.Cap.IL lacobi peregrinatio,& nuptis. 97

Vos,filia Hierufalem,fi inveneritis dilectum , vt annuntietis ei,quiaumorelangueo.Diuino amorefuccenfa eft,& validiffima cha-r-itacein Deum inflammata, & requiriifiliarum Hieruialemofficium , vc eius amor dilefto inlinuetur fuo. Quis hoc re-quireret?An charitas noftrapoteft Deum latere?An Deus efttalis,qui poffet nonfciredile&ores fuos?Nonne &oculacif-fimuseft Deus ad nofcendos amatores; &vocaltflima eftcharitas,vt fe prodat in auribus diuinis?Cum ergo,6 lponfa,tibi charitas fit,& lponfi amor,aliorum requiris officia,vt tediledto ootam efficiant?Pulchre Gillibert. Abb. ferm. 4 ^* * nCant. inquit: Anxia vota fuis effe contenta nefciunt meritis ; ideoaliena precis mendicant fuffragia. ter fecla humilitas de meritufemper alienis prafumit. Adturovos, inquit,filia lerufalem ,Nunquam non qu*rit modos perfedtus humilis,quibus do *na libi illata, fine inferenda aliis tribuit. Huc accedit maxi -mus ille Ifraelitarum dux Gedeon,qui electus a Domino indeftrudtionem Madianitarum Iud. 6. clangens bucctnam con-uocauit domum Abiez.er,vt fequereturfe ; & paucis viris ingen*teiq ludum Madianitisfecit. Inuiderunt clanlfimoviro vi-doriam Ephraimit*:&vehementer obiurgabanc eum,quodnon vocafTet illos ad praelium adeo inligne.Quos hic placatbonus dux Iud.8. Quid enimtalefacere potui,quale vosfeciftu?Nonne melior eft racemus Ephraim.vindemiis Eliezer / FacinoraEphraimicarumracemo comparat, fuamautem de Madia-nicis victoriam vocat vindemiam, fed qu* non poffit com-parari cum illo racemo. Id tamen maximejinm' verbis no-tandum eff,quod vidoriam a fe partam, & libi a Deo deftt-natam,vocat vindemiam,hoc eft,vidoriam Eliezer.Sane do-mus Eliezer vocata fuicin praelium , & iufla eft venire poftGedeon;at Gedeon fuit, qui percuflit,& fugauit hofles.velipfi enim Madianit* fatentur ludie. 7. Non eft hoc aliud ntfigladius Gedeonis,fihj loas viri ifraelita.-tradidit enim Dominus inmanus eius Madtan,& omnia caftraetus. Quid hoc ad Eliezer?Sed vere humilis dux in accepto triumpho, nonfe attendir,fed Eliezeris domum,qua: pugnabat fecum,& cui maluit to-tam triumphi gloriam tribuere. Lyra inquit: M aitamtarummultitudo occifa eft ab exercitu, qui erat cum Gedeon , quem vocatEliezer, cuius domum vobauerat adpr&lium ; vtfic ex humilitate-etiam non adfcribat fibi vicioriam tanta multitudinis, d alteri.Hoc curant femper vere humiles non fe attendere m fauo-ribus diuinis acceptis,fed quantumuis eos in fe experiantur^hoc facagunt, vt illos aljispoflint tribuere. Longe aliter afuperbis,& arrogantibus, qui gloriari gaudent vel de alie-nis.Ait enim Ifaias cap.i. Dies Domini exercituum fuperomnemfuperbum,& exceljum,& fuper omnem arrogantem , & humili abitur.Et fuper omnes cedros Libani (ublimes. Cum arrogantibus,&fuperbis mifcet propheta cedros Libani (ublimes : nec im-merito,funt enim arrogantes limillimi cedris Libani,quae in-cacumine altifliini montis conftuuc* gloriantur ab alritu-dine,quarh n.on habent nifi montisbcneficioific arrogantesde alienisnon fuis,filpi faciunt fucos. SicProcopiusibi:Quidiftos Libam cedros effe dixit ? Quoniam aliena quodammodocelfitudibe attolli videntur montana arborts.cuiufmodi funt } qui re-rum externarum gloria efferuntur. Vtattolluntur montanae ar-bores non fua,fed montium altitudineriicarrogantes homi-nes non de luis,fed dealienis rumores nutriunt.

