Buch 
Templum Vaticanum et ipsius origo / dal Cav. Carlo Fontana ; tradotta in lingua Latina da Gio. Gius. Bonnerve de S. Romain
Entstehung
Seite
257
JPEG-Download
 

Lib. V. Caput IV.

&c Mctniano relaxatis tantopere insuadas-Jset, haud tamen haec in eadem regione sita,| Soli instabilitatem ipsi ominarentur. Quip-pe omnia aetate sua contigere, nec ipsum,.Madernilatebat inscitia, qui spreta plasti-corum officina, artem Architectonicae sibiimmerito vendicauit. Etenim turpi? breuiinnotuit illius imperitia, cum ingesta con-fuse, paslimque saxorum congerie, opple-uit fundamenta, quae bene consolidatis in-tricem lapidibus, murisque constare debuis-sent*

Enim vero Ferrerius ad coercendas im-minentes ruinas accersitus, non solum re-I stagnantes ibidem aquas , sed &c emolle-sccntes calcis, & lapidum cumulos reperis-jse alTeuerauit. Quia autem Berninus sum-mam in ijs operibus praeseferebat diligen-tiam, nec notae Maderni ignauiae, nec Ioan-jne Colarmeno, & Petro Paulo Drioque^ 1primarijs Fabricae Opificibus, apta susten-ltandae Moli fundamenta asserentibus, fidem 1praestitisset . Inscium nempe Madernum, 1eam aquarum iniurijs, ac instabili Solo com-mi fisse , quod ipsos paulo minus Architectoexpertos minime praeteribat, manifestasse-,tenebantur. Sagacem igitur Berninum haudfugiebat ad eos lic£t in arte versatos non at-tinuisse de tam arduo, tantique momenti la-bore sententiam definire.

Atque vt verum fateamur, alium quem-cumque Bernino segniorem Architectum^eas latebras, cum Viris cadere iudiciumfe-rendi idoneis, subiturum fuisse autuman-dum , vt omnibus compertis, Moli stabili-ret perennitatem .

Iuxta demum angulare fastigium , ita_>Campanilefestinanter excitarunt, vtin sta-bili humo tanto ponderi inepta sustinendo,beans illud multis hiatibus, imminentem ,ruinam minitaretur, quod Longus, ac Fer-rerius , ambo Architectonicae callentiisimi,ad eidem consulendum periculo conuocati,in chirorapho, de vijs ad illud tenendis, in-dicarunt.

Magis semper, ac magis tota Moles gra-uiorconfatiscebat, ac licet plurimi censue-re pronam exorbitare, Berninus tamen il-lam existimauit subsidere, orthogonice ra-tus imminere Telluri; quod nihilominus'propter summam eius proceritatem , ac

erum-

Libro V. Cap. IV. 2,59

luogo, oue essi spiccano, con Pennclli, ehe arri-uano ad internatii sino nelle viscere dei Monte ;e con altri muri a scarpa, chiamati Barbacani,e da Vitruuio Speroni, ehe dalfondo fanno so-slentamento ä gli Edifizij. Con tale arte si pro-uederä a quegli inconuenientijche sono prodot-ti da’difetti della Natura.

Quello pero ehe piu d'ogni altra cosa ammi-riarno e, ehe lc tante diligenzc fitte per la rilas-sazione di quella parte angolare della Facciata,Loggia, ePortico, non fossero state conosciutedal Bernino, come Vomo molto accurato, e distimolo a sospettarc deiristabilitade’Fondame-ti di quella parte, Tanto piü, ehe il tutto seguiin suo tempo; come anchc al Maderni, ehe ncfu il Direttore. Si sä, ehe questo aueua lasciatoil suo proprio essercizio di maneggiare lo stuc-co, e la calcina, & erasi attribuito il nome d’Ar-chitetto . L'indperienza dei medesimo fu aper-tamente palefata da'cattiui effetti, ehe fecerovedere le medesime sondamentazioni, per esserestate ripiene a sacco, contro il buon costumodegli Antichi. Mentre doucuano essere compo-ste a mano, e di ben assodate pietre, c non dipezzi irregolari diTrauertini gettati in confu-sione in quelle escauazioni piene d’aeque cor-renti ,le quali resero i detti Fondamenti inabili;stante anco la mala collegazione de Ile materie.

Perche asserisce Ferrerio,vno degli Architettichiamati al riparo,di auer trouato in ale uni luo-ghi quantitä di pura calce,& altri cumoli di fas-si molto teneri, e frangibili. Deuesi di piu cre-dere, ehe si come era il Bernino solito caminarein casi simili con somma cautela, & esattezza^ ,non si foste anche fidato, non solo della poca in-teJiigcnza dei Maderni, ma ne meno della rela-zione clatagli da quei Capi Maestri Gio: Colar-meni, e Pictro Paolo Drei destinati dalla SacraCongreg. a riconoscere le parti fondamentalidell’Edifizio , benchc asserissero auer trouate lemedesime atte alsostcgno: perche erano tenutiad esporre come la poca prattica, e trascuraginedei Maderni aueua lasciatc quelle parti in pre-da alsacquc, e sopra Terreno instabile. Il eheera ad essi ben noto, auendo come Capi manua-li operato in questa difettosa Fabrica; & essendoloro poco meno espcrti,& intelligenti delsistes-so Architetto , aueua ben capacita il Berninod’intcndere , ehe non poteuano in simili opera-zioni dar eglino quel giudizio, ehe dissicilmen-te s’ottiene da Vomini di somma esperienza.

Et in vero qualunque altro Professore desti-nato, anche di minore abilita dei Bernino, e dapersuadersi, ehe non solo si sarebbe eontentatodi scendere in quelFocculte parti in persona,maaccompagnato anche da molti altri Intendentidi quel tempo, perpoter meglioinuestigare labuona, 6 cattiua qualita delle medesime, e ren-dersi sicuro della perman£za dei nuouo Edifizio.

Fusinalmentecosiallacieca posto 1’incaricodei Campanile sopra quella parte angolare del-la Facciaja dei Tempio,che resasi frä poco tem-

Kk 2 .

po

Lib.6.c.i 1