XXX
Cap. II. TUBUS CULMINATORIUS .
Tab. 3. N & O sunt dute pyramides truncatae marmoreae 7 pedes altae. Basis ima quadrata &
duos pedes lata est; basis suprema itidem quadrata ig pollices lata est. Muro concameratio-num ad profunditatem unius pedis excavato, columnae hae pyramidales opere lateritio & gypsoaffuso ligatae & antiquiori testudinum muro connexae sunt, ac cum eo coaluerunt solidamqueefficiunt compagem.
Q & P sunt laminae, fusius postea explicandae, quae axes instrumenti gestant. Opecochleae R, in lamina P positae, extremitas axis A elevatur, ipseque axis AB ad situm horizon-talem adducitur. Ope cochleae S, in lamina Q positte, altera extremitas B antrorsum retror-sumque movetur, & ipse tubus ad verum meridianum dirigitur. mPn est semicirculus, cujusindex AP axi A affigitur. Initium divisionis ab altitudine aequaturis Hauniensis ~ 34° ip' estsumendum. Semicirculus rite constituitur, si moveatur, donec filum a medio axis A pendens55“ 41' contegat. Tubo ad stellam, cujus declinatio datur, directo, oportet indicem monstrareeundem declinationis gradum ; si ab eo aberretur, levi indicis motu corrigitur error; quo factoplanetas & stellas fixas noctu & interdiu reperire licet.
Quadrum ligneum ab circumdat columnam O. Quadro annexum est brachium cdj.Prope f sunt duo circuli intra se volubiles & perforati, quorum exterior portat regulam MP &laternam M pondere P acquiponderatam. In quolibet situ tubo parallela effici potest regula^ &laterna M e regione circelliL posita eum collustrat. Totum machinamentum cdfM, quando-■instrumentum rectificatur, auferri potest.
Pondus axis & tubi est 40 librarum; hinc preffio & frictio axis latis magna imminui-tur vectibus VUX & VUX ex utraque parte adhibitis. Pondera X & X ita sunt capienda, uttantilla supersit preffio 6 vel g librarum, quo exinde oriunda frictio tubum ad datum declinatio-nis gradum retineat, quoque rectisicatio axis eo certior evadat.
§- 19 -
Tab, 2. In suprema parte columna; lapideae N. (Tab. 2.) plumbo affuso firmata est crux fer-
Tab. 3. rea > Cl 'i majoribus cochleis B, C, D, E (Tab. 3. fig. 1.) alligatur lublamina FGHI. Inter^8' 1 ■ duas laminas LK & MN sursum deorsumque mobilis est lamina PQST, cujus apertura ab cd adarcus circuli formata recipit extremum cylindrum tornatum A axis AB. (Tab 2.) Cochlea foe-mina X sublaminae infigitur, eique immittitur cochlea mas RV, quo axis tubi culminatorii ele-vari <Si deprimi potest.
Tab. 2. In altera columna lupidea Q. (Tab. 2.) eodem modo fixa est sublamina orichalcica
Tab. 3. FGHI (Tab. 3. fig. 2.) Inter laimnas transversas KM & LN moveri potest planum OPQR,2 * cui iterum imponitur lamina TUVX. Foramen abed est receptaculum alterius extremitatis tor-natae B. (Tab. 2.) Cochleae foeminae e/ immittitur cochlea 8, quae laminam OPQR & una cum
ea