62 Lib.I. Adamus,fiue Iefus conceptus.
i XXXVIII.
»
*Ter prejjhrdt>& labores vitale pabulum obtinendum eft.
F Lammeus gladius collocatur in oflio Paradifi , nc quispeccator prxfumat libi obtinendum effle vitalem ci-bum, nili ad illum contendat per labores, & corporis pref-furas. imo ad ipfam omnium creaturarum puriffimam Ma-riam, dum vinis geftat coeleftem panem Chriftum, dicitIMsa.. Simeon Luc. 2. Tuum ipfius animam doloris gladius pettranfibit.
Pro quo D.Amed. hofiiil. j. dcMari* martyrio , ait: Q Do-mine Iefuyterribilis in confiliis ftsper filios hominum , nec Matri tuafepercifii , qui» gladius animam fuam pertranfiret. Hac nobis perigneum gladium , atque verfatiltm tranfeundum omnibus in com-muni ad lignum vita,quod eB in medie Paradifi. Quando & Ma-ri* non venit caeleflis Panis , vitalis frudus line gladio,quo tranfuerberarentur eius vifcera i quis peccator prxfu-mat, line exantlatis laboribus,& gemitibus accedere adpa*ffaltH^. ot. nem vitae ? De le aiebat Dauid Pfalm. ror. Cinerem tanquampanem manducabam , & potum meum cum fletu mifcebam. Simulffalm,77» dixerat Pfalm .77,panem Angelorum manducauit homo. Ho-
mo panem Angelorum manducat, & Dauid cinereum pa-nem cum lacryrais& fletu? Et quando Dauid panem man-ducat doloris , quis manducet panem Angelorum?Equidemipfe Dauid, qui doloris panem fumit, ipfe & fumet panemAngelorum, ab illo enim ad hunc celerrime tranfeuntho- .JuJa 4» mines. Ex quo lucem feroSamfonis aenigmati dicenti, Iud.
14. De comedente exinit cibus. Et qualiter de comedente cibusexire potuit? Equidem de comedente panem doloris, exitcibus fuperfubftanrialis, quia vbi praecedunt dolores, & jgemitus, flarim vitaliffimus Angelorum cibus prominet. AitPhil.Abb. Philippus Abb. epift. 8. Comedit peccator conuerfus cinerem ,t an -quam fanem,cibatur pane lacrymarum, cum excejfus prattritos hu-militer deflere , & fletu irriguo illos fatagit abolere. De hoc autem"tomedensrexiuit cibus , quia qui panem comedit humilium peccato -tum, meretur pane refici fubhmium Angelorum. Nunquam nilide gladio doloris, de pane lacrymarum ad Angelicum, di-uimffl mumque panem vitae pacet locus. Van£ fperat altarismenfae accedere, & viuifici facrificij tradarc negotium, quiper ignem, & aquam lacrymarum non purgat, & mundatS tatach.%. animae fordes.Ait Dominus apud Malach.c.3. Ipfe quafi ignitconflans , & quafi herba fullonum : & fedebit conflans , & emun-dans argentum, & purgabit filios Leui, & celabit eos quafi aurum,& quafi argentum : fy erunt Domino efferentes facrificta in iuftitta.Expende, vt conflantur, purgantur, colantur igne & aquaLeui fili;; & qui frudus tanti conflatorij: JE runt Domino offe-rentes facrificia in iuftitia. Huc tendunt diuini conflatorij, vtflant digni diuini altaris, & facrificij diuini, quo immolatorfcfOCOp. Dominus. Pro quo ait Procop.in Ifai. cap. 2. Ita Deus irafei-tur,vt correcios beneficiis cumulet 3 nenfuppliciis perdat. Atque illudefl, quod ipfe ait Dominus: Ambulauit quafi ignis conflatorij ,quafi herba fullonum. Ut fedebit conflans , & emundans quafi ar-gentum & quafi aurum.Sed qua inde poflea •utilitas t Erunt Do-mino ( ait y facrificia offerentes in iuftitia Non enim ad myfti-cam,&viuificam hofliara, & oblationem venit, qui nontranfit perconflatorium, quo confutuantur paleae,& emun-dentur fordes. Vt enim euntes ad coelefte conuiuium priusfcxcipic purgatorij conflatorius: fic euntem ad altaris obla-tionem , excipere prius debet poenitentiae ardentiflima for-nax, quae ad purum excoquat hominem.
CAP. III.
Adam fiiij 5 & mors.
7 'extm Hi si ori a.
