273LIBER XIII.De sensibus sensibilibusque acuoluptate.AM sensus sunt salutis nostrae gratia. Ea uerô quae no­ Demonstratiobis occurrunt, aut proxima sunt, ant remota. Quae autem pro quod non sint nisixima, uel exterius occurrunt, horumque gratia sensus, tae quinque sensus.ctus est constitutus: uel intus assumuntur, & ea cum nonnisi uolentibus nobis intus assumantur, olfactu explorarede lasatis est. Ea uerò quae non tanguntur occurrunt autem, ut fugere possemus cum directè obuiant uisu praeuidentur: cum autem ex obliquo, ae-rem mouere coguntur, atque strepitum facere, cui auditus praeficitur. Ma-nifestum est igitur, quòd quinque sensibus opus nobis & animalibus perfectioribus erat: sextum autem si natura constituisset, nulli usui futurum.Itaque tantum erunt quinque sensus. Teutauit & hoc Aristoteles demonstra-re, sed communibus assumptionibus usus est. At communia omnibus sensi­ Communia senstbilia & ipsabilia & ipsa sunt quinque: magnitudo, numerus, motus, quies, & formaquinque.Haec omnia solus uisus perfectè assequitur quod illis indigeret in luce:tactus minus perfecte quòd ei opus sit solum haec distinguere in tene-bris dum oculis non ualemus, nam dum Oculis ualernus sufficit tactui utSensus tactuspropria cognoscat sensibilia. Sunt autem, calidum, frigidum; humidumobiecta.siccum, graue, leue, molle, durum, lentum, friabile, lene, asperum.Oculus sexNobilissimus autem uisus inter omnia quae exterius comprehendunt:Quòd procul magis, quòdt plura, quod exquisitius, quôd celerius, quõd causis praestantior alijs senfi-sub pluribus differentijs, quòd diuinius. Procul cognoscere quis dubitacum stellas assequitur: plura uerò quòd nihil luce aut colore certo ca-reat, quae ambo oculi sunt obiecta prima. exquisitissimè etiam, namnullus sensus adeo minutas rerum differentias comprehendit ut ille. ce-lerrimè ut cum solus illico, nam auris soni aduentum expectat, & odora-tus respiratione indiget. Differentias plures agnoscit colorum & omniaut dixi communia sensibilia uel solus uel maximè cum ad tactum confer-tur: diuinius ut qui solus nihil afficiatur sentiendo nec laboret, solusque intellectui inter sensus simillimus existat. Itaque nihil mirum est si natura nosCur in tene-ad timorem compulit in tenebris, ut pote optimo duce destitutos. Ergo bris timearum.non nigredo, non obscuritas tenebrarum nos ad timendum impellit, sedquòd oculi auxilio carentes, imbecilles & omni iniuriae expositi uidea-mmmur.