$. XIII.

A?ihil cernitur, nihil fcitur , dum non 'cerrtitur^dumfton fcitur Chrifiecs,

pore,& replettit eam bipedibus , & quadrupedibus ::: Hic eft Deusnofler,(fi> non aflimabitur altus aduerfus eum,Hic adinuenit omnemviam difciplina, & tradidit illam Iacob puero fuo.fy ifrael dilectofuo. Poft hac in terra vifus eft , & cum hominibus conuerfatus eft.Eccetibi Iacob non accepitfapientiam Deiabalio.uifiab illoDeo,qui in terris vilus eft,nempe,Chriftus,qui,vt ait Theo-doretus in pr*fenci,eft veiusfapienti*fons,& origo,delinequo nihil videtur,nihil Icitur.Iofue cap. j .dicitur.Cww autemeffet lofue in agro vrbis Hicricho.leuauit qculos,& vidit virum flan-tem centra fe euagtnatum tenentem gladium, perrexit que ad eum ,& ait.Nofter es,an aduerfariorum?Qui reffondtt,Ne quaquam,fedfutto princeps exercitus Domini.hxiu ifte Princeps exercitus Do-mini Chnftus,tunc apparens lofue,vt teftantur Iuftin. Mare.Clemens Rom.Eufeb.Caefar.Beda,relati in Glolfa.Sed expen-de,quod in hac occafione dicatur de lofue, Leuauit oculos,&vidit , &c<nec immerito : ait enim Interlinearis, tuncprimttmoculos leuamus, tum Chriflum videre incipimus, & quidem nonante, fed limul cum Chrifto & oculi ad videndum,& mensad cognolcendum nobis tribuuntur.Idquod adhucapertiusoffenditur apud ledtionem Septuag. vbi fic:Ef /*<?«>» eft.poft-quamfuit lofue in Hierico,<&> afficiens oculis l~uu,vidit,qui appa-ruit ei.hominem flantem , &c. Ad qua: verba Orig. hom. 6. inpxxfenUyZiv.Refftciens ergo oculi* videt Principem militia virtu-tis Domini,tunquam qui prius non refpexerit,fed tunc cum Princi-pem militis, virtutis Domini eratvtfurus. Non antea, fed cumvides Chriftura^runc cenferis & videre, & fcire; quae enimfine Chrifto feientia eft, potius debet reputari ignorantia,caecitas ,infcicia.Ait Paulus i.adConnth.i. Vbtfaptens? Vbtferiba ? Vbi eonquifitor huius (aculi ? Nonne ftultam fecit Deus fa-ptentiam huius faculi i ::: Nos aut em pr aditamus Chriflum cruci-fixum , Iudais quidem fcandalum,gentibus ftultitiam ; ipfls au-emvocatis Iudais,atque Gracis,Chriflum Dei virtutem,& Desfapien-tiam.Et quidem vnusChriftus * ft.quifacit veros, & perfectosfapientes,veros & perfeiftos Scribas:qua: fine Chrifto fe ex-tollebat vel apud ludaeos, vel apud gentes fapientia,euani-da erac,& proxima ftuititiae.Nihil fapiebat,qui minime acci-piebat Chriflum Pro quo ait Tert. iib.Ue Idolol. cap.p. t bifapiens ? Vbi conquifitor huius faculi ? Nonne infatuavit Deus fa-pientiam huius faculi?Nihil fas,Mathematice,finefeiebas tsfutu—rumeffs Ckriftianum.Et cene,qui nihil Chrifti fibiproficuumnouit,in magna fe putet efle ignorantia; ab vno enim chri-fto habemus,‘ quod perfe&arn iiauriamus fapientiam ; ipfefolus ment^ noftras valet perfcCix^excolere. Hinc de terraadhuc rudiJrocutus Domimu Gen.2, In die quo fecit Deusccc -lum,& terram',&omne virgultum agri , antequam oriretur in ter-ra.omnemque herbam regioms,antequam gsrmwaret,non enim plue-rat Deus fuper terram ,{jp homo non er at,qui operaretur terram. Ec-ce tibi proponitur in praefenti terra inculta,nullo adhuc foe-cunda,nec ornata virgultorum,aut hei baaun parn*; & hu-ius ratio erat defedf us diuinae pluuiar, defedtus hominis ex-colentis;.fed fi antecedens caput recolatur, homo iam eratconditus, imb & fon .erat in medio Paradifi,qui omnia riga-bat, faecumiabatrQua: ergo pluma requirituirQuae hominiscultura defideratur Pulchre D. Athanaf. Sinaita iib. 7. inExam.De#; voluntariam pluuiam non pluerat,ex perenni fonte vi-ta ; non erat res Hcrmon ) Chrifius,qui ex patredefccndit. lntelligepraterea.quafo.Non dixit Scriptura,quod non erat homo,in illo enimdie homo faclus efl.Scd non erat huiufmodi homo,qui poffet operari,& excolere terram anima. Nondum enim exierat hemo , qui et celodefeendit ad operandam, & excolendam terram. Cur non efientterrenorum mentes rudes, & ignoranti* tenebris opertae,imo & errorum horrore turpatae, fi nondum a Chrifti orecoeleftis dodtrinae ros non fluxerat,fi eloquiorum Chrifti ri-ui non manauerant; fi Chriftus nondum apparuerat, verusDo6tor& cultor animarum ? Equidem torpebant vniuerfaehominum mentes,& vix in illis pullulabant germina verita-tis,donec in mundo apparuit cultura Chtiftiana.

