m

m

K»,

LO.I

*r»‘

*»r»

vr*

m

X«

E

rft

v. •

•®s

X«

»ss

P\'nW'* 4

&

plificari valet; Quantomagis enim Oppida accedunt ad Polum , maiorem inde aqui-runt, tum diei tempore zstiuo,tum noctis tempore hybernali, quantitatem. Caete-rum,qu2 ratio climatum est ab aequatore ad arcticum Polum, eadem est ab eodemaquinoctiali ad antarcticum,& par numerus ; aduertendo tamen, quod Ciuitates,vel Oppida, qua: aequidistant ab zquinoctiali, licet inter ipsa quaecumque repeda-tur distantia, eidem tamen climati subijciantur . Sed, cum hsec doctrina tum inGlobo artificiali, tum in loannis de Sacrobosoo libello dc sphsra, paruo quidemquantitate molis,sed maximo quantitate virtutis,dilucidius Lectoribus explicetur,transeamus ad praecipuas sequentis nostrae Chorographia notas explicandas.

In sequentibus igitur Tabulis repraesentandis, ita ipsas delineaui, vt pars supe-rior tabulae Septentrionem respiciat: Dextera Orientem : Sinistra Occidentem: In-fima Meridiem, nonnullis exceptis; scilicet Pedemontana, Calaritanä, Syracusana,& Lugdunensi; Harum enim pars superior non Septentrionem, sed Occidentem:Inferior Orientem: Sinistra Meridiem: Dextera Septentrionem refert, vt etiam pixisnautica indicabit; Cum enim profatae Prouinciae habeant longe maiorem interca-pedinem a Meridie ad Septentrionem, quäm ab Oriente ad Occidentem, ideo, hi-sce hoc ordine delineatis , Ciuitatibus, & Oppidis.,quibus Monasteria sunt coniuncta,per totum tabula: spatium dispersis ,Lectores maiorem inde legendi commoditatemrecipiunt. Pari ratione, propter nimiam ab Arce Finarij vsque Sondrium, seu ä Me-ridie vsque ad Septentrionem , intercapedinem » Prouinciae Mediolanensis tabulamchorographicam non indiligenter construxeram; sed, cum etiam aliam ordine con-sueto eiusdem Prouinciae delineationem Sculptori tradidissem, haec secunda per ip-sum potilis fuit excussa, quae est sequens in Libro inserta, cuius pars superior Sep-tentrionem indigitat; Quae tamen , omnibus Oppidis nimium hoc secundo modoin minorem tabulae partem collectis, non tantam nobis legendi opportunitatem of-fert, sicuti offerret prima,si sculpta videretur.

Aduertendum est, quod, licet sequentes tabulas direxerim super nouissimasobseruationes praefatas, quinque tamen primas impressas, super Veterum obserua-tiones delineaueram ; vti fune Prouinciae Austris Viennensis, Bohemis, Bononiae,Lombardiae, & Corsicae; Cum enim in principio nullum Geographorum vmquämvidissem nouissimas obseruationes sequentem, nec ipse, vt singularitatis notam eui-tarem, ipsas sectari ausus sueram; ideoque in praefatis quinque caelatis tabulis, cir-ca longitudinem, numerorum duplex ordo indicatur; itaut numerus asterismo signa-tus Veterum falsam longitudinem indigitet; alius vero veram,& modernam , quamnos sequimur. Addere non grauabor, quod in tabulis vniuersalibus Hispaniae, Gal-liae, Italiae, & Germaniae, non solum indicantur Poli eleuationes locorum , eorumquemaximam diei, vel noctis quantitatem correspondentem, sicuti in omnibus particu-laribus cuiuscumque Prouinciae tabulis ; verum etiam climata; ad hoc vt Lector ip-sifmet oculis spectare valeat , cui climati quaelibet Cinitas, vd Oppidum subijeia-tur. In tabula vero vniuersali totius Europa, non solum indicantur climata, sicutiin praefatis; sed etiam Meridiani visibiles,qui de quinque in quinque gradibus, seupartibus ab aquatore ad Polum ducuntur, sicuti etiam distantia horaria inter vnum,Sr alium Meridianum, sicuti etiam inter vnam, & aliam Ciuitatem . Exempli gra-tia ; Super Meridianum transeuntem per Mediolanum per me punctis continuanti-bus repraesentatum, inuenies in parte superiori versus Septentrionem H. o. m. o ;Significatque hac nota, quod omnes Ciuitates , & Oppida , qua sunt sub eodem Me-ridiano Mediolanensi, vti sunt sere Constantia, Genua, Vtica Carthaginis in Africa,Selandia Infula Daniz , & huiusmodi, habent Meridiem eodem tempore cum Me-

