276 Lib.XI. Cainijfiue Iefu perfequutor.

§. XII.

Peccator non breue fpatium poenitentiafibi pr&fcribat.

M Etuebat Cain ftatim interfici, fed illi hunc me-tum eripit Dominus , dicens : Nequaquam ita. fiet,fed omnis , qui occiderit Cain, feptuplum punietur. Hoc inCaino curauit mifericordia diuina , vt non impedireturtemporis anguftiis ad poenitentiam agendam j fedlon-giflimam haberet vitam , quam vfquead feptimam aeta-tem produceret , vt longum temporis fpatium longa?poenitentiae daret occafionem. Ait Diuus Hieronymusad Damaium, quceft. 1. Tradunt Camum a clementijfimeDeo , ideo vfque ad feptem generationes fuijfe dilatum , Vtfaltem matis ipfis , & longueuitate moeroris compulfus poeniten-tiam ageret , vt mereretur abfolui. Equidem mifericors Do-minus longiflimam fecit vitam Caino, vt ad poeniten-tiam compulfus , non impediretur temporis anguftiis,quo minus eam poenitentiam ageret. quae impetraretfalutem. Nunquam enim non fufpedum debet efle pec-catori , quod in temporis anguftias differat poeniten-tiae ftudium. Huc potius fpedare debet, quifquis nonamat periclitari in falute , vt non breue , fed longumtempus poenitentiae defignet. Poft hominum luxuriamexplicatam Genef. 6. ait Dominus : Tgon permanebit fpi -ritus meus in homine in aternum , quia caro ett. Eruntque diesillius centum viginti amorum. Videt Deus homines car-nalibus voluptatibus deditos , & eorum perditionemvidens centum & viginti annos vitae eis defignat. Et curDomine peccatoribus hominibus tam longum vitae fpa-tium praeferibis ? Cur male viuentibus non potius cur-tas vitam i 1 Eo fpedauit mifericordia diuina , vt pec-catoribus hominibus non breue , fed longum poeni-tentiae fpatium relinqueret. Ait Diuus Bafilius Selcuc.orat. y. Erunt dies iUius, centum viginti annorum. Do, inquit,poenitudinis tempus , vt videam morum comcrponem, vnkquecum antegrejja viliofitate humanitatis meae Jpatia produco. Quan-dm malum obduruit , tandiu poenitudinis medicamen profero.Longa fuit aegrotatio , longa obeatur poenitentia. Haec Deusfaluti hominum ftudens. Longum peccantibus , lon-gum poenitentiae fpatium proponit , vt videat pecca-tor , quam temere peccatis longam tribuat vitam. &poenitentiam dilatet in vltimas temporis anguftias. Po-terunt vel in momento fufficientiflime poenitere, nondubito, fed metuo , neanguftiae temporis omnia mo-menta abfumanc , poenicenciaeque locum relinquantnullum.

§. XIII.

Signum crucis ad vitam & falutem.

V T fecurum a morte redderet Cainum Dominus,pofuit in eo fignum , dicente textu \ Vofuit que Do-minus in Cain fignum , vt non interficeret eum omnis, &c.Nouit femper Dominus fignadarej fub quibus inimicaeposeftates fugentur , & infirmi fecuritatem inueniamus.Nonne tale fignum habemus Chriftiani in figno crucis?Matth. 17. poft narratam Iefu crucifixionem ait : Erantautem mulieres ibi multae a longe , quae fecutae erant lefum aCalUaa , miniflrantes ei : inter quas erat Maria Magdalene ,& Maria Iacebi , & lofeph mater , & mater filiorum Zebe-daei. Sic Matthaeus oftendit fandas mulieres a longeeflein Caluariae monte, ferociam carnificum , & mili-tum , qui in Iefu nece occupabantur, metuentes. AtIoann. cap. 19. de eifdem mulieribus locutus ait: Sta- ibant autem iuxta crucem Iefu mater eius , & foror matriseius Maria cleopbae , & Maria Magdalene , &c. Ecce tibia Matthaeo dicuntur fandae illae foeminae a longe fte-jtifle, a Ioanne autem dicuntur iuxta crucem efle. Quid tergo contrarius Matthaeo Joannes ? Abfit , imo verumdicit vterque : fi diftinguas tempora. Dum opus cruci-fixionis feruebat, crux adhuc iacebat , folique car-nifices , & milites videbantur, plenae timoris foeminaea longe erant , nec audebant ad tam nefarios hoftesaccedere. Vbi autem crux exaltata fuit, & fignum ii-j

