Experimentum curiosum de effectu radiorum solarium
vitrum a nemine turbandum vel contingendum. Ubi ad considerationem ejusrediimus, notabili illud colore deprehendimus imbutum. Quum admodumtenue filum removeretur, jucundo spectaculo cognovimus hanc partem, quamsilum tetigerat, eundem praeferre colorem, quam dorsum vitri, quo radius so-laris nullus pervenerat. Idem postea pilo equino, capillo humano, filoque ar-genteo subtilissimo experti sumus eodem successu; nullum ut dubium penderehanc coloris mutationem unice a luce solati, nec quicquam calorem, etiam so-larem, effecisse.
Jam ulterius experimenta in contrarium modum institui, nempe ut, quotiesnovum tentare animus erat, commiscendo & confundendo liquorem, uniuscoloris illum redderem, & vitrum pro maxima fui parte opacis corporibus ob-tegerem; relicta exigua portione, quae liberum luci accessum permitteret. Sicnon raro nomina vel integras sententias chartae inscripsi & atramento notataspartes scalpello acuto caute exscidi, & sic chartam hoc modo perforatam vitro,mediante cera, affixi. Nec longa mora fuit, quum radii solares, qua parte perapertam chartam vitrum tetigerant, illa verba illasve sententias sedimento cre-taceo tam accurate & distincte inscriberent, ut multis curiosis, experimentiautem nesciis, ad nescio quod artificium rem hanc referendi occasionem sub-inde dederim.
Dixi superius cretae saturatae portionem exsiccatam me asservasse. Hancetiam, quotiescunque ad liberum solem poneretur, promte colorem mutareexpertus sum, & ita quidem, ut nihil calori tribui posset, omnis vero mutatioapertae luci unice tribuenda esset. Dixi etiam me vitrum aliud eadem materiarepletum in locum umbrosum reposuisse. Illud, quoties revisi, eumdem coloremalbentem retinuit, nec ulla fui parti vel vestigium aliquod cujusquam mutatio-nis ostendit. Sicut etiam, quod saepe expertus sum, illutio argenti cum aquaforti facta in loco penitus umbroso nihil obscuratur: simul vero ac soli expo-nitur, colorem atro-rubentem, in coeruleum deinde vergentem, inducit.
Superesse videbam ut scrutarer caussas enarratorum effectuum. Eram autemin illa persuasione ab aqua forti & creta invicem commixtis haec omnia pen-dere, & nescio quid philosophabar de effectu lucis in haec corpora operantis:nam penitus exciderat aquam illam fortem, quam adhibueram, fuisse argenti
93