Cap. X. Salomonis templum. 99

3 ifcipulis daret, ojlendit eis manus & latus ; & ibidem di-cit Thomae : Vide manus meas , & a fer manum tuam , &mitte in latu* meum , &c. & Luc. 24. ojlendit eis manus , &pedes. Qu* in manibus,& in pedibus, & in latere forami-na vulnerum feruauerat, oftia faciebat, per qua? ad lalu'tem, & fidem intraret. De capitis autem vulneribus, &foraminibus ab fpinea corona fadis,nec verbum facit, &quafi nulla remanfiffent,fic premit illa filentio alco.Et cur,qui tantus erat in oftenfione oftij lateris,manuurnque, &pedum,nullus fuit in oftenfione vulnerum capitis ? Hanctunc oftendebat virtutem propriam capitibus Ecclefia?,&populi fui, quod iniuriarum a fubditisacceptarum , fiueerrorum illorum nec minimum veftigium feruent,nec vl-lam vnquam memoriam habeant.Sic ficPraeiati,& Princi-pes populi abfumere in fe debent iniurias,& errores fub-ditorum,vt nullum illarum veftigium appareat. Matth.27.accipientes milites Iefum , chlamydem coccineam circumde-derunt ei y & pleflentes coronam de [pinis pofuerunt fuper caputeius. Ha?cfecerunt milites,& poli multas irrifiones,runt eum chlamyde , & induerunt eum veflimentis eius , &duxerunt eum y vt crucifigerent. Duo fecerunt in Iefum mi-lites, & chlamydem, & coronam fpineam illi impofue-runtrde chlamyde ftatim didum eft , vt exuta fuit,de co-rona fpinea nufquam inuenies fcriptu, quod depofitaeft.Et cur quando dicitur chlamys depofita, non dicitur co-rona fpinea depofita?Rem ponderat,& definit Origen.ho-mil.35.in Matth.inquiens:De chlamyde fcriptum eft,quoddenuo fpoliauerunt eum chlamydem coccineam i de co-rona autem fpinea nihil tale Euangelifta? fcripferunt:pro-pter quod, & nos quaerere voluerunt exitum rei de coro-na fpinea femel impolita, & nunquam detrada. ego igiturarbitror , quod fpinea illacorona confumptaefl d capite lefu y vtiamnon fint (pinee noflree antiqua, poflquam femel eas a nobisabjlulit Iefus per venerabile caput pium. Expende illud, con-fumpta efl a capite Jefu , quippe venerabile lefu caput, ficabfumpfit iniuriam libi coronam,vt nec metio de illis ha-beretur. Et mirandum, quod fornax ardentiflimapedorislefu non abfumpfit adadum fibi ferrum lanceae s nec ma-nus, nec pedes Iefti abfumpferunt clauos, fed illorumvulnera in monumentum aeternum feruarunt. Caput au-tem lefu fpinas fibi impolitas penitus in fe abfumpfit, vthinc pateat,quam proprium debeat effe illorum,qui capi-ta populi funt,quod abfumant & iniurias, & errores fub-ditorum , nec permittant,qued eorum vel veftigia appa-reant.

3. Regum 6 . Et fa&us eft Termo Domini adSalomonem,dicens: Domus hsec, quamaedificas , fi ambulaueris in praeceptismeis, 6c iudicia mea feceris, & cuftodic-ris omnia mandata mea,gradiens per ea;firmabo Termonem meum tibi, quem lo-cutus Tum ad Dauid patrem tuum. Et in-babitaboin medio filiorum Ifrael,e^.

§. X.

Ne ita fides templorum a te aedificatorum m agni fice n-tispvt non magis fiudeas vita [anUitati.

I Nter a?dificandum templum adit Deus Salomonem , &illum monet, dicens: si ambulaueris in praeceptu meis y &Mdicia mea feceris , & cufiodieris omnia mandata mea , &C.Qua? & in medio operis , & in fine repetita a Deofuiffecenfent Abulenf.& Carthuf. Et cur in canti operis, &( tam religiofi, &pij medio, & fine curat Deus Salomo-nem monere decuftodia mandatorum fuorum diuino-rum ? Ne nimis fideret tam magnifico, & religiofo aedifi-cio a fe perado,quando Deo non tam magnificentia tem-plorum , quam cordium fanditas placet. Hierem. cap. 7.Verbum, quod fadum eft ad Hieremiam a Domino, di-cens: Sta in porta demus Domini , & praedica ibi verbumiflud , eb’ dic : Audite verbum Domini omnis Juda y qui ingre-dimini per portas has y vt adoretu Dominum. Hac dicit Domi-nus exercituum Deus lfirael: Bonas facite vias vefiras , drRudia veflra , & habitabo vobifeum in loco i jio. Nolite confi-BaerarTom.V.