Theophyl

Iud eleuatum in medio terrx , fub illo pofitae foemi-nae , fecuritatem nadae nullum hoftem , nullum ma-lum timebant. Ait Euthymius in Ioan. stabant verbiux- Euthym.ta crucem, tunc natta- fecuritatem , primum enim omnes difei-pula eminus conjpiciebant , vcluti caeteri docuerunt Euangeli-fla. Quae antea militum audaciam timebant, & ideoa longe ftabant , vbi fignum crucis viderunt eredum,eo confugerunt , tunc nadae fecuritatem. Nihil enimfub illo figno ab inimicis timebant. Foelices, qui to-to cordis affedu hoc fignum crucis arripiunt, vix cre-di poteft , quod fub illo vniuerfos hoftes fuos non per-dant. Aiebat Pfalm. 5. Domine , vtfcuto bona voluntatis Pfalm.$.tuacoronaflinos. fcutumbonae voluntatis tuae vocat, quodnobis fimul fit corona. Et quod eft fcutum bonae vo-luntatis ? Audio fcuta conflari ex aere, aut ferro : ex bonavoluntate quale fcutum confletur? Crux Chriftiex totoanimo , & ex tota voluntate culta, & amata crediturlcutum fieri , quod fic nos defendat ab hoftibus , vtfimul fit corona, qua de illis deuidis triumphemus.

Ait Theophyladus orat, in adorationem crucis apudGrethferum tom. 2. vbi fic : Vocatur eadem crux ab his ,qui nomen fuum in Cbrifii militiam dederunt , armatura bo-na voluntatis , qua Deus illis benigne facere ftatuit , data , &corona loco aduersus hottes, firmi enim armat , & coronat.

Quod militibus Chrifti datur fignum crucis, fcutum eft,quod protegat, & defendat, fimul & corona eft, quaeiam hoftes deuidos, & proftratosoftendat.

§. xiv.

Peccatori vnicum fignum vita efi poenitentia.

D icitur fignum pofitum in Caino a Deo , ne interfice-retur i quippe ait : Pofuitque Dominus fignum in Cain ,

Vt non interficeret eum omnu , &c. Et quale erat hoc fi-gnum , quod Cainum a morte, defenderet ? Plane pec-catoribus hoc figrfum falutare inuenio , nimirum, fiagant poenitentiam. Procopius in Glofta : Signum, quo Procop.fignauit Cyrnum , eft poenitentia , quam fi peccator apprehen-derit , non facile perimetur. Proh poenitentiae viuificumflgnuin ! Fallar fi peccatori pro morte vitanda, pro vi-ta obtinenda aliud fignum fit poft bapcifmum certius!

Matth. 16. dicebat Dominus : Quam dabit homo commu- Matth.16.tationem pro anima fua ? Dum dicit , dabit , ad futurumiudicium fpedac , quo tempore nullam aflferit commu-tationem pro animae vita aeternanda inueniendam. Etcur iudicij tempore non inuenietur commutatio, quaanimae aeternam vitam emercemur ? Quia tunc non erittempus poenitentiae, quae nifianteada fuerit , peccatorinullum falutis lignum erit. AitXiphilinusPatriar. Con-ftantinopol. in orat, de adorat, crucis apnd Grethfer.tom. 2. Aduerte, quemadmodum non dixit : Quam dat ho- Xiphii.mo commutationem pro anima fua , fed , quam dabit. Tuncenim non habebit , quod det > nunc vero dat poenitentiam ,confeffionem , gemitus , lachrymas , macerationem corporis, fe-ueriorem viuendi rationem. Dum id non habet, quod det»nimirum poenitentiam , gemitus, lachrymas , non ha-bet peccator, quo falutem , & vitam animae poftit emer-cari. Quando autem in praefenti poenitentiam agit, do-let , gemit , lachrymatur , praeclarum vitae aeternae fi-gnum ftatuit. Quo fpedans Paulus ad Galat. cap. y.ait : Qui autem funt chrifti , carnem fuam crucifixerunt curavitiis , & concupifcentiu. Hoc eft fignum vitae chriftia-nx , poenitentia , gemitus, maceratio carnis , qua vitaanimalis crucifigitur, madatur. Vt merito dicat Theo-phyladus orat, de cruce apud Grethfer. tom. 2. Non. Theophyfienim aliam notam habent , ex qua ad chriftum pertinere digno-fci queant, quam fi carnem tum vitiis , & concupifcentiu cru-cifigant : cuius rei teftis Paulus, qui cruce tanquam regio quo-dam infigne gloriatur, & propter eamdem tam non Paulus ,fedquodammodo chiftus ipfe eft. Vino , inquit , iam non ego %

Viuit vero in me Chriftus. Itaque ait Theophyladus nullumfignum , nullam aliam notam haberi a peccatoribus , quaclarius oftendantur pertinere ad vitam Chrifti > quam car-nis macerationem , & omnium concupifcentiarum cruci-fixionem. Hanc qui habet, fic tranfit in vitam Chrifti*quod non tam videatur ipfe Yiuere, qua»i Chriftus viue-reimJlo.

§. XV.