De Matrimonii Institutione £}c. 239
tus: Secunda alicui patet , alicui etiamminime. Si tamen ista mulier impotens re-spectu unius, si potens respectu alterius ro-bustioris, & cum eo nubat, validum estMatrimonium, mec ad priorem virum aquo ex Sententia Ecclesiae divulsa est, te-netur redire : Idem vicissim dicendum deviro qui impotens respectu unius, & potensexilieret respectu alterius. Sic docet S. An-toninus 3. p. Sum. Theol. tit. j. cap. n. 0 .I. " Si vero , ait de muliere arSliori , nec,, per incisionem,-nec per usum ejus fieri,, potest cognoscibilis ab isto; quamvis po-„ test sieri cognoscibilis per usum alterius,non est separanda ab illo secundo, si,, cum eo contraxerit. ,,
Tertio : TJt primum impotentia relati-va non potest citra miraculum vinci, virpotest alteram ducere, sed praevio Eccle-siae judicio,'Sic propugnat S. Antoninus3. p. Sum. Theolog, tit. t, cap. n. Js. 1.his verbis: " Si vero nec per incisionem,„ nec per usum ejus fieri potest cognosci-,, bilis ab isto, quamvis potest fierscogno-,, scibilis per usum alterius, non est lepa-„ randa ab illo secundo, fi cum eo contra-,, x erit, nec reddenda primo, etiamsi per„ alium suit aptata : quia quamdiu est jun-,, cta , non potest alter ea uti: & sic illud„ remedium est impossibile de jure divino„ «St positivo, quia eflet adulterium vel„ fornicatio. „ Hoc ipsum colligitur exInnocentio III. in 6 . cap. Fraternitatis,Nec licitum est, hac praetermissa licentia ,id facere, ut statuit Concilkim Agathen-se, can. Tz.
Quarto : Vir generationis potensqui nu-bit cum muliere quam scit prorsus impo-'lentem esse, peccat graviter , & ab ea dis-cedere debet, nisi uterque consentiant,ut tamquam frater & soror sub eodem tectomaneant. Sic colligitur ex Lucio III. iacap. Consultationi 4. de frigidis «st ma-leficiatis.
§uinto: Si Juniores annorum duodecimpro semina , quatuordecim vero pro ma-sculo , nubant, sed nondum propter tem-peramenti debilitatem valent Matrimo-nium consummare , non ideo separandivelut impotentes. Sic declarat AlexanderIU. in cap. De illit 9. de desponsationeimpuberum, L. 4. tit. 2. “ De illis,
,, inquit , qui in minori astate desponsan-,, tur , respondemus ; quod si ita fuerint„ aetati proximi, quod potuerint carnali
„ copula conjungi , minoris aetatis intuita,, separari non debent , si unus in alium„ visus suerit consensisse, cum ineis aeta-„ tem supplevisse malitia videatur.,, Ejus-dem est sententiae Ccelestinuslll. in cap.Laudabilem 5. de frigidis Sc maleficiatisL. 4. tit. 15.
Sexto: Non levior est difficultas de iisqui in annis processerunt: Si quaeras igi-tur, Num octogenarius possit cum octo-genaria nubere, tametsi utrique ad gene-rationem prolis sint impotentes? Respon-deo 1. posse, sed eo scopo ut ab actu con-jugali abstineant; non enim ad Matrimo-nii rationem absolute requiritur filiorumprocreatio; ut docet S. Augustinus L. 23.contra 'Faustum, cap. 8. quod praecellen-ti conjugii Beatissimas Mariae cum sanctoJoseph , exemplo probat . 2. Licentiamfacit Ecclesia, ut mutuo se cognoscant,maxime, cum sufficiat virum posse semina-re, nec semel experientia probaverit senioconfectos habuisse prolem: De hoc mo-mento S. Thomas in 4. dist. 34. q. unicaart. 2. in corpore sic loquitur: “ Modo,, vir possit perfectam cum illa copulam„ habere ; fiat mutua traditio corporum ad„ copulam &c. ,, Rursus ibidem ad. 3.Hoc totum aliquibus illustratur exemplis,a diariis nuntiorum excerptis. Anno 1708.Timotheus Blanche mercator civitatisMonheurtii Digcesis Vasatum annos 117.natus nupsit cum puella 18. ann. nomi-ne Vigniau de Proina . Rursus. Quidamarmorum Eaber civis Montis FoconiiVelauniorutn ann. 86. natus uxorem du-xit ann. 1709. «Sc plures suscepit libe,ros. Sed quod stupendum magis est virCastrobriandi in Britannia incola arte Scofficio Apöthecarius ,annos 50. habensuupiit, & 16. Liberos ab uxore suscepit,ista vero defuncta, cum jam octogesimumattigisset annum alteram duxit, ex qua& totidem procreavit liberos, tum annosum aetatis centessimo 'tertio currenteobiit. Nec omittenda est fecunditas Joan-nis Mansard Paroeciae Chalivoi • Milo-nisjn Dioecesis Bituricensi, qui novem jam-jam habitis uxoribus , annos 99. natusdecimam accepit, & ab ea duobus ela-psis a Matrimonio inito annis , filium sus-cepit .
Quiret I. Num validum sit Matri-monium viri qui propter morbum vene-reum a judice impotens declaratus , sed
re-