hujus sacra HißorU. Annotatio Xlh 51

stes inltBgmm. Defendere ergo contrarium*jdeni esset; ac negare S. Scriptura: secunditatemillam, qUasearn reddit admirabilem simul, ac per-utilem : juxta celebrem illam S. Augustini len-tentiam l. 2. de dotirin. Christ. c.27. ubi hasc ha-bet : quid in divinis eloquiis largius , & uberiuspotuit Divinitus provideri, quam, ut eadem verbapluribus intelligantur modis, quos alia non minusDivina eonteflant ia faciunt approbari ?

§- II-

Bfervandum 1. Non omnes sensus litte-rales S. Scriptura: repertos suille, autexplicatos a Patribus, qui nos praxeflerunt; hocenim communiter lenierunt Catholici per omniasecula : in quorum singulis laborarunt Docto-res circa interpretationem S. Scriptura; 5 haud va-num existimantes laborem novos in ea inve*stigare lenliiS, ultra illos, quos ä Majoribus suisdeclaratos jam acceperant. Ut proptereä dixerit

S. Hieronymus in Prafat. in Epifl. ad Ephef-Nunquid aut Tertullianus Beatum Martyrem Cy-prianum, aut Cyprianus Lad antium, aut Lactan-tius Elilarinm deterruit a scribendo ? Fundaturhoc in ipsametS. Scriptura Sap. ?.v. 27. Ubide lapientia dicitur : Et eum ßt una, omnia poteß,& in fi permanens amma innovat , 6T per natio-nes (vcrsio euJtca legit generationes) in animasJanäas st transfert (Vataulus ; vicijsttudimbus inmimas fanäas fi transferens) amicos Dei , & Pro-phetas constituit, & Angelus ad Danielen, c. 12.

dicit : Tie autem Daniel claude firmones,&stqna Librum, usque ad tempusstatutum ; Pluri-mi per transibunt, & multiplex erit fiientia . Con-sormiterad hos Textus satentur communiter Pa-tres : quod multa: veritates in S; Scriptura Con-tents ipsis suerint omnino occulta:; ut etiamS. Itenams Lib. 2. adversus haref. c. 47- aususfuerit dicere, quod complurium cognitio ulquead statum Beatitudinis maneat reservata. Si er-go, inquit, & in rebus creatura , quadam qui-dem earum adjacent Deo,quadam autem in no-stramveneruntfiientiam ; quid mali est, fi & eo-rum , qua in Scripturis reperiuntur , universtsscripturis jpiritualibus exiftenttbus, quadam qui-dem abfihamus secundum gratiam Dei 1 quadamautem commendemus Deo , ©” non solum in hocfaculo , sed in futuro , ut femper quidem Deus do-ceat, homo autem femper difiat, qua sunt a Deo ?sic etiam OtigenesJTomil. f. in Levit. dixit : quodet st conceditur nobis, aliqua ex Divinis Scripturisapprehendere , & cognoscere ; sunt tamen aliqua,qua Deo reservanda sunt.

6. Rationem hujus veritatis eleganter , acsuccincte dedit D. Thomas in 2.fintent. dtst.i2.a.2.ad 7. his verbis ; Quia majori veritate eam(S. Scripturam) Spiritus S. facundavit , quamaliquis homo innuere postit. Desumitur igiturratio äsecunditate ipsius S. Scriptura:,de qua di-ei potest illud, quod de aliqui ejus parte , nimi-rum de Epistolis D. PaulidixitS. Joannes Chry-sostomus,y?r?W.^i. Tom. j. Fontes sunt,quia nun-quam deficiunt , fid quantumlibet haurias , tan-tandem, ac multo amplius rursus affluit , & hocAmet, Part, L

evidenter declarare potest totum tempus, quodpra-terijt , fiquidemexeo, quod Paulus vixit, qua-dringenti jam elapst fient anni ; totoque hoc tem-pore multi , tum commentatores , tum DotioreSj& Interpretes , multa fipe inde haufirunt ; nec ta-men repositas ibi divitias exinanire valuerunt , &paulo inferius: & quid dico de illis, qui ante noifueruntl quam multi post nos diElur i sunt, &rur-sus post illos alij, nec tamen deficient fiontis in mo-dum scaturientes divitia , neque metallorum hocgenus exhaurietur. Et de S. Scriptur a in generedixit D- Hieronymus in c. 3. Epist . ad EphefiSinguli sermones,syllaba,apices, & puntla in Divi-nisScripturis plena stent fienfibus. Cui concordant S.Z a silius magnus in Proemio operis de Spirit.S.Tom.t. &S. Joannes Chrysostomus Hom.21. in Ge-nes Tom. 1. Cum igitur talis sit Scriptura: Sacraesecunditasjnecminor ejusdem profunditas, quissibi persuadeat; jam este declarata omnia Myste-ria inibi conterna , explicatosque sensus omneslitterales, quos Spiritus S. per ejus verba inten-dit significare 'l Id, quod S. Augustinus Doctoradeo ingeniosus , ac illuminatus hanc in remscriptum reliquit, ess, Epist. t tg. ad Januariumc. 21. in Ipfis Santiis Scripturis multo nescio plu-ra, quam ficto! & magis prolixe Epist. 3. ad Fohe-fianum : Tanta est Christianarum profunditas Lit-terarum , ut in eis quotidie proficerem, fipas filasab ineunte pueritia , tefifi ad decrepitam stnetiu-tem maximo otio, summo studio, meliori ingeniiconarer addifcere : non quod ad ea , qua necessa-riafient (aluti , tanta in eis perveniatur difficultate ;fid cum quisque ibi fidem tenuerit , fine qua pie,retieque non vivitur, tam multa , tamqui multi-plicibus mysteriorum umbraculis opaca, intelligen-da proficientibus restant, tantas non filum in ver-bis, quibus ista ditia stent, verum etiam in rebus,qua intelligenda fiunt , latet altitudo Jdpientia , utannofijstmis , fiagrantijjimis fi cupiditate discendishoc contingat , quod eadem Scriptura quodam lo-co habet: cum consummaverit homo , tunc inci-piet.

7. Oblervandum 3. quod etiamnum hodierepetiti possint in S. Scriptura lenius litteralesveri, novi, id est , hactenus nunquam explicatiab Interpretibus, qui nos prateesserunt. Ratidest manifesta ; si enim complures adhuc seniuslitterales S. Scripturas manent occulti, quin fue-rint unquam explicati a Doctoribus ; ut constatsupra cx num. y. quis posuit limites Spiritui S;ne inspirare eos postit , aut revelare i vel quisintellectui humano suam subtraxit efficaciam ,quo minus cos lenfus intelligat? certe hucusque( ut ait Pafchasius in Prologofieper Matth .) nemoD ocior um prafiripfit donum Spiritus S. & mentisefficaciam futurorum. Unde concludit Nequeenim putandum est , nulli nunc temporis gratiamintellegentia largiris cum pateat illud Propheti-cum : Pertranstbunt multi , ds multiplex erit fci-entid. Injuna certe afficeretur Spiritus Sanctus(ut dicit Arnobius Epifl. ad Stephanum Papam )ac Ejusdem limitaretur omnipotentia, dicendo:quod operari non possit in Sanctis sectili prae-sentis id, quod constat, fuisse eum operatum inSanctis sectili praeteriti. Si itaque ( sunt verba(g) 1 Arno-