Cap.lII.Ifaaci peregrinatio, &: mors. 223
lapidem viuum;vel vnde lapis poteft habere vitam?Cauebat 1 tum generibus nofcere debes, quibus tribuendus fic homo
lex,Deut.cap.2 7. Mdtficabis ibi altare Domino Deo tuo de lapidi -bufi, quos ferrum non tetigit. Ex quo eleganter Origenes in remnofiram hom.9.in Iofue,inquit : Si quis ejl ille, qui ferrum pu-gna,ferrum belli, ferrum Ittium nunquam recepit , fed femper paci-ficus fuit,femper quietus 3 & mitisCbrifii humilitati conforma-tus, Ifii funt lapides viui,ex quibus lefu altare conflruxit ex lapidi-bus integris,quibus ferrum non e fi inieMum, vt offerat fuper eos ho-locaufta (alutis. Sic iurgit in vitain & falutem homo, poft re-ie&as contentiones,& lites,poft pacem acquifitam.
GeM.16. Afcendir autem ex illo loco in Berfa-bee, vbi apparuit ei Dominus in ipfa no&e,dicens: Ego fum Deus Abraham patris tui,noli timere,quia ego tecum fuin,benedicamtibi, & multiplicabo femen tuum propterferuum meum Abraham. Itaque sedificauitibi aleare , &inuocato nomine Domini extendit tabernaculum : prascepitque feruisfuis, vt foderent puteum. Ad quem locumcum veni/Tent de Geraris Abimelech , &;Ochozath amicus illius , & Phicol dux mi-litum,locutuseft eis Ifaac: Quid veniftis adme hominem , quem odiftis, & expuliftis avobis ? Qui refponderunt: Vidimus tecumcfTe Dominum , & idcirco nos diximus, Sitiuramentum internos,& ineamus fcedus,vcnon facias nobis quicquam mali, ficuc &: nosnihil tuorum attigimus, nec fecimus, quodte Inderet: fed cum pace dimifimus audumbenedidione Domini.
§. X I. K r U
Generis praBamia felis virtutibus exhibetur .
D E loco vbi tot rixas,tot vicinorum defpe&uspatiencif-fime Ifaac fuftinuit pin Berfabee peruenit , ibique nilprius audit ex Deo , quam fe pertinere ad'Abrahamidumprofapiam. Ait enim textus: Apparuitqueei Dominus in ipfa no-tie,fic dicenr.Ego fum Deus Abraham patris tui. Et curtunc feftl-nat Deus illum vocare filium Abrahae ? Tuncpraecipue Ifaa-cus declinans pacifice inuidos, & aduerfarios,manfuetudi-ne,& humanitate clarefcebat,ex quibus virtutibus cenfebatDeus clanflunum genus Abrahae. Hinc Philo Epifcop. inCat. Graeca fatuv.Difcat,quicumque cupit inter Abraha filios an-numerari, ingenij ejfe humani,dijeat aduerfarium fuum non conten-tione rixarum fuper are, fed benignitate, Difcat virtutes,qui cla-riflimis cupit annumerari profapiis i non enim aliunde, fedex virtutibus cenfeturapua Deum generis claritas. De Iobdicitur ap.i .Er at que vir ille magnus inter orientales. Quae le-guntur apud Origenem : Fuit autem hic homo de genere optimoex partibus Orientu. Quae verba non paruam faciunt qUaeftio-nem, vnde poffet dici Iob effe de, genere optimo , quandoille ab Efau& fero , & Dominica benediiftione fpoliatodefeendebat ? Ab Efau genus habebat Iob, cur ergo dici-tur effe de genere optimo ? Erat ipfe clarus optimis virtu*tum generibus , penes quas folasapud Deum cenfetur cla-ritasj&praeftantiageneris. Origen.lib.i. in Iob fatur. Vndelob de genere optimotSi ex Efaufub maledtftum reda&us eft auidi-tatis. Si ex filiis Efau,impi'ij ext it erunt etiam ij propter contumeliam,Quomodoergo de genere optimo erat,quide talibus nafcebatur ? Ru-ben primogenitus lacob,& Simeon, & Leui, qui ex Ifrael funi pro-geniti,de genere optimo non dicuntur: lob vero, qui ex impiis ortu»eft,id eft ,exfiliis Efau,hic de genere qptimo dicitur f Ego,inquit,car-nalem natiuitatem non qus.ro, non pereuntem gener ofit at em laudo.Nam hac apud Deum non magnipenduntur. Sed de genere optimodicitur Iob ex fan£Utate,ex iuftitia , expietate , ex mifericordia , exDei tuitura,exbonis cogitationibus, Exiftisergo omnibus bene natusdtettur effe lob. Cum profapiam hominis apud Deum claram,
& clariflimis refpondentem auis quaeris, eo intende, vt eiusvirtutes propales, quot enim virtutes proferas, tot tcftimo-niaclariflimi geoeris, tot imagines auitae nobilitatis habes.Ex humanitate,cx mifericordia, ex pietate, & caeteris virtu- ^
parentibus, quibusauis. Vndeaic Amoscap.p. ad Ifraelitas:
Nunquid non vt fili j JEthiopum vos eftis mihi filij Ifrael i Dicit Atnos £>.Dominus. Qui clariflima ifraelis gloriabantur origine,ij cen-fentura Deo filij j£thiopum. Cur filij /£thiopum,nifiquiaverfabantur in obfcuro vitiorum,non in claritate virtutum,penes quas apud Deum ceufecur ^claritas originis? Ait D.
