Hi,

J Cff,

“h

ili,

Cap.il. De vinea Naboth.

597

fccij.

0 «.;

«ii'

if«(,

(«Di ij,

‘'iofiim

ut.Etvert

nii

fiet*.

Mi*

iirn-n^

«!,

fidit

,S

ff,

&

rih

u

mm

tUt!

ift-

i

I

i-i

}

i

MattJj.ti,

.. _ JI^VjL

CAPVT II.

©<? Naboth „

Textvs Historia,

Rivato viro,Nabotho,erat vinea intramuros duitatis Iezrahel quae quidem vi-nea in vicinia habebat Regiam : vndeaptiffmia vifa eft,Yt eius in folo , pulcherplantatus hortus totam domum regiamamoenarer. Venir in hanc cogitationem Achab, Sama-rite Rex, &conueniens Nabothum , abeo comiter vi-neam petit,vd eo padto,vc aliam meliorem accipiat,velp erium pecuniae,quantum fufficere teftimabitur. Quishoc Regi negarer t Negauic Nabothus,ea ratione nixus,quod abauis eam vineam habebat hereditariam; He-braeus ,nempejab Hebraeis, quibus ius erat, nehacre-ditarios fundos in perpetuum poflent alienate. Tantafuit inde Rex occupatus triftitia, vt remotus ab auli-cis cubiculum intraret , incoenatufque decumberet exsegritudmeanimi,corpore etiam aeger fidus. dEgro-tanti marito accurrit Regina lezabel: &c certior fadia demolelHae radice, multum ridens regiam maieftatem,^jpotentiam ab yno homuncione turbatam,iubec Regi va-Iere,& coeaare,non hne fpe certa vineae redigendae infuam potcftatem.

moralia in textvs

Liitram. '

D hiftfyriam accedens aic D. Ambrofins cap. a.

jjOfA-j Nabuthe hiftoria tempore vetus eft , vftt quotidiana.Quis emm diutium non quotidie concupifeit aliena f Quisopulentiffimormv mn exturbar&xontendit agello fno pauperem?Qnts contentus eft fno ? Cuius non snft<tm mat diuitis ani- jrnttm vicini poffejfio ? Non igitur vnux Achab natus edi;quotidie Achab nafeitur. Si vnm occidat , affingunt plu-rimi. Non vnm Nabuthe pauper occifut eft • quotidie Na-buthe Bernitur,quotidie pauper occiditur. Sicillej&' fapien-ter > & veri Hi me dicit.

Tempore jJIo vinea erat Nabothjezrahelic^ , qui erat in Ierzahel , iuxtapalatium Achab, Regis Samanx. Locu-tus eft ergo Achab ad Naboth , dicens:Da mihi vineam tuam , vt faciam lior-nim olerum : quia vicina eft , &c pro-pe domum meam : daboque tibi pro eavineam meliorem i aut, fi commodiustibi putas, argenri pretium , quanto di-gha eft.

v > I.

C&leflia bona , ah vno pojfejfa ,fine eius damnoab alio , & alia habenturfirmi.

D icit Textus: Vinea erat Naboth lexjrahelitA. in quibuso(tenditur tam prppria fuiffe haec vinea vnius Nabo-thi , vt fine damno, 8 c iniuria illius,renuente illo,nonpoflet ab alio haberi. Habent enim hoc temporaliabona, qua? in yno totaliter (tagnantur , nec ad aliumtranfeunt, mh primo poffdfore relido. Non fic caele-Itia,& diuina bona, qua: fimul habentura multis, &co-taliter afiugulis. Matthaei cap.n .Homo erat pattrfamilias ,Bae\a d» C.hrifto fgnt.Tom.Vl,

qui piant autt vineam,<ft fepem circundedit ei,tft fodit in ea tof-cular,rft adificauit turrim,rftlocauit eam agricola.kd & Ifaiascap. 5. de vmea etiam a Deo plantata facit mentio-nem, inquiens : VineafaSlaeft dtletto meo in cornu filio olei.

Et fepiuit tam , eft lapides elegit exilia , eft plantauiteameleffam , eft adificauit turrim , eft torcular extraxit inc» , (ft expeclauit , vt faceret vuas , eft fecit labrufeas .Origenes homil. 19. inMatth. componit hasduasvi- *neas inter fe ; & licet multa inueniat , in qui-bus conueniant , tamen alia multa offendit> in qui-bus maxime differunt, Ego autem ilJamvnicam diffe-rentiam modo noto , quod vinea Matthaei dicatur dataagricolis , in plurali, quafi nonvni , fed multis dataftt : at vinea iiaiae minime dicitur data multis. Et curnon vinea Ifaiae i fed vinea Matthaei multis datur?

