Buch 
Templum Vaticanum et ipsius origo / dal Cav. Carlo Fontana ; tradotta in lingua Latina da Gio. Gius. Bonnerve de S. Romain
Entstehung
Seite
256
JPEG-Download
 

zf8 Libro V. Cap. IV.___

socco 5 sarebbe venuto 1 ’Edifizio cTaltezza trop-po essorbitante, e si sarcbbero causati difettosicontorni molto sconcordanti colFaltre parci,cbecompongono il rimanente dcl Tempio. Ondoper non incorrere in tali sconcerti, fu necesiiratoil Bernino di non attendere ne alia proporzionedell’ordine della Facciata, ne all’altre sopraci-tate osleruazioni; le quali postono solo pratti-carsi negli Edifizi/ creati tutti insieme, & in vnsolo parto, 6 disegno. Se bene per queste colenon pote egli fare corrispondere gli ornati mi-nori dei Campanile d quei di sotto, ehe sono diduplicata grossezza, mostro tuttauia il valorodei suo ingegno , nel metterc insieme si belloEdifizio con variata Pianta da quella,nella qua-le pofaua, e siconteneua la forma. Questa sidimostra nel seguente Disegno fedelmentc de-lineata.

Non restandoui per tanto altro da esporrocirca la distribuzione 3 e forma dcl medesimo 3parleremo anche di quelle parti 3 ehe si referoimportanti al di lui soslenimento, per non eiferestate vsate intorno ad elfe quelle necessarie dili-Z/i.p.c.p. Zeuze 3 delle quali ci auuertifce 1 'Alberti. Dice^questo Autore , ehe prima delferezioni di vasteMoli si deuono anere tutte le considerazioni,ehe postono causare la permanenza delFEdifi-zio, e non attendere con troppa velocitaalscs-secuzione di quello per ingordigia di gloria i laquale per simili trascuragini, poi vergognosa-Ubg-c- 10. mente si perde . Soggionge il sudetto Autore 5ehe per ben asticurare FEdisizio, aspetta aJFAr-jchitetto di ben essaminare il peso di quello 3 in-sieme colle parti fondamentali 5 ehe gli deuonoeifere di sostentamento. Anche al cimento diimprese tanto difficultose 3 si richiedono Vominid'altissimo sapere 3 e di somma fapienza3 e sa-gacitäj accio ehe dal loro consiglio si abbia la_-composizione, dalFIngcgnoPinuenzione, dalgiudizio Felezione 3 c dalFefperienza la cogni-zione; colle quali virtii si tirano le medesimofelicemente al suo sine 3 con sicurezza della loroperpetuita. Onde se aueste il Bernino prima didar principio al Campanile ricercato lo statodeIFEdifizio 5 sopra il quale doueua quello ef-fere erecto 3 auerebbe palpabilmente scoperto 5& insieme assicurate quelle parti difettose, diesdopo Finalzamento, gli conuenne ricercare 5 sa-rebbe stato anche piii continente nel dare aquellaMachina cosi vasta dilatazione. In con-giontura di simili Fabriche, si legge negli Anto-ri piii clalHci 3 ehe e neceslario alFArchitetto ri-conofcere prima le qualita de’Terreni , ehe de-uono eifere rieetto delle rnedesirne 3 e fecondoquelle sosiruirei fundamenti, per renderli fuf-sicienti, Lcattial perpetuo fostegno dcgli Edi-fizij: e per ottenere il consolidato piede; acciola ponderosa Mole abbia Ia sua fermezza. Scri-ue a questo proposito Ciulio Columella 3 chc_>gli Edifizij posti nelle pendici de’ monti, 6 nel-le declinanti Valli debbono prima estere erectida'loro fondamenti sin al piano dei terminato

Lib. V. Caput IV.

exorbitaffet altitudo, vitiaque Fani modulisabsonae emanastent. Quapropter vt ea sub-terfugeret Berninus, feruatasinFastigij Or-dine» atque alibi» vsurpare nequiuit mensu-ras, quibus, in Fabricis, simul, Sc eadem.,delineatione coaedificatis vti consueuere_,.Quamuis autem summi Campanilis ornatuscum imis, ea propter obstacula, minimeconsonarent, lingularis tamen Architectiemicuit solertia, in altero meliore situ deli-gendo, valde d pristino discrepante, quodsublectum Schema clarius indigitabit.

Quare cum de forma illius, ac elegantipartium concentu memorandum supersitnihil; de rebus, quL ad illius conduxere ful-cimentum , vt plurimum neglectis, fecun-dum Leonem Albertum edisseremus . Si-quidem in amplis Molibus substruendis, de-cet omnia» quae ipsarum pariant stabilita-tem, attentius explorare, nec prae gloria;,deinceps turpius euanescentis , nimia cupi-ditate , velocius laborem accelerare. Qui-nimmo idem Auctor earum probe pondustrutinandum, necnon subijeiendis Lquipa-randum fundationibus animaduertit. Prius-quam vero tam arduum opus aggrediantur,summa; Architecti peritiae , ac sagacitatisconsulendi, vt eorum consilijs structuram,inuentionem solertia subministrante, opti-ma periti seligerepercalIeant,foelicemque,ac perennem fabricis concilient securitatem-Si tandem Berninus ante inchoatum opus,diligenter inuestigalfet fundamenta, quibussuperstruendum erat aedificium, facile de-tectos obices superastet, quasimposterüm ,& praepostere oportuit indagare, Sc aliquan-tum ab augenda Mole temperastet. Pro-batissimi innuunt Auctores substructionissolum prius accurati dignoscendum , cui.uSdificia stabiliter incumbant . Inter eosColumella monuit constructiones in Mon-tium cliuis, aut demissis Vallibus colloca-tas , subiectis solidioribus muris, & erisma-tibus suffulciendas, atque a Naturae impe-dimentis abunde ita praecaueri. Licet alijaliquod vertere censeant discrimen; cumaVitruuio agger satius, ac crepido, quam-»murus describatur, imo, vti iam diximus,firmum,amplumque fulciebat erisma. Nihi-lominus ad haec magis obstupesco, quodBerninus cum angulari fastigio, Porticui,

luogo

& Mce-

Zib.$.c.9.

Lib$*c. 10

Lib. 6 x.li