IN SEQ.VENTEM CHOROGRAPHIAM

SVPER NOVISSIMAS ORBIVM COELESTIVM OBSERVATIONES DIRECTAM

PRAECOGNOSCENDA.

X».

k«v.

K»

KJ<

m

K»

N tibi, candide Lector, tandem in lucem prodita NouaDelineatio Cborograpbtca Prouinciarum noftra Capuci-norum Religionis sub auspicijs REVERENDISSIMI PA-TRIS AVGVSTIN1 A T1SANA eiusdem Ordinis meri-tissimi Generalis, cum additione nouarum Prouinciarum,Monasteriorum, Hospitiorum , necnon & nouarum Mis-sionum, non tantum in tota Germania, verum etiam inaliquibus Prouincijs Hispaniae, Galliae, & Italiae, quae huiciteratae editioni causam dedere. Siquidem oculatissimus JPater propter egregias animi dotes,& singularem in gu-bernando dexteritatem, necnon & propter regularis obseruantiae laudem in Comitijs Generalibus Anni 1702. ad totius Religionis regimenassumptus, obscruans totam propemodum Germaniam immutatam propter eius Pro- ,uinciarum,& Monasteriorum multiplicationem ; sicuti etiam propter eamdem cau-',Tam in aliquibus Prouincijs, Hispaniam, Galliam, & Italiam, sicuti & Sardiniam ra-tionabilibus de causis in Calaritanam, & Turritanam diuisam, earumque confiniasecundum praesens Congregationis nostrae,in quo repetitur, systema in veteri nostraesacrae Chorographias Libro non amplius repraesentari ; imo Lectoribus in vna , ea-demque chorograpnica Tabula mixtim plures etiam Prouincias contemplantibus,confusionem potius , quam cognitionem parere ; ideo, vt communi satisfaceret vtilitati,hanc iterum delineandam, & caelandam prudentissime censuit . Csterüm inquantas,& quales difficultatum ambages in hoc mihi sequentis Chorographia de-lineandae imposito munere impegerim, vix ipse credidissem ,si experientia rerum ma-gistra non didicissem . Si assererem Topographie, Chorographiae, seu Geographiedelineationem nullius censure sublectam construi, esse non solum moraliter, verumetiam physice impossibile , haec assertio certe primo aspectu videretur veritati nonconsentanea, licet alioquin sit propositio per se nota, sicuti per se notum est,quodlinea recta non potest esse linea curua : quadratum non potest esse sphsricum, seuobrotundum; quia in tali casu linea recta esset recta, & non recta, curua & non cur-ua: Quadratum esset quadrangulum, & non quadrangulum, quae propositiones pro-cul dubio per se notam inuoluunt implicantiam . Ita non absque dissimili modo inchorographica facultate praecipue secundum nouissimas Orbium coelestium obserua-tiones exercenda mihi contigisse videtur ; Veras enim repraesentare miiliarium di-stantias praecipue per montes, 8t colles, quae varijs,& continuis itineris fractionibusobliquantur,profecto imperuium velle reddere planum; curuum, & irregulare vellereddere rectum quis non fatebitur? Aliud enim est circino dimetiri distantiam interRomam, & Neapolim diametralster nullo interposito medio, aliud vero circinaredistantias de Oppido ad aliud Oppidum »vsquequo circino quis pertingat Neapolim.Secundo modo dimetiemur fatis congruentem distantiam inter Romam, & Neapo-lim, non autem primo; quia hoc modo via maioribus itineris,imo Sinus Caietani,& Neapolitani flexuris interrumpi luce clarius conspicitur. Et quod exemplificatur

A

de Roma, & Neapoli,de alijs etiam per quamcumque Religionis Prouinciam itine-ribus asserendum esse quis inficiabitur? inter Clauennam enim, & Sondrium Pro-uinci$ Mediolanensis, diametralster per aerem circinamus tantummodo milliaria ita.lica 2;.; si vero quis practice, seu pedetentim Clauennä commigrando peragrat Son-drium .certe dimetietur propter itineris angularitatem, seu fractionem in duplici Con-uallc milliaria italica 34.; quod tamen apud Discretos, & Prudentes, nec vitiosam,neque spernendam corographicam huiusmodi tabulam reddere censeo. Notanterdixi apud Discretos, & Prudentes; Isti enim irregularem Terrae superficiem reddereplanam, non solum physice impossibile fore cognoscunt; verum etiam in re tamperdifficili,vt est opus chorographicum,si quis error aliquando irrepsisse conspici-tur, chorographia professorem excusandum esse non ignorant. Non enim ignorant,quod,quamuis talis circa corporum coelestium contemplationes,dispositionem,imoidoneitatem haberet, nihilominus circa rerum terrestrium inuestigationem aliquandoaberrare facillime potest; Cum enim humanus intellectus ex fui naturi corporeissit expeditus impedimentis , se se super vniuersam Orbium coelestium molem suble-vare saepissime solet, inuisibilia quandoque etiam penetrando ; Circa vero corporumterrestrium cognitionem,cum huiusmodi aeque dependeant 4 sensibus,& intellectu;hinc fit, vt operationes, vel humanae naturae debilitate,vel loci distantia, vel etiaminstrumentorum meteoroscopicorum imperfectione impediri non raro soleant . Necmaximopere opitulari videntur delineationes quaedam topographicae > qua? a diuersisdiversarum Prouinciarum Patribus Chorographo etiam transmittuntur; Qui etenimprimam facit propriae Prouinciae delineationem, in hac»vt plurimum , rudi quadamMineruä, delineanda, mentis aciem dirigit ad propriam, cuius est Alumnus, cum ve-risimili miiliarium distantia repraesentandam; sed, cum huiusmodi absolute sine alia-rum conterminarum relatione describatur; hinc mirandi locus non est, si ab alijs,quae per diuersos Patres transmittuntur conterminis, tantopere discrepare conspicia-tur; vt Chorographus,cui omnes conciliandi onus fuit impositum , pleraque immu-tare cogatur; Aliter enim talis, & tanta inter vnam, & aliam spectaretur disconve-nientia ,vt Lectoribus circa altitudines, & longitudines , impiicantias potius, quamveritates exhiberet; Ciuitas enim,vel Oppidum,quod a Petro v. g. notatur incli-natum ad vnum polaris elevationis gradum, per loannem siepe siepius collocaturconversum ad alium: & Mons, qui ab Vno situatur vergens ad Corum in vna to-pograpbica tabula, in alia contermina ab Alio non raro collocari solet declinans adSeptentrionem. Quod, quantos,& quales inextricabilium difficultatum nodos dis-solvendos conferatEi, qui omnes tabulas conterminas concordandi munia suscepit,profecto non Alijs, quam huiusmodi facultatem in Academijs exercentibus iudican-dum derelinquo; Hinc mirum non est,-si terque, quaterque complures Prouincia-rum tabulas absolute sine aliarum relatione etiam per me ipsum primo delineatasimmutare iterato coactus suerim , vsquequo cum alijs conterminantibus vndequaquedebitam haberent identitatis, vel similitudinis convenientiam . Huiusmodi difficul-tatum nodos extricandos expertus est insignis Serenissimae Reipublicae Venetae Geo

graphus

os

o*

o»

• *1

m

1Ä