Cap. II. TUBUS C ULMINA T0R1US.
XXXI
ca' atteram axis extremitatem antrorsum retrorsumque movet, ipsumque tubum culminatoriumad meridianum dirigit.
Libella imponitur regula: ligneae CD, cui duae alite minores DE & CF ad angulosTab. Z.rectos insistunt. His annexi unci orchalcici, quorum configuratio in figura 3 conspicitur.
Uncus uterque terni natur arcu circulari ejusdem radii ac cylindri tornati axis A & B. (Tab. 2& Tab. 3. fig. 1 & 2.) P & G sunt fulcra orchalcica. Circa H tanquam centrum moveri po-test vagina orichalcica, quae cylindrum libellae vitreum recipit. Extremitas altera cochlea IGattolli & deprimi potest. Cylindrus vitreus interius est Levigatus & politus. Intercapedo lineo-larum M & N in Medio cylindro ductarum longitudini bullte aereae aequalis est, quando aeristemperies est fere 10 graduum thermometri Reaumuriani. Defectum autem vel excelsum bullaeab intercapedine MN in majori vel minori caloris gradu facile aestimabit oculus exercitatus.
Super cochlea IG circe!Ium in 100 partes divisum, indicemque fixum exteriorem po-suimus. Factis pluribus cochleae revolutionibus ex longitudine libellae HI, & helicum distantiacomputatus est valor partium hujus micrometri & hinc anguli, quo elevata fuit libella. Hacmethodo experti fumus bullam aeream aequabiliter progredi, ac inclinatione 4 secundorummoveri.
§- 20 .
ReBificationem tubi culminatarii quod attiner, primo carere oportet parallaxioptica , quod efficitur paululum extrahendo aut intrudendo tubum gib (Tab. 2.) una cum filo-rum reticulo, donec, etiamsi oculus moveatur, tamen objecti imago immota ipsis filamentis in-haereat. Deinde filamenta verticalia circulo verticali congruere oportet. Si axis instru-menti fere sit horizontalis, in horizonte eligatur punctum clarum & distinctum a filamento me-dio tectum. Moveatur tubus, adeo ut hoc punctum totam filamenti longitudinem percurrat.
Si filamentum puncto objecti ubique congruat, a verticali circulo non deviat. Sin minus,Tab. 2.error paululum volvendo totum reticulum ope cochlea: ilj corrigitur.
Reliquae instrumenti rectificationes sequentibus momentis absolvuntur. 1.) Situaxis horizontali. 2.) C\ nt ratione tubi. 3.) Direclioue ad planum meridiani.
In situ axis quocunque unci libellae imponuntur extremitatibus axis tornaris A & B, n& movendo cochleam IG bulla aerea ad lineolas M & N adducitur. Superficies libellae MN fig. 4.tunc horizontalis est & parallela AP. Invertatur deinde libella, adeo ut uncus DE contingatcylindrum A, & uncus CF cylindrum B, uti monstrat figura 5. Tunc inclinata est libella, & fig. jbulla aerea summum petens ascendit versus H. Inclinatio seu angulus APN componitur exlibellae propria inclinatione & axis inclinatione BAP; hinc APN ~ 2 BAP. Proinde error di-midius in ipsa libella est corrigendus ope cochleae IG movendae, donec dimidiam distantiam 3
lineolis