r*r-

i

pr-

>

diolano. E contra super Meridianum 70. orientalem , qui pertransit per Artaxatam ,vulgo Tiflis,in (seorgia ,sicuti & per Niniuem, vulgo Molui,in Mesopotamia, in-ucnies in superiori tabula parte versus Polum arcticum,signatam hanc notam: H.2. m. 49.; Significatque hac nota arithmetica, quod habitantes in prasatis Ciuita-tibus, sicuti & alij sub eodem 70. Meridiano incolentes ,habent Meridiem priusquamnos Mediolanenses H. 2. m. 49. Contrarium accidit in partibus occidentalibus;His enim fit Meridies , non citius, sed serius; inuenies v. g. Barcinonem, super cu-ius Meridianum 20. versus eumdem Polum, leges H.o. m. 31.; Significatque, quodBarcinonensibus, sicuti & alijs incolentibus sub eodem 20. Meridiano efficitur Me-ridies serius,quam nobis Mediolanensibus H.o. m. 31., scilicet per semihora inter-uallum,vnico neglecto scrupulo. Et quod de praefatis habitantibus exemplifica-mus, de alijs omnibus sub alijs incolentibus meridianis ram orientalibus, quam oc-cidentalibus, est asseuerandum . Quod tamen, licet verisicetur pro sequenti Choro-graphia , non verificatur tamen pro Geographia Antiquorum ; ex eo quod veteresGeographia Meridiani terrestres cum suis coelestibus, ä quibus causantur , veramnon haberent correlationem.

Circa vero Locorum mensuras, non est pratereundum , quod omnis circulusmaximus terrestris,sicuti,& coelestis a Geometris in 360. partes,qui gradus dicun-tur, diuiditur; Quilibet igitur gradus terraquei continet in circulo maximo LeucasGermanicas 15. Polonicas 17. Hispanicas 18 Leucas Gallia maiores 20. LeucasGallia minores 25. Leucas Gallia communes 30. Leucas horarias 21. MilliariaPedemontana, seu Nouarenfia 50. Milliaria Italica, seu Romana 60. Milliaria Ge-nuensia 65. Stadia Romana 480. Passus geometricos 60000. Pedes 300000. Pal-mos minores 1200000. Digitos 4800000. Grana Hordeacea 19200000. Qua om-nia, vt facilius memoria traderentur, Antiqui sequentia impolita carmina nobistradidere.

Quatuor ex granis digitus componitur vnus;

Est quater in palmo digitus, quater in pede palmus.

Quinque pedes passum faciunt; pastus quoque centumVigintiquinque stadium <#!ant. Sed miliare

Octo dabunt stadia, duplicatum dat tibi leucam; Gallicam scilicet communem.Ex his autem facile cuilibet erit, si omnino przceptis arithmeticis non fuerit de-stitutus , mensuram quamcumque in aliam transformare, siue maiorem, siuc mino-rem; vt si quis indagare vellet, quis sit ambitus totius Terrae ; Cum enim iste, vtsupra dixi, diuidatur in 360. gradus, & quilibet gradus, ex experimentis astrolabiohabitis , contineat milliaria Italica 60., sequitur Terrae circumferentiam non excederemilliaria Italica 21600. Stadia 172800. Passus 21600000. Pedes 108000000. Pal-mos 432000000. Digitos 1728000000. Grana 6912000000 Diametrum Terra: autemnon excedit milliaria italica 6872. Stadia 54976, Passus 6872000. Pedes 34360000.Pa mos 137440000. Digitos 549760000. Grana 2199040000. Semidiametrum vero,seucentri profunditas non praeterit milliaria Italica 34.36. Stadia 27488. Passus 3436000.Pedes 17180000. Palmos 68620000. Digitos 274880000. Grana 1099520000 ; Di-uifa enim circumferentia in 22. partes, inueniemus Diametrum non excedere ex eisseptem partes: Semidiametrum, seu centri profunditatem non praeterire tres partescum dimidia. Hinc etiam colligitur totum temporis spatium ad totius ferra cir-cumferentiam peragrandam, si tot Montium catena, Marium multitudine non foret1 praepedita ,• Cum enim ista,vt supra vidimus, non excedat milliaria Italica 21600.,j sequitur, quod Viator singulis diebus conficiens milliaria Italica 15., spatio 4- an-norum

MLMWWWWNWNS«

e*»

«7»

I»

m

• Ol<51

tX

•X

£3

6

m

So»*

•Sj

- r?*

sa

iX