T a k r o culmine eiedos miferos errones exci-pit Damafcenus campus: recenti plaga triftes tan-tifper delinit coniugalis thalamus, ferpit enimvoluptas , & prolis amor etiam inter triftiflima-rum rerum imagines. Non longda primo coniugum am-plexu , coniugij frudus maturarunt , & primae hominumnuptiae primogeniis ditantur.Tunc primum de ingenti pof-feffione habitafibi Eua blanditur, vteri fui primitias vberi-frusapplicat, & Cainum filium appellans, quodpoflidet|
gaudium, Hebraei idiomatisexprimit vocabulo. Non 8iillam impleuit Paradifi poffeffio , vt modo implent fuorumvifcerum frudus, quibus laeta vix meminit preffuram, vixxftimat cladem. In hoc gaudium confentire cupiens ma-ritus, reludantem animum,& damnantem hominis nari ui-tatem, non bene domabat^ Vellebatur medius affedus in-ter electionem vel prolis, vel orbitatis. Hinc, amiffla Para*difi haeredicate, filiorum pauperiem, & fudores, qui fum-mus parenti dolor eft * refpiciebat: hinc innumerabiliumperdendorum ruinam , necnon & indignifflmam Saluato-ris mortem, quam non lacrymis tantum, fed&fapientipu-dore iam ex tunc reuerebatur. In ea feditione animi, tamenmaritum agebat: non tam quod illud deliciofum putaret,quam ne aliquid efflet, quoddiuinis negaret mandaris. In-terea coniugalis agri fecunda iam meflis inflabat, & non-dum exhaufta materna vbera a primis, repleri incipiunt adfecundos infantes. Iterum Eua filio adornatur j fed paternihil non luduofum meditans Abelis «omenadferibit pue-ro, edudum deluduofi fui pecoris arcano. Non fefellitvirum ludus prxfagiumj Abelus namque iam adultus a Cai-no fratre nefariooccifus, primusquam fuis filiis acciuerantmortem, Adamo & Eu* reprxfentauit, ingentifque ludusintulit, & moeroris caufas. Multi deinde nafcuntur Adamofiiij, fed qui Abelis tolleret orbitatem,vnus fuit Seihus, na*tus anno centefimo & trigefimo «tatis Adami. Quis per-cenfeat Sethi virtutes. Is fic omnes in fe virtutes oftendjr,vtDei nomine mereretur vocari, & quotquot natos habe-bat,tot Dei filiis annumerabantur. In huius progenie toturtgenus humanum recubuit, exteris diluuio fublatis, vt indeAdami in vno Setho vera referatur imago. Iam turba nepo-tum per decem generationes cingebant primorum homi-num latera, inter quosnongentefimum & trigefimuman-num agens Adam us, habenas ludui laxabat, nec aliud illimagis placebat quam animam agere. Triftem folantur fiiij,folantur nepotes, & pr* exteris dilediflima coniuxa nu-ribus fuflentatainterefl, & moribundo marito fa&ur:Tu ises meus Adamus ? Tu ille immortalis ? Tu Paradifi ciuis, 8cDominus? Ah num & maciei, quam in tuo vultu cerno, egocaufa fum , Adame ? Sed an eadem refumenda rurfus erunt?An tibi iteranda exilia ? Et timide femper amabimus ? Abfir,fine me in Paradifum redis, non te in regione pacis foeminaexcipiet, qux exturbet, fed filius Abelus, qui Saluatoris tuiprxeinat triumphos , &in fuo iugulo offendat obtufas ivero Paradifo arcentes romphxarum acies. Ille placide fi-lios, nepotefque intuitus, errores fuos in cempendiummi-fitj vt luerat a regno exturbatus, vt xrumnrsaddidus, vttandem Saluarorem nadus, cuius potentia deprxdombtisvidor, folidam & immarcefflbilem fperabac foelicitatem.Imminens rebelli mundo diluuium pene indigitat, & pendindigitat arcam, cui Sethi'filij fui luminareferuantur, quaeinter cineres fuos deponi mandat, &hxrente voce faucibudefflat animam. Heu quantus Arbito profilit omnium homi-num piandus! Ruunt in communis parentis cadauer filio-rum , nepotumque examina, rigant lacrymarum fluentibusarentem iam radicem generis humani,cui mille infixis ofeu-lis fefc in ferunt, quot fiiij, tot rami. Denique flet maritumEua,ne quid fletus defuerit primx conciliatrici peccati,quxpoftpartuum dolores,poft xrumnas,pofl filiorum mortem,eorundemque indomitam feritatem fuccedit in fepuldirumabfoluta etiam decennij viduitate.Nec vnus fuffecit tumulusprimishumanx jnortis caufis, fed fxpeinueniuntur fepul-ta eorum ofla,& fxpe tranflataj & Noe, qui ab aquis diluuijliberauit fecum odo animas, fimul Adami offa liberauit,quxdiuifa inter Noemi filios diuerfis mandi regionibus tu-mulantur, folam eius caluariam tenuit terra, qux fimul oc-cifi Saluatoris excepit fanguinem.
* 'to
«»•6*3-
P A R S V N I C A.
1 Moralh circa textus literam .
Idisti extrema Adami, qux ad conceptum Iefumnihil videntur facere,modo aCcipe , qux circa textus
literam notantur moralia.
Gcn . cap. 4. Adam vero cognouit vxorem fuatnEnam,quae concepit,& peperit Cain,dicens:Pofledi hominem per Deum. Rurjfumqu*peperit fratrem eius Abcl.