Cyril. Alexand.ibi: Non enim Numen diurnum magis huc,quam CyriU.Al«illuc inclinatur : nec carnalem nobilitatem ftitdicfis actionibus defti-tutam agnofeit : omni autem reuerentia, & honore dignatur fpiri-tualem,&quam ex illufinum operum fplendore clarefcendo volun-tas comitetur. Ecce tibi vnde cenfendus es nobilisapudDeum,nimirum ex virtutibus,ex praeclaris moribus. Si virtuti ftu-deas,Ifraelita es,optimo ,&cIanflimo generi refpondes i iivitiisnauasoperam , parstuaerit inter viiiflimos iEthiopes.
Quando fola virtutum infignia reddunt hominem generinobiliflimojclariflimo.
§. XII.
Fccliciffima heminis libertas , qui vbi que locorum fe fipotefl fijlcre Domino .
A Geraris in Berfabee deuenie n Deum adftantem ex-
peritur,& altare erigit Domino,ait enim : itaque adificts-uit ibi ait are, (f muocato nomine Domini , &c. Quid foelicius?
Quid liberius?Nulli alligatur loco,fed vbicumque res tule-rit , & Deo fe fifiit,& altare excitat.Merstoait Philo Epifcop. p^ilo,in Cat.Graeca : Ex hoc potiffimum loto ifaac natura deprehenditurfimplex,&Ubera. Er quomodo qui vbicunque res tulerit, al-tare erigir,non deprehendeturadorare m libertate fpiritus?
Foelixcui tanta plaudit libertas , ne vni alligetur loco, fedvbicunque velit, fe poflit fiftereDeo. Hanc foelicitatemveris Abrahae filiis promittebat Dominus Ofeae cap. 1. Eterit tn loco , vbi dicetur eu : Non populus meus vos. Dice- *tur eis > filij Dei viuentis. Ecce tibi , in quo loco di-cantur eo polfeperuenire, vt filij Dei vocentur , & ad Deipartem pertinercalferantur.nimirum in loco ipfo ,vbi no-men populi Dei amittebant. Quid iftud ? Dum Ifraelitae du-cebantur in captiuitatem ,& erant extra Ierufalem in terraaliena,ficibiiacebant, quafi populusDei non efient,finefa-cerdote,finefacrificio , fine choro ,vtipficlament Pfal. 136. pfal.136^Quomodo cantabimus in terra aliena f Adeo vt fi facrificandumerat,fi populi Dei ftemmatibus erant induendi,prius Ierofo-lytnam remeaturi effent. Ibi folum licebat hoftias offerre,ibi & religione, & votis populus Dei erat, extra Ierofoly-mam nihil ad Dei populi pertinens porerant habere. IgiturOfeas nouam hanc foelicitatem , eamque maximam annun-tiat popnto, nimirum , quodamplius non erunt alligati lo-cis; fed vbicumque inuentifuerint, etiam in terra aliena,etiam in loco , in quo nihil videantur habere populi Dei, ibife Deo fiftenc, & rn eam profilient gloriam , qua non folumin Dei populum , fed & in Dei filios adoptentur. Quo fpe-CtansD. Cyril. Slexand.zit: Quomodo igitur erunt populus Deii p vr jn ^Num lerofolymam dentit reuerfi,& in templo congregati f An ver* *fantes in illis locis, in quafinguli difperfifuerinttQuid ait Prophe-ta ? lnloco vbidiftum ejl tlhs,non populus meus vos, & ipfi voca-buntur filij Dei viuentis. Ipfe abietius ifrael in filios Dei cooptabi-tur ,quamquam commorans in locis, vbi vixerit captiuus. Nihilenim coget afetndere lerofolymam , & lapideum adhuc templumquatere. O iunvmam foelicitatem , & libertatem fidcliumlNon amplius alligati erunt loco , vt poffintDeum emereri,in ipfo loco captiuitatis , in lo,coaffli(ftionis, imo in ipfoperditionis loco altare erigenc , &in filiorum Dei albumvenient recenfendi. Nonne ionas erat, in loco perditionis,vbi voratus aceto in ventre eius morabatur ? Quid tunc?
Aitlonse cap.2. Orauit Ion as ad Dominum Deum fu*m de vte- lon.ilropifeis. Ad quae verba Theophyla&usaic , Nihil damni paf-fusacete, fed veltm pro domo vfus , Dei prafentem opemfentit. ThCOphyl.Quique olim in fola Urofolyma Deum aperte apparere arbitraba -tur,nunc ipfum in aluo ceti prafentem reperit, gratiAfqus agit illi ,
&c. Putabat lonas Deum IeFofolymis folum fentiri ppflejfed calamitate do&us maiorem effe fidelium felici-tatem aduertit, vt qui non folum Ierofolymis,fedin quouis loco , in ipfo belluarurp ventrelitare poffent Deo praefenti, & eiusgratiam emereri.
* *.AS
T 4
§. XIII.