Cap.I V. Caini fupplicium, & mors. 277

§> XV.

^Sfullnm efi mulum , de quo bonum haurirenon pojfimud.

P Ofuit itaque Deus lignum in Cain , dicente textu: Po-fuitque Dominus figmm in Cain,vt non interficeret eum om-nis , &c. Et quale lignum in Cain politum eft ad eius vi-tam protegendam ? Sto a lententia Saliani, qui cum Hier.Theodor.Eucher.Rup. & aliis lignum hoc extitilTe in illoipfo tremore corporis, & gemituum anxietate, quae inpeccati poenam acceperat. Vbi enim nofter dicebat: ErisVagus, & profugus, dicunt Septuag. Eris gemens, & tremens.Tremor ergo & gemitus ille parricida? perpetuus fa&useft a Deo in fignu,quo eius vita leruaretur.Vt hinc difca-mus homines, quam facile poflfimus,zuxiliante Deo, malaetiam noftra in vitae, falutilque remedia conuertere. Poft1.^17. Goliath d Dauideproftratum dicit text.i.Reg.i 7^Cumgla-dium non haberet in manu Dauid, cucurrit, & jietitfuper Phi-lifihaum,& tulit gladium eius,eduxit cum de vagina fua,& in-terfecit eum,praciditque ca\>ut eius. Prouidit Deus,non folumquod Dauid interficeret Philifthaeum,fedquod cogereturvti gladio illius ad eum interficiendum. Et cur necelfumfuit, quod Dauid ad Philifthaenm interficiendum vtereturgladio eius ? Vt ab illo gladio mortem fibi timuerant Ifrae-]itae,fic prouifum eft a Deo,vt idem gladius elfet fecurita-tis,& falutis remedium. Vc hincdifceremus omnes,quamfacile polfumus,auxiliante Deo,mala omnia,in falutis oc-Machar. cafiones, & caulas conuertere- Ait Macharius Philadelph.orat.in Exalt .crucis apud Grethfer.tom.t. Lapidis iattu ta-lem ac tantum Dauid pro fiernit: deinde micantem gladium eiusVibrauit.coque blajphemtm trucidauit,& abftulit opprobrium exIfrael.Hunc in modum Dauid Propheta fimul, & Rex inftrumen-tum, quod mortis alioquin caufa erat,in pr ce fidium falutis vertipojfe docuit .Docuit equidem fapientiftimus Dauid,vt mor-tis inftrumenta in praefidium falutis poflimus vertere. Ge-mitus,dolores,& poenas in nos vel a natura,vela culpa di-lapfas poflumus conuertere in vitam , & falutem j & deamaris aquis calamitatum temporalium educere diuina:gratia: latices fuauiffimos. Et nullum eft adeo magnummalum fiue poenae,fiue culpae,quod non poflimus facere,vtferuiatin occafionem falutis. Latro ille crucifixus eratlui. 13, ob latrocinia fua,& dicebat focio Luc. 13 . Neque tu times*Deum qui in eadem damnatione es? Et nos quidem iufle,nam di-gna faffis recipimus ■: hic vero nil mali geffit.& dicebat ad Iefum :Chryfoft. "Domine memento mei .Sic latro. De quo agens D. Chryfoft.orat.$.in Parafceu. apud Grethferum tom.a.de cruce aitjVideo latronem , qui me afitdue per vim ad fe rapit.Neque miru,etenim, paradifi portas pervim rapit,arte ad falutem verfa.Quidpulchrius ? Nouit foelix hic latro totam malitiae artemvertere ad confecutionem falutis. Vt fciamus & nos , demalis etiam lethalibus educere pharmacum vitae.

§: XVI.

* 2 fulla efi vera quies ni fi in bonis jpiritualihus.

P Oft lignum vitae politum in Cain ait text. EgreffufqueCain a facie Domini habitauit profugus in terra ad orientalemplagam. Chryfoft.& Hieron.legunt: habitauit in terra Nain;Nain autem idem eft , ac commotio. Et mirabar, quodegreflus,& abiens Cain ligno vitae munitus,ne interficere-tur,adhuc in commotione,& in quietudine verfatur. De* ac °b dicitur Gcn.z8 .Igitur egreffus lacob de Berfabee perge-bat Haram. Cumque veniffet ad quendam locum,& vellet in eoTequiefcere poft Solis occubitum,tulit de lapidibus,qui tacebant,&

{'apponens capiti fuo , dormiuit in eodem loco. Vtditque in [omnis[catam,tkc.Et Cain,& lacob egrediuntur a paternis limini-busjfed Cain habitat in terra Naim,hoc eft,in commotio-ne,nullam quietem inueniens, etiam habens in fui defen-fio nem fignft vitae,lacob autem ftatim locum quietis inue-nit,'in quo quiefeit, & dormit fecufus. Et quando totumillud vitae lignum non importabat quietem Caino, in qu ofigno potuit lacob tantam fibi quietem inuenire ? AiebatilleGen.$i.locutus de hoc egreflii : In baculo meo tranfiuiiJordanem, &c. ibat equidem lacob cum baculo,hoc eft,culigno crucis , quo Chriftiani populi diuitiae repraefenta-bantur. Vt autem Caini lignum ad vitam hanc tempora-"Baeye Tom. V.