Sto afententia Origenis ex differentiis harum vinearumcredentis , illas efie duas diuerfiffimas vincas. Vi-nea enim Matthaei creditur effe regnum Dei , quodti■multis ficnul habetur, & totaliter a hngujis , abfquevlla alicuius offenfione : vinea autem I/aiae regnumtemporale eft, quod ab vhp pofleffum , non tranficad alium fine damno primi. Quippe a bonis tempora-libus habent hot differens,& fibi proprium bona casle-ftia squoa ftmul a multis ,& totaliter a fingulis pof-funt haberi. Exod.j. dicebatDominus : EgofumDeta ^xsd.flAbraham, sftDeun i faste t eftDetnJacob. Eoffet dicerefemel nominato Deo : Ego futn Deus Abraham > lfaac,

& lacob. cur maluit fingulis Jiominibus apponereparticulam, Dem ? Volebat equidem offendere, feitaeffe Deum illorum, vt a fingulis totaliter haberetur , fi-ne damno alterius. AitOrigenes homil.ii.in Matth.Ri-de,quod non dixit: Ego fum Deas Abraham , lfaac , eft lacob. Orig*fed. Deus. Abraham, gft Dem lfaac , eft Dem lacob ;: Abra-ham enim totum habebat Deum S eft lfaac totum habebatDeum i eft lacob totum habebat Deum : ideh non diciturincommune Dem eorum , quafi fipguli eorum totum habeantDeum. Sic Deus,fic Dei bona a multis , & totaliter 4fingulis habentur. Vides , homo, hominis vineam i &ex eo , quod illius eft.exiftimas illam ad te minime per-tinere. VidesvineamDei , quametfi videasa multis,

&r innumerabilibus indefe&ibiliter poffefiam i tamenadhuc fperare pares , totam ad te poffe pertinere.

Caeleftja enim , & diuina a multis, & totaliter a fingulispoliunt haberi. Huc trahed1dtatom3.de Chrifto figu-rato, lib. 6, cap.7. §.20.

§. u.

Pcrfeftis Dei amatoribus creditur tota effe

vinea Dei .

C Cee tibi vrd Nabdtho, cantatifiimoviro,integraad-A-'fcribitur vinea,dicente TQitiv.Vinea erat Naboth Ie&rahelitA, Q i uod forfan monftrauerat Ifaias cap.j.dicens:

Vinea fafta efldileffo meo. vt infinuet,quam obtingatfin- lfa& hgulis diledtoribus perfedtis Dei tota, & integra caeleftisvinea.Dicebat enim Dominus Exod.j.E^o fum Dem Abra - Exod.f,ham } eft Dem lfaac, eft Dem lacob. Sed & poft pauca ait:

Dominrn Dem Hebruorum vocautt,Skc. Qui figillarim feoffenderat Deum Abraham, & Deum lfaac,& Deum Ia-cob i fic etiam in communi fe Deum Hebraeorum dicit.

Et quando vocatusDeusHebraeorumintelligcbaturDeusillorum trium,qufHebraeieranticur non contentus illacommuni voce voluit figillatim,le Deum Abraham » &

Deum lfaac,& Deum lacob,dicere ? Volebat offendere,quam alirer erat horu trium,ac erar Hebraei vulgi.Quip-pevt illi tres perfedti erant diledtoresDeisfic Deus fin-gulis eorum quafi totus & integer veniebatireiiquo au-tem vulgo quafi tenues fui dabat particulas. Sic Origen.hom.-22.in JVIatt. ine^iiiv.Nondixtt.Egofum Dem Abraham,lfaac, eft lacob.fed,Dem Abraham,eft Dem lfaac, fft Dem lu-cob.ln alio autem loco fic dixit: Dem Hebnotum mi fit me. Quienim perfectiffime funt circa Deum,quantum ad comparationemc at er orum,plenius totam habent Deum in fe :pr opter ed non com-muniter ifed fsngularittr dicitur eorum Dem. Vt puta,fi dicatur:

Ager ille eorum efl. oftendimm, quod vnufqmfque eorum,quipojjident agrum illum , partem modicam habent de eo , (ftnon habent eum in toto. Si autem dteimu\ , quod agetille illim efl , demonHramm , quod totum agrum poffidet ille.

Quid pulchrius dici poteft ? Et verbis , & cempara-

b L tion®

(