43 °
eludat, cum spe veniae ^donum, & Spiritus sancti impulsus, nonadhuc quidem inhabitantis , sed tantummoventis , quo posnitens adjutus, viamsibi ad justitiam parat: Et quamvis , ait,fint sacramento Poenitentia fer st ad jufiifica-fienem perducere peccatorem nequeat ; tamentum ad Dei gratiam in sacramento Etxniremitimpetrandam disponit .
Verum opera; pretium est hic subnota-re, duo potislimum requiri ut hujusmo-di dolor una cum Sacramento peccato-rem justifices ; primum quidem , quod agratia actuali procedat; definit enim Con-cilium Tridentinum Sesti 6. cap. 5. initiumjustificationis a gratia profluere. Alterumvero, quod ex motivo supernaturali eli-ciatur ; sin minus estet quid mere natu-rale, adeoque ad reconciliationem impiicum Deo prorsus insufficiens, ut non se-mel declaratum legitur in Conciliis con-tra Pelagianos adunatis.
His praelibatis, tria quaeruntur. Primo,num attritio metu gehennae concepta ho-minem magis peccatorem efficiat , ut per-peram contendunt Lutherani? Secundo ,an ille dolor , omni secluso amore suf-ficiat cum Sacramento ad justificandumimpium ? Tertio demum , quisnam de-beat este amor quem plurimi exiguntTheologi ? Utrum sufficiat amor a spefluens, qui concupiscentias nomine dona-tur , eo quod pgnitens diligat Deum utsibi utilis est?
SECTIO PRIMA.
Divertat io Quarta
verum est Dei " De
Httm timor poena eiern* , quo toncussuscator ad poenitentiam movetur , fittonus f
pes -
PRAiNOTANDUM est quadruplicem estetimorem, videlicet mundanum, quo quisa Deo recedit propter quaedam imminen-tia mala : puta ne teneatur crucem por-tare , bona depraedata restituere &c. Ser-vilem , quo solo ptznae aeternas vitandaemotivo Deo adhaerere seligit: initialem,quo parcim propter malum pqnas , par-tim etiam propter malum culpas Deoconjungi satagit : Filialem vero , quopropter Deum summe dilectum ä maloculpas abhorret. Sic docet S. Thomas 2.r, q. 19. »rt. a. in corp. his verbis :
timore nunc agimus , fecundum„ quod per ipsum aliquo modo ad Deum„ convertimur , vel ab eo avertimur .„ Cum enim objectum timoris sit malum,>, quandoque homo propter mala, quaeti-„ met, a Deo recedit : Et iste dicitur„ timor humanus, vel mundanus. Quan-„ doque autem homo propter mala quae„ timet, ad Deum convertitur, A inhae-„ ret ; quo quidem malum est duplex ,,, scilicet malum poenae , & malum cul-„ pae . Si ergo aliquis convertatur ad„ Deum , & ei inhaereat propter timo-„ rem p?nae , erit timor servilis . Si au-„ tenr propter timorem culpae , erit ti-„ mor filialis . Nam filiorum est timere„ offensam patris . Si autem propter u-„ trumque , est timor initialis , qui est„ medius inter utrumque timorem. „
Ad majorem explicationem observan-dum est , aliquem peccatorem posse attri-tum este dupliciter ; Primo quidem solometu pqnx , recedendo a peccato, ita utsi non daretur infernus , perseveraret incrimine: Secundo, non sistendo in metu,sed terrore supplicii percuslus ultro pro-greditur, äc ad Deum tendit reus , ut adtotius justitiae sontem, in quo ve!ut infine ultimo quiescit. Prior metus diciturserviliter servilis , quia peccator sistit inmetu ; posterior' vero simpliciter servilis ,ea potiffimum ratione , quod illum ha-beat dumtaxat ut conversionis motivum ,cum Deum ut ultimum finem quaerat .Controversia praesens non movetur de'timore mundano , nam citra dubium estesse malum: neque de timore aut initia-li, aut filiali, utrumque laudibus omnesefferunt: Sed neque etiam de timore ser-viliter servilinemo quippe cordatus di-xerit ilium este supernaturalem, & cumSacramento ad justificationem peccatoris'sufficere . Igitur tota difficultas penes ti-morem, quo quis impulsus , ad Deum utad fuutn ultimum finem accedere iatugit»versatur ; ÖC quaerimus num sit kmus .Pro cujus resolutione sit
CON-