xi8

Lib.lII.Ilaac, fiue Chriftus natus.

cillisfilios } qux reges etiam decerent, ornarunt munera.Et*quae diuitis eximant hominem mundiahbus vicibus ? Diucserat valde Ifaacus,& floridiflitnus in domo fua,& eoce vniusannifterilicas, vnius anni obortafames virum cogita notofolo exulare,& peregrinari velle in Agyptum. Adeft autemDeusiamiamproficifcenciaubetabincepta quiefcere via>&manere iaGerarafub Regis Abimelechi dominio. IgiturIfaacus manfitin Geraris, &vc vir pulcherrimae vxoris inGeraris fecurus confiftat,profitetur iororem fuam efleRe-beccam,quidquid vxoris erat,diflimulans, Non poceft difli-mulatio manere diu > & cum Ifaacus diu ageret in Geraris,inter vxoris blanditias dcprehenfus a rege,fimul agnofciturmaritus. Credidit fapiens rex facilius pofle tantum virummentiri,quam virgineo pudori maculam velleuem inurere.Necnon & follentipepercic, vt quii ure timuerit,ne fibi fu-nefta effet vxoris pulchritudo. Addidit bonus rex & impe-rium, vt facrum effet,fi quis offenderet Rebeccae pudicitiam.

Securus inde Ifaacus colendae terrae fe fe applicuit , necline ingenti lucro, quando fegetes centies multiplicatae re-fponderunc feminibusjgregelque & armenta eius lic omniaimplerent, vtinuidiofiPalxftini non poflent ferre hominisopulentiam, cogerentqueillum a fuisfinibusexise Et vtfe-ftinantius abiret,adhibitahumo puteos oppknc,neadIfaaciarmenta aqna poffetfcacurire.Non f canduit manfuetiflimusvir tanta iniuria, fed cedens inuidistritam quondam a pa-tre fuoarripit viam, vbi fimili malitia Philifthinorum vitia-tos patrisputeos inueniens reparat, &nouum alium iuxtatorrentem effodit ipfe , in quo viuidiflimaaquarum venaprofiliuit. Duos puteos effecit Ifaac,& toridem rixas interfuas , & incolarum paftores fuftinuit , ob quas alterumputeum vocauit calumniam , alterum inimicitias. Om-nes autem rixae ceffarunt in effoflione tertij putei, qui in-de latitudo vocatus eft , quod fine rixis effoffus magnorumdaretincrementorumaufpicium. Nec id vane, quando vixfe feabhoc loco dmidit ,&t»erfabee tenet , &recce tibi do-minus Ifaaco potentiffimus afliftit,promiffa omnia renouat,viri metus abfumit. Sic Dei numme implebatur Ifaac,cuad-fiarit illi Abimelech Rex Gerarae, Ochoz Regis amicus , &Phicoi dux militum , qui venerantes in Ilaaco praefentiffi-mumnumen , ambitiose, & enixe contendebantviri ’iura-menco firmatam amicitiam. Foedera praeceffitlauriflimum'conuiuium,quo finito,datis dextris,abeunte Rege,Ifaaci lx-titiam eius ferui cumulant , nuntiantes effoffum puteumaquis fcacurientem clariflimis,qui meruit nomine abundan-tiae infigniri.

Haec integram , &robuftam Ifaaci aetatem prxfignanr,poft quae ,vtad fenium vergebac,coepit fenilis conditionismorbos fentire.Tremebant hominis artus,hebefeebae lumi-na,&adeo hebefcebat,vt nec filioru poffet difeernerefacies.Sub hac fenis aaligine fecurus lacob,impellente Rebecca,aufus eft patre fallere:&fibi benedidione paterna acquire-re,qua Ifaacus Efau maiori natu deftinabat.Excaduictatifperfenex ad furti acerbitatetfed nullis Efau Iacrymis potuit ad-duci,vt aufpicatiifimae benedidioni darx aliquidfubtrahe-rct Hoc vnu cauit,ne lacob domi maneret,que in atauorumregione citifflme amadat.vc inde vxor£trahat.Interea bonusfenex chariflimxfux Rebeccs morieti adftat,mortuam de-fiet,quam mallet etiam in vita: exitu comitari.Ac longealiterfadumeftun viduitate enim,&excitate,& infirmitate mul-tis annis permanfit: tandem centefiraumoduagefimum an-num explens redditus fuitauis:& lacob,& Efau filij eiusiu-ftafoluerunt dilediflimo patri.

PARS SECVNDA. "

«

^Moralia circa textus literam .

Saaci fandiflimi poftremos annos patienti*plenos noftra tranfeurrit oratio: modo a textuslitera vocamur, qua: iam petit enucleari.

regrinare in ea,eroque tecum 3 8£ benedicamcibi: nbienim 3 &: femini tuo dabo vniuerfasregiones has, complens mramentum, quodfpopondi Abraham patri tuo. Et multipli-cabo femen tuum, &c.

§. I.

Quem nobis Deus decernit laborem ob culpasse fu-giamus velimus citiits illo expediri .

