Cap.XV. Lkerx proludiis. 141

Orof.

TertiiU.

Greg.Tur.

Orof.

Tcrculi.

I

Nazian?.

EJias.

§• vi. |

, # ^ j

Qui apud Principem valet , eo maxime fpedat,vt nui - jlita prattantiainnotefcat Principi, ni fi j

quam ipfe retulerit.

H Abenc hoc commune, qui valent apud Principem}eiufque fauoribus fingulariter vcuntur, nimirum:Eos , qui creditu Jibi officia diligenter obfetuant, & ita euntiaagunt,vt laude digni ftnt,mendaciorum cuniculuconantur euer*tere. Nihil magis curant, quam quod praefiantes fideli—tace,&fapientia viri non innotefeant Principijsicqueom-nium praeclara facinora vel mendaciis affidis obnubilant,vt loli appareant praeft£tes,quos ipfi dixerint. Rem ab iispoliticis obferuatam explico cantatiflimaillahiftoriare-lataa Paulo Orof.lib.7.cap.4.& Tertul.in Apolog.cap.j.Vbi Pilatus diuina opera Chrifti Domini vidit,eiufque amortuis refurredionemaudmit, de tantis miraculis Ti-berium Imperatorem Romanum certiorem fecit: Impe-rator autem Chrifti magnalibus motus Senatum ma-nuit , vteum referrent in Deorum numerum. Quidtunc Senatus ? Ait Greg.Turonenfts iib. i.Hiftoriar,c.i4.Quod Senatu* cum irarefpuit, pra eo,quod non ad eum primitus, iaduenijfet. Vnam hanc rationem Senatus habuit iralcen-di,^ refpuendiChriftum.quodadlmperatorem non perfe relata -efferi t eius magnalia,nec ipfi ea prirmtusproba-uiflent.Nec folum Senatus j fed id etiam indigmffime tu-lit Seianus apud Imperatorem validiffimus; quippeait iPaul. Qrofius fupra : Senatus indignatione motus , quldnon jJibi prius fecundum morem delatum ejfet,confecrattonem Chriftirectifanit ,edieibque conftituit exterminandos ejfe vrbe Chriftia-nos.prxcipue cum & Seianus Tiberij pr&feclus, fufeipiende reli-gioni ob/twatijfimecontradiceret.Et Sejanus,& Senatus Chri-itiDomini nomen curant peffundare , eo folum,quodeius magnalia innotuerantPriucipi, antequam ipfi retu-liifentj&probauiflentilla.Vc merito dicat Tertul.vbifu-pra : Ni fi homini Deus placuerit,Deu* non erit. Habeat,licet,quis diuina opera , nifi eis,qui apud Principem valent,placuerir,erit nihil. Dux feliciflimus> & glorioiiflimusiit,nili iis placuerit,nihil erit,multifque impetietur ca- jlumniis. PrudenciflimusMagiftratus fit,rerumque agen- jdarum prudentiftimus,nifi amico Principis placeat,nonproficiet, & ii fe infinuaucrit Principi magnas aduersusfe excitabit iras. Solus ille,&fapiens,&fortis,& optimuseft, quem talem dixerit Principis amicus, caeteri omnes&nihil funt,& contemptibiles.

§. VII.

Principes facile falluntur a malignis,

E T illud etiam notandum, quod ait Afluerus de mali-gnis illis,qui valent apud Principes, nimirum : AuresErtncipum ftmplices , & exfua natura alios nftimantes callidafraude decipiunt. Vt fimplices vocat Principes , & exfuanobili natura alios arftnnantes : fic eos aderit facile de-cipi a malignis.Id quod notabat Nazianzen.orat.j. ad-uersus Iulianum, in ImpeiatoreConflantio , qui cumChriflianorum effer amator,nihilominus Iulianum pro-pinquum fuum Cxfarem defignauit. Et cur non magisChriflianorum hoftem cauif ? Ait Nazianzen .Parum cau-ta eft (implicitas ,ac benignitati adutneia eft imbecillitas,mini- jmeque is improbitatem fu!picatur, cuius animus ab improbitateliber,ac purus eft. Pr opter ea, quodfuturum erat,ignoratum eft,nec fucus, & ftmulatio deprehenfa.fensimque obrepfit impietas..Itaque de {implicitate,& pui itate animi regij venit,quodnullum timeret malum a Iuliano , homine tot beneficiisobligato j non enim facile efl,quod qui vitio caret,illudfufpicctur effe in aliis.Id,quod etiam F.lias , NazianzeniScholiaftcs,ibi notans ait :Conftantius /implicitate,&futuriignoratione ad id adduffus eft. Nam paru cauta eft jimplicitas,qua quide ab improbitate, & ver futi a fibi canere,edmque decli-nare non poteft,nec quodfuturum eft,compertum habere. Nam,quod d uitio purum,& liberum eft, ad fufpicandum quoque vi -tium, fegne.ac lentum eft.Ea de caufa Imperator, nec hypocri-Jim,ac morum Jimulationem deprehendit. Plane , Vt nobilesPrincipum animi ab omni dolo>& fraude puri funt s ficnec ea vuia m aliis fufpicari valent,quo fit,vt faepe a ma-gnis fallamur. j

