Buch 
C. Plinii Secundi historiae mundi libri XXXVII
Entstehung
Seite
650
JPEG-Download
 

650 c. PLINIEIT NATURAELES.ea hodieq; ſaliua pollice, odorẽ croci ſaporemq́; reddere traditur. Columnæ in æde denſius poſitæ, craſſiores uidentur. Genera earum quatuor. Quæ ſextã partem altitudinis incraſſitudine ima habent, Doricæ uocantur: quæ nonam Ionicæ: quæ ſeptimam, Thuſca/nicæ. Cotinthijs eadem ratio quæ lonicis. Et differẽtia, quoniã capitulis Corinthiarumeadem eſt altitudo quæ colligitur craſſitudine ima, ideoq; graciliores uidentur. Ionici em̃capituli altitudo tertia pars eſt ctaſſitudinis. Antiqua ratio erat columnarum altitudinis,tertia pars latitudinũ delubri. In Epheſiæ Dianæ æde, de qua prius fuit ſermo, primumcolumnis ſpirę ſubditæ,& capitella addita. Placuitq́; altitudinis octaua pars in craſſitudi/ne,& ut ſpiræ haberent craſſitudinis dimidiũ, ſeptimæq́; partes detraherẽtur ſummarũcraſſitudini. Præter has ſunt quæ uocantur Atticæ columnæ, quaternis angulis, pari late iorum interuallo.

De medicinis calcis,& maltha,& gypſo. Cap. XXIIII

Alcis& in medicina magnus uſus. Eligitur recens, nec aſperſa aquis: urit, diſcutit, ex9 trahit, incipientesq; ſerpere ulcerum impetus coercet. Aceto& roſaceo tẽperata perducit ad cicatricem. Luxatis quoq; cum adipe ſuillo aut liquida reſina ex melle medetur.Eadẽ cõpoſitione& ſtrumis. Maltha è calce ſit recẽti. gleba uino reſtinguitur. mox tunditur cum adipe ſuillo& ficu, duplici linamento: quæ res omniũ tenaciſſima,& duritiamlapidis antecedẽs. Quod malthatur, oleo perfricatur antè. Cognata calci res gypſum eſt.Plura eius genera.& e lapide coquit᷑, ut in Syria ac Thurijs, et è terra fodit᷑, ut in Cypro ac Perthæbis: è ſumma tellure& Tymphaicum eſt. Qui coquitur lapis, diſſimilis 20alabaſtritæ eſſe debet, aut marmoroſo. In Syria duriſsimos ad id eligunt, coquũtq; fimobubuſo, ut celerius urantur. Omniũ aũt optimũ fieri cõpertum eſt è lapide ſpeculari, ſquamãmue talern habente. Gypſo madido ſtatim utendum eſt, quoniã celerrime coit, ac ſiccatur:tamen rurſus tundi& in farinã reſolui patitur. Vſus gypſi in albarijs, ſigillis ædifi/ciorum& coronis gratiſsimus.Exemplum illuſtre C. Proculeium Auguſti Cęſaris fami

liarem in maximo ſtomachi dolore gypſo poto, conſciuiſſe ſibi mortem.De pauimentis& quando primum Romæ⸗.& ſubdialibus pauimentis,&Græcanicis,& quando primum cameræ. Cap. XXv

D Auimenta originẽ apud Græcos habent elaborata arte, picturæ ratiõe, donec lithoI ſtrota expulere eam. Celeberrimus fuit in hoc genere Soſus, qui Pergami ſtrauit 30quem uocant aſaroton œcon, quoniam purgamenta cœnæ in pauimento, quæ que euer/ri ſolent, ueluti relicta fecerat paruis è teſtulis tinctisq; in uarios colores. Mirabilis ibi co/lumba bibens,& aquam umbra capitis infuſcãs. Apricantur aliæ ſcabẽtes ſeſe in cantharilabro. Pauimenta credo primum facta, quæ nunc reuocamus barbarica, atque ſubte/gulanea, in Italia fiſtucis pauita: hoc certe ex nomine ipſo intelligi poteſt. Romæ ſcalpturatum ip Iouis capitolini æde primum factum eſt poſt tertium Punicum bellum initum.Frequentatauero pauimenta ante Cimbricum magna gratia animorum, indicio eſt Lu-cillianus ille uerſus: Ante pauimenta atque emblemata uermiculata. Subdialia Græci in-uenere, talibus domos contegentes: facile tractu tepente, ſed fallax ubicunque imbres gelant. Neceſſariũ binas per diuerſum coaſſationes ſubſterni, capita earum præfigi ne tor. 40queantur,& ruderi nouo tertiam partem teſtæ tuſæ addi. Deinde rudus, in quo duæquintæ calcis miſceantur, pedali craſſitudine feſtucari. Tunc nucleo craſſo ſex digitos in/duci,& ex teſſera grandi non minus alta duos digitos ſtrui. Faſtigium uero ſeruari in pe/des denos ſeſquuncem, ac diligenter cote deſpumare, quernisq́; axibus cõtabulare. Quętorquentur, inutilia putant. Imò& ſilice aut palea ſubſterni melius eſſe, quo minor uis calcis perueniat. Neceſſarium& globoſum lapidem ſubijci. Similiter fiunt ſpicara teſtacea.Non negligendum etiamnum unum genus Græcanicum. Solo feſtucato inijcitur ru/dus, aut teſtaceum pauimentum. Dein ſpiſſe calcatis carbonibus inducitur ſabulo calce ac fauilla mixtis, materia craſſitudine ſemipedali ad regulam& libellam&elt fkorma