DE RERVSTICA
53
fabalia acus frondem iligneam, querneam *. Ex segete vellito ebulum , cicutam, &circum " salicta herbam altam, vluamque *. eam substernito ouibus, bubusque, frondemputidam >. partem de nucleis succernito & in lacum, coniicito 2 , eo aquam addito, per-misceto " rutro bene. Inde lutum circum oleas ablaqueatas j- addito b , nucleos combustositem addito. Vitis c si macra erit, sarmenta sua concidito minute, & ibidem inarato, aut zinfodito. Per hiemem lucubratione haec facito. Ridicas & palos quos pridie in tectoposueras, siccos dolato, faculas facito cc , stercus egerito d . Nisi intermestri ", lunaque
dimi-
V ARIETAS LECTIONIS:
r) & caetera itidem ins. a. V, s) Aceris frondem a. V. t) querneam & segetum ßlpulas: ebulum & &c.J.B.R- querneam ex segeti vellito. Stipulas, ebulum & ite. I.I-G. u) circumsautto P.i. circumsantta P, s.circum sata a. V. x) succide it eam a. V. vuamque P. y) putridam it partem I. B. R. putridam & putrem par-tem I.I-G. z) coicito P. a) pcrmiscetoque a. V. f j ablaqueatis luntt. b) it ins. a. V. c) Viti Pol. I.Vinea a. V. cc) «Wns. W. d) Et praeced. puncto ins. W. anfe nisi incidit- Vibi, ddj in termeßri diu, P.in trimestri le. Iu. - G. inter meßri W. inter meßrii B. R.
NOTAE V
37,a A C V S F R O N D EM ILIGNEAM)In omnibus typis excusis erat : Aceris frondem ili-gneam. In vetustis legimus : actu, frondem ili-gneam, querneam. Apud Plinium , qui haec Ca-tonis praecepta de stercore refert : Ac frondes ili-gneas , querneasque. Veriorem tamen putamus esiTe veterum Catonis librorum lectionem, 6c Actu,non Aceris legi debere censemus ; vt Ieuilsimaspaleas, non frondem arboris aceris significet.Victor. Antea dixit paleas , cur hic actu\Nec puto sane Catonem voluisse inepte T*t/Toaoy«v.Restituo ex vetere meo codice r aceris frondem ili-gneam ite. Hoc rectum est. Plinius hunc locumita transcripsit loco citato, Cato jierem vnde fiat,fir amenta, lupinum, paleas, fabalia ac frondes ilignas,quernasque. Quae verba me etiam iuuant in tbactu expunctione. M E V R S.
37, z ClRCVM SALICTA HER-BAM ALTAM) In excusis omnibus codici-bus mendosiflimus hic locus erat, vbi illi fatahabebant, veteres saueta : nos salitta emendavi-mus , adiuti etiam a Plinio, apud quem ita vulgolegitur. Eodem pacto peccauerat librarius ter-tio abhinc capite , nam faucem pro salicem scri-pserat. Sic enim in perantiquo :: faucem Graecamdiscindito. Vbi iidem, it eam: antiqui, vuamqueeam : a Plinio hic etiam confirmati vluamque eamite. castigauhnus. Nam succide, quod in impres-sis erat, neque inMSS. neque in Plinio legimus.Vnum tantum discrimen restat inter Plinium <fcCatonem, quod in Plinio impresso, Herbam nudam,in vetusto vero mattam pro altam legitur: cuiusverbi rationem reddere non possumus. V I C T,Ego herbam mattam legendum crediderim ; vtadulta grandisque herba, quae inter salicta pro-venit, nec fenisecem metuit, intelligatur.. huicscripturae adstipulantur vetera Plinii exemplaria.Tvil N. 11,13. V.C. circum sata herbam . Quamlectionem probam esse censuerim, & Plinio quo-que restituendam 17,9. Mevrs. Pliniani co-dices antiqui habent mattam, i.e. adultam gran-
. R I O R V M.
demque, quasi magis auctam, vt, mactus vino,thure, animo, virtute: contra herbam teneram di-xit Varro 1 de re rustica. P O P M A.
37, »Frondem fvtidam) ApudIenfonium & alios legitur , fi'ondem putridam itpartem de ite. Nonnulli tamen ediderunt : Fron-dem putridam & putrem panem de ite. Sed illa for-tasse potiora, si ita legantur: frondem it putridampartem de -nucleis ite. Quae castigatio ex duobusVaticanis codicibus desumitur, in quibus legitur,Frondem : putridam partem de nucleis succernito.Alio modo restitui potest locus, legendo nonpartem de nucleis , sed fraces de nucleis ; fraces enimde nucleis succernuntur, quae sunt carnosae oli-uarum partes, ex quibus oleum iam expressum est.Hasce fraces ita commemorat Cato cap. 64 Namoleum quam diutijjtme in amurca , it in fracibus erit,tam deterrimum erit. Item c. 66 De iis labris fra-ces amurcamque semper subtrahito. Iam vero ea,quae in hoc ipso capite leguntur, ex Iensonianaeditione nonne hanc nostram coniecturam mani-festo argumento confirmant ; nucleos in segetem neindideris, quia suffocant frugem l Secretis enim nu-cleis quid aliud relinquitur, nisi fraces ? quaeconiiciuntur in lacum, nuclei vero comburun-tur , corumque cinis ablaqueatis oleis apponitur,P O N T.
37, 3 Vitis si macra hrit) InMSS .viti: antea in impressis vinea : nos vitis scri-psimus. Apud Plinium aliud discrimen: macrue-rit enim pro macra erit. Nos tamen, quam inue-nimus apud Varronem [f. Catonem] scripturamreliquimus. VICTOR. V. C. vineafi macra erit.Hanc lectionem asserit Plinius I. c. apud quem ta-men macra erit scribendum moneo, non macrue-rit.ME V R S.
37,3 Stercvs egerito. Nisi)Puto me satis rationis habuisse ita interpun-gendi & legendi. Pii». 16, 39 f- 75 Nisi intermestrilunaque dimidiata, ne tangas materiem. Tunc ne effo-dias aut praecidas abs terra. Diebtts septem proximis,
G 3 q«‘-