ,quam dum morti fe dedit. Stifft enim peccata grauiora,quam lethaljftima vulnera. MattJm 6. dicebat lelus : Di- Mdtib. 6 .ligite inimicos veftros, benefacite his,qui odtmnt vos,-& orale properfequetibus, & c. S i c iubec Dominus,vt oremus pro iis,quinos ferro,& igne perfequuntur. loan. autem epift.i.c. j.

Eft peccatum ad mortem , non pro illo dico , vt roget quu. lefus 1 .Idan ii •etiam pro iis, qui nos ferro, & igne petunt, iubec orare,

Ioannes vetat orare pro eo, qui incidet in peccatum admortem. Et quando pro iis, a quibus ferimur, & letha-liter percutimur, orandum nobis eft ; cur non teneamurfimiliter orare pro tollendo proximi peccato, quod eftad mortem ? Ait Beda ibi: Dominus iubet pro inimicis orare, Beda.d? Ioannes pro peccantibus vfque ad mortem non rogare : & hocideo , quia funt in fratribus quadam peccata inimicorum perfecu-tione grauiora. Illud in rem prsefentem ponderandum ;

Quadam peccata inimicorumperfecutiontgrauiora 5 & quidemapud Deum grauiora, & quoad nos intolerabiliora funepeccata, vt fuftineantur, quam lerhaliflima hoftium tela.

Non fic Dei charitas oftenditur fortis in fuftinendis vul-neribus, ac in peccatis fuftinendis. Maius enim illi ne-gotium faciunt peccata, quam vulnera. Ioann.4. fatiga- f fi an. 4. ‘tus ex itinere fedebatfic fupra fontem. Qux verba ponderansDiuus Cyrillus Alexandrinus ibi ait: Sedet fatigatus ex iti- Cyril. Ale&nere. Ita pellentium impietas maior videretur ; qui, ciim honori-bus eum afficere deberent, f udor e , laboreque perfequentes fati-gant. Verum Iudaorum quidem in his fuperbia facile intelligitur.

Quid autem rurfus nobis Arriani? Aduersus quos mento dicerepoffumus : Sodoma iuflificata eft a vobis , qui Iudaorum infaniamexcefferunt. Ab illis enim Chrislus crucifixus eft , ab iftis ineffa-bilis natura verbi blafphematur\ Sapientiflime fandius do-dtor componens vulnera a Iudads illata Iefu , cum bla-fphemiis, & fceleribus Arrianorum , putat haec illis gra-uiora, & intolerabiliora; vt quid maius morte a ludatisillata offerret Dominus Patri, nempe longanimitatem infuftinendis deliriis Arrianorum.

3. Regum 6 . Fecicque in templo fcneftrasobliquas. Et aedificauic luper parietemtempli tabulata per gyrumdn parieti-bus domus per circuitum templi ,oraculi,& fecit latera in circuitu. Ta-bulatum, quod fubtererat, &c.

%. IV.