lem tutandam pertinebat,non miror , quod ih eo requiesnon applauderet: quam facile inueniebat lacob, vt qui li-gno,^ ligno crucis ad bona temporalia tendente niteba-tur. Ait Machar. Philadelph. orat, de exalr.crucis apud MachaftGrethferum tom.z.I» baculo fuo tranfiuii lacob Iordanem.-.qu#res vere noni populi fortunas pranetabat, crucem , inquam , & ba-ptifmum.Hoc enim modo effugimus exitium , quod nobis immine-bat ab eo,qui ab initio homicida fuit.Et in Charan iranflati fumus:non qua locum requiei fign ificet -,fed qua nullo fine terminandamiucunditatem contineat', quam & lacob prafigurans in Charan ve-nit, ibique fefj'a membra fomno refecit,[caldmquc vidit, &c.Non li-gnum temporalis vitae,non temporalium bonorum cumu-lus requiem nobis infert, fed commotionem, fed inquie-tudinem .Illud autem viuificae crucis lignum,in quo fortu-nae fpirituales populi Chriftiani exprimuntur , illud in-quam,& nobis quietem, fomnumque dulcem } & aeternamiucunditatem adducit.Hinc Matth.r a.clamabat IefusiFlr- Mattb. iunite ad me omnes, qui laboratis , & oneratis eflis, & ego reficiamVos.Tollite iugummeumfupeevos,& difeite a me,quia mitis fum,

& humilis cor de, & inueniem requiem animabus veftris. Expen-de illa ,inuenietis requie animabus vefiris-, no abfolute promittitinueniendam quietem, fed quietem dicit inuenienda,quaeanimabus profit,earumque propria fit. Et cur de fola ani-marum quiete loquitur?Quietem animarum meminit, nequid temporale intelligeretur, quod enim temporale eft,non poteft fine motu intelligi. Aie ibi Chriftianus Druth-mar .Non promittit temporalia,fed fpmtualia,quia qua videntur, Druthmar»corruptibilia funt,& cito tranfeuntSl bi a commotionis,& per-turbationis lufpicionenos abducere voluit Dominus, niltemporale meminit,fed quod fpirituale eft,propofuit,folaenim bona fpiritualia imperturbabilia funt, & quieta , 8 cquae nos aeternum comitari polfunt. Crede mihi, non pertemporale,fed per fpirituale ad requiem, & plenam quie-tem peruenire poteris. De Iffachar dicebat lacob Gen.49. Cenef. 49»Vidit requiem,quod cjjet bona,& terram,quod optima > & fuppo-fuit humerum fuum ad portandum. Vbi requiem vidit, illamelegie , & fuppoluit humerum fuum ad portandum. Etquid portaret humerus pro requie habenda ? Ait D. Ambr. Ambrof»lib.de Bened.Patriar.cap.tf.proIalfachar jntelligens Chri-ftum: Subiecit humerum fuum ad lab orandum, fub ii ciens fe cruci.

Nobilis Imperator pro requie vera obtinenda non alia li-gna explicuit, fed lignum crucis luftulit, non enim pertemporalia , fed per fpiritualia ad quietem perfe&amvenitur.

Cenef. 4. Cognouit autem Cain vxofem

fuam, quae concepit, & peperit Enoch:

& asdificauit duitatem , vocauitque no-me eiusex nomine filij fui,Henoch. Por-ro Henochgenuit Irad, Irad genuit Ma-niael,Maniael genuit MathufaeI,Mathu-fael genuit Lamech. Qui accepit duasvxores, nomen vni Ada, & nomen alteriSella.

Dhcit autem Lamech vxoribus fuis, &c .Quoniam occidi virurii in vulnus meum ?

& adolefcentulum,

§. XVII,

c Peccatum facit hominem in terrenis , & caducis

radicare .

T Ot fcelerum reus Cainus eo primus applicuit animuvt in terra duitatem aedificaret. Sic &nim ait text. Co-gnouit autem Cain vxorem fuam,quaconcepit,& peperit Henoch :

& adificauit duitatem, &c. Nec miror,fic enim deprimunepeccata hominem ad haec terrena, & caduca, vt nihil ma-gis ament,quam in his radices agere.Exod.i.odewtf RLgy- Exed, uptij filios ifraeltatque ad amaritudinem perducebant vitam eorumoperibus duris lut ; , & laterts,ommque famulatu,quo in terra ope-ribus premebantur, 8cc. JE d ificau erunt que vrbes tabernaculorumTharaoni, ?hithon,& Ramajfes.Ecce tibi Pharaonis tyrannidein filios Ifraeheos maxime vexabat, in terrae operibus, iafaciendis lateribus, ia conftruendis vrbibus. Quid haec >

A a Plane