der e in verba mendaci », dicentes : Templum Domini , Tem-plum Domini » Templum Domini efl. In ipfo primo teniplilimine ftare mandatur Propheta , vt moneat ingredien*tes de vitae fandicate, & de fugiendis verbis mendaci; 8quae dicebant, Templum Domini eft. Et cur verba tem-plum praedicantia dicuntur verba mendacia ? An menda-cium erat, quod templum illud, & magnificentiflimum»&religiofiftimum erat ? Quod inibi Deus peculiariter af-fifteret ? Non haec mendacia, fed quae fic templum extol-lebant, vt facerent credere Ifraelitis, quod templum illudfufficeret pro illis tutandis,conferuandis,abfque vilis aliisillorum virtutum operibus, haec notiffima erant menda-cia , & diferiminibus plena. Et fimillima neotericorumhaereticorum affertis,qui fic extollunt diuiniflimum Chri-fti Domini templum,fibi fufficiens, vt excludant afe om-nia virtutum opera velut fuperflua. Proh mendacia ho-minum deploratorum ! T11 fidelis homo nulli fic fidastemplo,nec lefu ipli, vt non ftudeas virtutum operibus.

Dicebat Theodoret.ibi:^«l decipiebant eos y aiebant:^uifie- Theodor.ripotejl y vt fuper et qui(piam templum Dei ? Propheta verodenuntiat eis , ne fermonibus huiufmodi fidant : fed libentermutent vitam in meliorem , & iudicia reformident >&c. Sua-det igitur Dominus , ne fidant templo , fed vita legitima. Vi-tae fanditati ftudendum eft illi,qui fecuram falutem amathaberejdedpiecur enim maxime, fi ab operibus virtutumalienus totum falutis fu2 negotium ponit in temploruma fe eredorum magnificentia. Ait 4. Reg. 25. Venit Nabu- 4 .Rtg.ip%ardan Princeps exercitus ,feruus Regis Babylonis , in Ierufa-lem. Stfuccendit domum Domini , &c. Ecce tibi landifli-mum illud Salomonis templum datum flammis a feruisNabuchodonoforis, & in cinerem redadum. Sed npnmultum poft ab eodem Nabuchodonofor in fornacis ar-dentes flamas coniedifunt tres pueri Hebraei, fed licet inmediis effent flammis Dan.3. congregati Principes Baby- 25 antei. 3.Ionis , contemplabantur , quoniam nihil potejlatts habui f etignis in corporibus eorum y & capillus capitis eorum non efetadujlus , &c. Et quando non permiffa eft igni poteftas ad-uersus pueros ,cur permiffa fuit aduersus fandiflimum,

& religiofiflimum Dei templum ? Rupeit.lib. 6 . dc vidi. Rupeit.verb.Dei cap. 25. Non poterat hic Deus templum fuum , quoderat Hierofolymis y iUa(um cuflodire d flammis incendij Baby-loni) , qui tres pueros taliter cujlodiuit y vt nihilp&tefiatis habe-ret in corporibus eorum , & capilli eorum non efent adufti ?

Plane poterat ; fed erudiendus erat mundus y vtfciret , quodDeus excelfus y non pulchris lapidibus , aureifve parietibustempli manu fafli delettatur,fed fidei claritate & mundis cor-dibus , & iUe e(l ei optabilis locus. Quem fides , & virtu-tum opera faciunt in corde locum Deo , is gratus eft,non quem faciunt ligna , & lapides pretiofi. Quo fpe-dans Adlor. 7. ait : Salomon autem adificauit illi domum.

Sed non excelfus in manu fallis habitat ,ficut Propheta dicit:

Crelum mihi fedes efl , &c. Circa quae ait D. Zeno lib. 2.fer- Zeno*mone 24 .Salomonis accepimus templum fuifie luculento ope-re conflruttum , atque ita laboratum , vt nefeiret injpeftorineo , quid poti fimum miraretur , magnitudinem , opus , orna-tum , an ne materiam. Ita enim in vnum decorem vniuerfa.conuenerant , vt legitima domus Dei caduca iUa ambitio pu-taretur. Sed htecftecularia , fine legitimo , aut deuoto cultortinec fu f cientia , nec necefiria honori fuo proteflatur Deutbfrftenus , dicens : Cotium mihi thronus eft y &c. Sic ibi.

$. XI.

Vbi Deus prafens , ibi ‘maxime fuos firmat .

N On ad paruam vtilitatem Ifraelitarum dicebat Deus:

Et inhabitabo in medio filiorum ifrael. Semper enimDei praefentia proficua eft fuis fidelibus, vcilicatemquenon paruam praeftat illis. Hierem. 7. dicebat: Bonas facite jgremj-vias vefiras , & Rudia veflra , & habitabo vobifeum in locoifio. Theodoret. legit haec vltima verba fic, & inhabitarefaciam vos in loco iflo. Symmach. autem ponit: Et confir-mabo vos in loco iflo. Quid pulchrius? Idem eft,quod Deusinhabitet, fiue praefens fit habitationi noftrae, & quodfaciat nos in ea^effe,& ibi nos fua protedione confirmet,ne excludamur inde. Vt dicat D. Hieron. ibi: Habitabo , D.Hfcron*inquit, vobifeum , vt fecuros de habitatione vos faciam : Ruevos ipfos, iuxta Symmachum , firma hevitatione fundabo , qui

Ii % ait;