T) Lane Iacob a fidelibus parentibus imbutusnon poterat■7 ignorare Deum praefentem effe omni loco;cur ergo mo-do expergefadtus,dicit,Pcre Dominus eft in locoiflo ,&tgo ne -fcivbam ? Cur fe dicit nefeifle, quod debet efle notifiimumfidelibus omnibus principium? Accingebantur iam adfomniinterpretationem,vt ait Tertul.lib.j.in Mardn fin c:ChrjftumDominum enim viderat templum Dei,-& portam eumdem.per quemaditur caelum. Ncc miror,quod qui pr* oculis habebat Chri-ftum,fateaturfc nil ante hunc vifum ,& notum vidiffe, necnouifle. Q.uid fciret,qui nchi viderjbChriftum, in quo funtomnes thefauri fcienti*,& fapienci* Dei ? Crede mihi, non

m alio,nifi in Chrifto poffet vera, & perfedta fapientia in- 'T\V m deferto in loco pernodlat Iacob,nihil veretuueniri. Baruch cap. 5 . Non eft audita fapientia in terra Cha - 1 sLA timet, necquicquam nocturni horroris pauefcerenouit,naam„neque vifa eft in Thaman::: Quis afeendit in ccclum,& ac- ; fed dormit fecurus. Vbi autem euigilat, totus horrorisple-cepit eam de nubibus * Quis transfretauit mare, & inuenit illam, & I nus,totus pauens,nihil non fufpicarur timendum, nihil noaAttulit illam fuper aurum eleSlumiNon eft,qui poffit fetre vias eius, videt terribile.Sic enim ait \Tertibdu eft locus ifte.Et cur no pO-neque qui exquirat femitas eius.Sed qui fcit vniuerfa.nouit eam,& tius antea pauebat*adno£turno$ horrores?Cur folus m va-adinuenit eam prudenti* fua.Qui praparauit terram in sterno tem- ftiflima folitudine pernoctans non pauet,& poft fomnfi luceBaeza de Chrifto figur.Tom.L I aduenieoee*

§. XIy.

Ille foltu timendus,qui vel fpiritum foteft dejiruere.

.nihil

Mr

Theodor.

Sepcuag.

t.Cer, [2

TertuL

Gen.1%

Aihan.