Bfther. 1 6. Ec, vt manifeftitte,quod dicimus,intelligatis, Aman, filius Amadathi, &animo, & gente Macedo, alienufque aPerfarum fanguine, & pietatem noftramfua crudelitate commaculans, peregri-nus a nobis fufeeptus eft: &: tantam in feexpertus humanitatem, vt pacer noftervocaretur, & adoraretur ab omnibus poftRegem fecundus : qui in tantum arro-gantias tumorem fublacus eft, vt regnopriuare nos niteretur, & fpiricu.

§. VIII.

Paterna difciplina plurimum interefl bonisfiliorum moribus.

Q Vi inuentus eft Perfarum regni infidiator , meritinotatur caruifie Perfis parentibus, & illos habuifleex Macedone,dum dicitur: Amanftltut Amadathi, & ani"mo,&gente Macedo,alienufque d Perfarum fanguine.Nennct"

mur,quod a Perfis deficiat,qui difciplina caruit Perfarumparentum : interefl enim maxime filiorum moribus di-fciplina a paratibus accepta, Daniel cap.i3 .dicebat adul- Da&. 1tero feni: Semen Chanaan, & non ludafpeeies decepit te.Sed& Chanaan nepos eratfandiflimi, rdigioliffimiqueNoe,cum quo fuerat in arca .diluuij teporejcur ergo eius fe-men fcelerum origo habetur?Fateor Chanaan auum ha-buiffe,Noemum:exquo autem per tanti aui maledidio*nem exclufus fuit a tam fando genere, carens difciplinaparentum enormibus feinuoluitfceleribus. VtditatLa- p a< c^ a p f 'dant.Firmianus Jib.*.cap.i 4 . Chanaan fuit prima gens,quaDeum ignorauit .-quoniam Princeps eius,& conditor cultum Ueid patre non accepit,maledicus ab eo. Itaque ignorantiam Diui-nitatU minoribus fuis reliquit. Expende radicem malignita-tisChanaan : quippe, quoniam cultum Detdpatrenon ac-cepit, maledtRusab <?o.Quiaper maledidionem fuerat a pa-terno genere feparatus,caruit difciplina paterqa, &indepra?cipitem fe deditin mille fcclcta.Vtinam fub paren-tum difciplina aleretur, educaretur: qui enim fic edu-catur , virtutes inde acceptas vel mediis contrariis facileconferuat. Pfelm.104. locutus de prxuentione fada a .,

Deo pro faturandis, fouendifque Ifraelitis in iE,gypto, -* aZtV.Mifit ante eos virnmiin/eruit venundatus efl lofeph.Vcn-!dirus fuit Iofeph,& fidus ^Egyptiorum feruus. Et quan-do praemittebatur Iofeph in falutem populi fui, cuipermittebatur fieri feruus ? N6nne feruilia negotiaobliterarentab animo iuuenis vel memoriam ingenuita-tis fuae ? Quinimo in ipfaferuitute maxime retinebat,quos a nobilibus parentibus mores ebiberat. Vt de illo £afiJ.S<|f.dicat D.Bafii.Sel.orat.8. Nonvndcum habitu animi nobili-

tatem exuit,neque violentis malorum procellu libertattmdedeco-rauit: neque enim pro rerum euentu alios induebat animos , ne-que per feruitij confuetudinem paulatim libertatem exuitve-rum erat vel in feruitute nobilitatis Abrahamica progenies.

Quid pulchrius ? Expende illa ; Erat vel in feruitute confti-tutus nobilitatis Abrabamidaprogenies. Inter ipfa feruitutisflemmata, inter negotia feruilia, inter fortunae illas pro-cellas,fefe Abrahamidum progeniem oftendebat. Quasa tantis parentibus biberat difciplinas,in moribus refere-bat. Ait etiam Theodor.deillofcr.8.deProuid./»e45«<i^«e Yheodc*

conditione feruitutis agens patriam libertatem cuftodiutt^ma- *

iorum nobilitatem retinuit , nec morum a,Iteratio calamitates

hafce fecuta eft. Sicinell difciplina paterna filiorum men^tibus,

5. ix,

lUe in mnneribtu proponendus , qui nunquamalienus ,

I Lludde Amano fatetur Affiieriis,nimirum : Peregrinusd nobu exceptus eft. Et tantam in fe expertus humanitatem ,vt pater nofter vocaretur^ ador aretur ab omnibus poft Regem

fecundus.