48

M. CATO CAP. XXXII.

L vlmeos facito, Vti fient * parati. Preliun de ' carpino 1 atra potissimum facito w . vl-meam ”, pineam 0 , nuceam, hanc atque aliam materiem omnem cum effodies, luna de-crescente, eximito, post meridiem sine vento austro. Tum erit tempesiiua, cum se-men suum maturum erit. Cauetoque P per rorem i trahas, aut doles r . Quae mate-ries s femen * non habebit, cum glubet “, tempestiua erit. Vento austro caueto, nequam materiem, neue vinum tractes, nisi necessario.

XXXII. Vineas, arboresque mature 4 face* incipias putare. Vites pro-pages s sulcos, sursum " vorsum, quo ad d eius facere poteris, vitis ' facito vti / ducas.Arbores hoc modo putentur, rami vti t diuaricentur , quos relinques, & vti recte caedan-a tur, & ne nimium crebri relinquantur. Vites bene nodentur per omnes ramos h . dili-genter caueto ne vitem praecipites, & ne nimium perstringas '. Arbores facito 1 vti bene

mari-

VARIETAS LECTIONIS.

h) fient Iens, i) ex Pol 1) sappino a. V. m) At ins. /. I- G. aut I. B. R. n) aut interser. 1 . B. R.O) vel ins. I. B. R. oo) meridiet in P. p) ne ins. a. V. q) errorem Pol. r) materiem add. I. B. R. ,) ma-teries abest P. I. B. R. t) maturum rns. f B. R. u) glube P. [C. XXXII.] a) maturae P. Iens, b) vtiins. / B- R c) in ins. I.I-G. cc) susumPol. d) quoti P. luntt. e) vitis omitt. I.l-G. f) vbi Gymn.g) vti omitt. a. V h) ramos diligenter. /, B. R. ramos, diligenterque 1 . 1 • G, i) praefiringas P. 1) facitoomitt, LB.R.

NOTAE VARIORVM.

neficia arcet, aquam glaciat. Vnde & GraecisItyqU dicitur, quasi immitis. Vid. TheophrastusHistor, plant. 1 .1. Plin. 14,13. P O P M A. Aqui-folios etiam legit Plin. 16,43 f. 84- Vid. Ind.

31, Z PRBIVM DE CARPINO A-T R A) Ita in cunctis MSS. legimus. _ Apud Pli-nium tamen, qui locum hunc transcripsit 16, 39,de sapino atra legitur. V I C TOR. Longe ali-ter vetus meus ille optimae notae codex. Pre-lum de sappino atra. Glossarium, sappinus , niueas.Item, sapinus, irhv;. Alias sapinus dicebatur parsinferior abietis decorticata, vt superior Fußerna .Plin. 16, 39. Abietis, quae pars a terra fuit, enodisefi : haec , qua diximus, ratione , fluuiata decortica-tur , atque ha sapintu vocatur : superior pars nodosa,duriorque fusterna. Sed vnice lectioni huic ad-struendae ille ipse Plinius 1. c. qui Catonem di-sertim ita scripsisse testatur. Cato hominum sum-nm inomnivsu de materiis haec adiicit: Prelum exsapino atra potissimum facito Quia vero de prelosermo, extra ordinem corrigendum Glossarium:Praenum, «Vwr tffiev rS Ajvb Legendum : Prelum,djwTtffw T » AyvS Et fallitur vir magnus, qui hocin Tertulliani libris inculcare voluit, etiam con-tra Eufebii autoritatem : non debebat, nam re-ctissime habet vulgata lectio. Hoc me monuitD. Scaliger. Mevrs. In Florentino codiceex carpino atra. Iensonius & Bruschius edideruntde Sappino atra (vt in omnibus Codd. se legisse te-statur Petrus Victorius) quod & Gymnicus tran-scripsit , & Meursius ex veteri codice commemo-rauit Carpinui porro atra ab agricolis hac ae-tate vocatur Ostrya, vlmo fimilis, fruHu racemoso ,lupulosimili Cafp Bauhini Pin.427, ad hosce vsuspraecipua, de qua fortasse intelligit Cato. Ar-

bor in asperioribus montofisque locis frequens,cuius fructus plurimus, in racemum lupuli instardispositus, calyce ceu vesica turgido obducitur,in quo femen. Quo calycis discrimine a Carpinoproprie dicta separatur; nam haec de calyce mul-tifido fructum producit. Amenta vero siueiuli eadem fere sunt in vtraque. PONTE-D £ R A.

31, a V L M E A M , PINEAM, NVCE-A M) V C. Atv/mcam, p. n. Quam tamen vo-cem , Catonis esse vt negem, inducit Plinius L c.qui hanc nullus agnoscit, cum integre transcri-bat haec omnia. Macrobius certe Sat. 6, 4 val-de memoria lapsus, cum scribit: Hoc verbum depino tempeßiua a Catone sumfit , qui ait , Pineam nu-cem, cum effodies, luna decrescente eximito i ifc.

Mevrs.

31, i Vites propages . dvcas)Quis tam Thamyras, vt non videat rd vitis ex su-pina librarii iteratione hic inculcatum ? Deleoaudacter, & confidentem facit V. C. mei consen-sensus. Legendus itaque totus locus : Vites,pro-pages, in sulcos sursum vorsum, quoad eius facere po-teris, facito vti ducas. Me v Rs. Tumebo vi-detur legendum: sulco : quod ego minime probo,hic enim sensus. Facito vt vites habeant sulcos& propagines : quae eadem coniungit & explicatcap.43. Propago autem & Propages dici, Noniusexemplis docet. P op M A. Quin totus locus ita con-stituendus videtur , Vites propages , sulcos - po-teris, facito vti ducas. Propages est verbum, vtincipias.

32, z Ne vitem praecipites)h. e. deorsum intorquendo frangas, vid. Colum. 5,

6, 33,