T1

Cenef. 2.6 . Orca autem fame fuper terram,pofteam fterilitatem, quae acciderat in diebusAbraham,abiic Ifaac ad Abimelech RegemPalaeftinorum in Gerara. Appariutque ei

Dominus,.& ait:Ne defeendasJig-yprum, : ^ , ., A , . . r ^ r

ied quieice in cetra,quam dixero tibi,8£ pe- j V*4fentiarum reprxfentat, vt eius ijpem roboret, netnftfs

Ribulationemfamis duriffimx immifitDeus Palxftinis,quarn vt fugeret Ifaac,feftinabat ire in iT.gyptum,terramfoecundiffimam. Feftinantiadeft:Deus, & iubec manere interra inope,& famefeenti: manfit itaque Ifaac in Gerara Pa-lxftinorumRegia,&prorfus dimifit viam dEgypti.Et quantoidlucroMn Deus, peregrinare in ea,eroquetecum > &benedicamti-bi,&c. Non permittitur iuftus fugere a terra famis a Deo im-miffx,fedperfuadetur in illa manere ,vtfic citius beneficamDei manum percipiat.Habemus enim hoc m laboribus a Deoin noftram exercitationem ima^fis, dum non illos fugimus,fed illos alacriter fubimus, cit^ Deum liberatorem & pro*tedorem experimur. Huius rei clanffimu exempludoapudHierem. cap. 41. vbi Ifraelitx ob Chaldaeorum metum vole-bant in ^gyotum fugere, ne Chaldaeis cogerentur feruire.

Rem deducunt ad Ieremiam, qui ex Dei decreto refponditcap.42. Si quiefeentes manferitis in terra, hac , adificabo vos 3 (jp nondeflruam:plantabo 3 & noneuellam:iam enim placatus su fuper ma-lum quod feci vobis. Nolite timere a facie Yegis Babylonis,quem vospauidi formidatis. Si pofueritis faciem veflra,vt ingrediamini JEgy -ptum,&intrauentisyVt tbi babitetis } gUdtus,qucm vos formidatis ,ibi comprehendet t>0f,e£>r.Et fane qui fub rege Babylonio in illaterra captiui erant,in ^.gypto libertate potituri erant,& fe-curitare. Cur non permittuntur fugere a captiuitate,& terra,plena dilcriminis, & fe recipere ad terram iecuritatis ? Eratdiferimen illud,&: captiuitas illa a Deo procurata ad exerci-tium populi Ifraelitici, ideo non fugienda erat > fed ample-dendaab illis, quifoelicius volebant agere. Ad haec faturEgefippus lib. * .de Excid. Ierofol. AbduSluserat ab Ajfyriispo-pulus lud&orum in Babyloniam , reliqui ad JEgyptios transferrefe^qttt reJ’derant,deliberabant.Mandauit Dominus per Ieremiam Pro-pbetam,& c&teros t vt vnius gentis ejfent imperio contett } ne gemina- -ta captiuitas arumnam augeret. Veru illi pofthabcntes oracula Dei 3 ® RfaSi ftmt duarum captiuigentium,qu i vnius gentis iugo exire im-patientur defiderauerant. Itaque in JEgypto edules perfeuerarunt rAt vero illi,qui in Affyrios du£lt funt , expleto tempore captiuitatis,quod pro peccatu populi Dominus conftituerat.pofiea Cyro imperate ,remeandifacultatemadepti } reuerteruntcumgratia.\ T idcS } c^ui^Z-byloniorum fugientes imperium,fub quo erant captiqi , ad/Egyptios confugerunt,& duplicem fuftinuerunt captiuita-tem,& nunqpam euaferunt liberatPQui vero a Deo decre-tam iuftiunerunt captivitatem Babyloniorum ,in eaque ma-luerunt perfeuerare,ipfi tandem liberati funt, &hilares re-uercerunt in patriam. Sicfit illis,qui non effugiunt labores aDeoimmifios ad exercitium,&munditiem fcelerum , fed ineis manent.De fando Iob dicitur cap. 2. Egreffus igitur Sotan afacie Demini percufft lob vicere pejfimo a piata pedis,vjque ad ver-ticem eius,qui tefta faniem radebat fedensin flerquilinio. Cur infterquilinio ? An deficiebat vel fubditi domus tanta in vrbe,quae regem infirmum exciperet > Abfit,fed putans Iob illamcalamitatem a Deo fuiffe immifiam ob peccata,nihil’ calami-tatis fugiebat, fed in maiori eius acerbitate perfeuerabat, Vtinde mereretur citius liberari. Apollinaris in cat. Graeca ait.*

Neque cafas illos tentationes effe, fed fuppltcta conflituta dtuinith sarbitrabatur, idcirco a vulgi communione abflraftusjum tnuifum fecunilis effe crederet,folitudinem delegit 3 in flerquilinio, quod incon-tpellu vrbis erat 3 cofidebat. Deumque exorabat,cupiebatque fibi vin-dicem in his fordibus iacenti fere propitium. Non fugit fandus vircalamitatem, quam putat fibi a Deo immifiam , fed in illaconfiftens, fedens in fterquilinio cupiebat, fic iacenti pro-piciunffore vindicem diuinum. Et quando Deus non propi-tius eft illis,qui coelicus immiffbs labores non refugiunt?

5. n.

Parentum fatiores ex Deo acceptos ille filius conferuat , quia parentum virtutibus non degenerat .

maneat