178 Libro IV. Cap.IL
piano grande dei Portico, disposti circolarmen-te con cstimabik artifizio dalvalore delBerni-no. Mentre egli diede alie medelime Scale 11decliuio scmpre parallelo a tutto il Compostodella Piazza, & astianchi ehe attaccano, e tral-mettono dal Portico al Tempio. Questi Scalonisono queiristessi, ehe erano nelle Scale della,-Basilica vccchia: quali furono farti da Adria-no I; quando lastrico il Cortile di quella, c omesi ha nella vita di esso scritta dal Platina Pan-no 7 po*Teniamo pero Noiche fossero dopo mu-tati detti Scaloni, e rifatti con quegli auanzidella Mole Sepolcrale, ehe risiedeuaalla Tras-pontina demolita da Alessandro VI; per renderemaggiormente magnifico questo Tempio , im>onore delPAltissimo,c della S.Scde Apostolica.Calcolato da Noi il sito, ehe occupano dettiPortici con loro Bracci, e Piazza fra essi, ciocdal principio dehnedesimi, sino alia Facciata^dei Tempio, oue si forma la linea Elipfe, trouia-mo ascendere nella quantita, ehe siamo per de-scriuere nel suo Rame ieguente dei Capitolo Se-condo.
Lib. IV. Caput IL_
Porticu ad Fanum extensis xquidistantessimili omnino procedunt decliuitate. Eas-demque ex veteri traduxere Basilica, cumuAdrianusl. eiusdem Plateam obduxit lata-stris-vt Platinain ipsius vita anno 7 530.com-memorauit. Nos tamen permutatos cense-mus , refectosque simul cum alijs conditi inTranspontina Monumentis quam Alexan-der VI. solo asquauit, vt in Dei, Sedisquc_,Apostolica: decus, Templum magnificen-tius illustraretur. Siquidem Ipatio, quodambulacra, corumque latera, cum Areä abipsorum primordio, ad Fani istius frontem,vbi linea Ellyptice producta est,obtinebant,ä Nobis diligenter explorato, sequente il-lud definimus Iconismo Cap.II.
CAPITOLO II.
Il Par agone degi' antichi RomaniEdifiZjij coi T *emfio Vaticano ,c suoi Portici .
K
EL Jeggerc Tacito, si concepila Grandezza degFanimi , eheebbero quell! Primi Imperato-ri Romani , e particolarmenteNerone , come fi cana dal det-_ to Istorico. Conosciutasi que-sta da Celere, e Seuero, ambi famosi Architettidi quei tempi, non mancarono d’insinuare aliasourana ambizione di quel Principe ad intra-prendere la gran Fabrica della Casa Aurea , lai quale non solo con la sua grandezza veniua ad* occupare FEsquilie; ma anche il Palatino. Do-1 mutn k Palatio Esquilijs vsque scit , quam primoT ranßtorianhmox incendio abrnmptanhrtfiitutam-que Aureamnominanit , cosi dice Suetonio: Nonante Vrbem ingressus efl , ferine Tacito, quam Do-mui eius-} qttk Palatium , ct* Mwcenatis Hortos con -tinuanerat , ignis propinquaret . Ma circa la sua^ampiezza, e confine vi nasce qualche difficolta,vedasi per tanto la descrittionc, ehe ne fa Mar-tiale nclPEpigramma in lode delPAnfiteatro.
Hic 'ibi Sydereus prope videt Aflra Colossus,Et crescunt media pegmata celsa via ?
Non riguardo questo Prencipe per Fesecu-zione de luoi pensieri la demolizione di moltoFabriche; perche erano connesle con Giardini,e Stagni di molta dilatazione, adeguati per ilcommodo, c delizie non solo della propria Per
sona
CAPVT II.
Veteres Romanas Moles cum Va-ticano T emfio , eiufque Porti-cibus conferuntur .
Acitum euoluentibus, Ro-manorum Imperatorum^ »1 Neronis potislimü, summaNobis affulsit magnanimi-tas, qua quidem, vt ex eius-dem Taciti,Celer, SeScuerus percelebreseius Xtatis Architecti,plane comperta,Prin-cipem alioqui gloria: appetentem ad AureasAüdcs in Exquilijs construendas vehemen-ter extimularuntj quae sua amplitudine nonExquilias solum, at etiam Palatinum obti-nebat . Domum a Palatio Exquilijs vsque fe-cit-) quamprimoTranfitortam, mox incendio ab-rumptam , refiitutamque Auream nominauit ,sic scribit Suetoni» ante Vrbem ingressus estIta vero Tacit;j£W» Domuieiusgqud Palatin,(gst Maecenatis Hortos conti nuaueratstgn is propin-quaret . De illius amplitudine, ac limitibusnon ita compertum.Quo circa adeant Mart.inEpigramm.'Amphiteatrum’pr^dicantem.Hic nubi fdereusprope videt Astra Colossus-,Et crescunt media pegmata celsa via \Nec diruenda obstantes Fabric^ mentem
deter-