Lib.III.lfaaCjfiue Chriftus natus.

222

per quos tributariosfoelicitev acqutfiui.Qv&m fapientercauec bo-nus^ fapiens rex,ne regni finesaugeantur cum prouincia-lium vicinorum ruina. Numquam,mihi crede,non boni vincft,cauere augmenta fua de calamitate vicini. Hic Iofephus

tofeph. lib.7.debello Iudaicoc.z4.aitdcTicoIerofolymae euerfore:

Iter autem agendorum ad lerofolymam veniffet.triftemque fohtu-dinem,quam videbat , antiqua ciuttatis claritudini compar aret,mi-f erabatut excidium ciuitatit>multa imprecans f'editionis authoribus,

faqui hanc poenam eitnferre coegerefttacertus erat,quod nunquamvirtutem fuam voluiffetpunitorum calamitate clarefcere. Haec ibi.

Ce». 16 . Et ille defcendens , vt veniret ad tor-^ rentem Gerar^habicarecque ibi, rurfus fodit

alios puteos ,quos foderant ferui patris fuiAbraham,& quos illo mortuo, olim obftru-xerant Philittiim ,appellauuque eos eifdemnominibus,qoibus ante parer vocauerat.Fo-deruntquein torrente,& repererunt aquamviuam. Sed & ibi iurgiuth fuit paftorumGerarae aduerfus paftores lfaae, dicentium.Noftra eft aqua.Quamobrem nomen putei,exeo quod acciderat, vocauit calumniam.Foderunt autem & alium,pro illo quoquerixati funt, appeHauuque eum inimicitias.Profe&us inde fodit alium puteum,pro quonon contenderunt. Itaque vocauit nomeneius,latitudo,dicenstNunc dilatauit nos Do-minus,& fecit crefcerefuper terram.

§. IX.

fJoflilcs omnes rabies , qux in hac vita infurgunt , tandema fufiinente exhauriuntur.

S Emel,& bis rixati funt paftores Gerar* aduerfus paftoresIfaac, & vbi ad tertij putei effoftionem peruenitur, iamnon ibi rixae,non calumniar,non inimicitiae, ait enim textuv."Fodit alium puteum , pro quo non contenderunt . Finiuntur,mihicrede,huius vitae rabies,exhauriuntur hoftium inimicuiae,fipaulifper fuflineas. AitLippoman.m Cat. Quia Ifaac bispa-lippom. tientiam vicit,ideo tertia vice hberatur.Non tot lunt in hac vita

dirae,quae exhauriri non poffint ab eo qui fuftineat. SuftineChriftiane tantifper, & videbis omnia inimicorum tela ex-„ haurita.Semel,& bis aufus eft Satan Deo permittere infurge-re io Iobjprimo eius fubftantiam perdit, filios morti tradit,& cum tot tela repulfa videat a fortiffimerDei athleta ni-hilominus iron erubefeit adftare Deo,& ampliorem '£ermif-fionem nocendi petere. Igitur Deus corporalem lobi fub-ftantiam permittitdaemoni.Quid ille?Ait rcxr.cap.z. Egjrejfwlolc.Zi igitur Satan, afacie Domini percujfit lebvlcereptjfimo a planta pe-

dis,vfque ad verticem eius.Qui tefta faniem radebat/edens in fter-qmlinio.&c. Sic diabolus percutit hominem fan&iffimum,&percuflum relinquit, nec amplius apparet coram Deo pe-tens aliquid aduerfus lob. Miror,quodfciataliquandoferabeftia quiefeere. Cur diabole amplius non inflas ? Cur nonvrges percu/fum?Cur dolores non exacerbas ? Cur amplio-rem permiflionem non petis?Suftinebatinui<ftiflimus lob, &dum cft, qui paulifper fuftineat in hac vita, breui temporevacuantur,& exhauriuntur rabidiffimorum inimicorum te-la. Ait Origen.hom.z.inlob. Citminiftuergoperfeueraret lob,Orig. neqmfftmus diabolus obttupuit.expauit,defperaust,dicens. Vbi eft pra-

fumptio meafVbieft audacia ? Omnem follicitudinem exercuiinlob nihil feci t omnes fagittas nequijftma pharetra mea euacuaui.Dum iuftus in fuftinentia perfeueret,o quam cito euacuan-tur,exhauriuntur mundiahum malorum omnium pharetraerwr Vc accinacD.Chryfoft.in cat.Graeca '.clarus hic &infignuvi-Bor o™*™ mira virtute fuft, n uit,,nopta,fame,morbo,cru-

ciatu,liberorum nece,amicis,inimicis,vxore , feruis m eum irruenti-bus.Nulla demum humana miferiafuit arumna.qua non fit in eiuscdrporeexhaufta .Ecceubi fuftinuit lob aduerfertorum impe-tus,& totas eorum rabies prorfus exhauriuit,euacuauit Prohmundi huius non multum timenda certamina! Quid timeashomo in certamine,cuius tela omnia,dum parum fuflineasprorfus euacuas?Caue magislabores futuri foculi,quinum-p/J»l.74* . quam exhauriuntur, mimquam cuacuantur. AitPfaim.74.

Calix in manu Domini vini meri plenus mifto. Et inilinauit ex hocin hoc ; veruntamenf&xeius non eft exinanita . . Videbitur Deusprimo impetu totum irae fuae vas inclinarciimo totum effuardere in reprobos homines s fed tamen nunquam exinanie-tur , nuroquam euacuabitur vas irae. Ibi D. Bruno ait: Ve- g runQiruntamen licet mera fit retributio, fax eim calicis non eft exinani-ta,quamuis illa retributio mera fit , tamen fax eft quantum ad im-pios,aufter a fcilicet,& turbida ad modumf'acis, & talis fax,qua nun-quam erit exinanita,qua nunquam euacuabitur,fed aterna erit. Inpraefenti nullum malumnoneuacuacur fuftinenti,in futuronihil poenarum damnato minuitur. Vt clamet Ifaias,cap.66. jfai,66.Vermis eorum non morietur, (jp ignis eorum non extinguetur,& eruntvfque ad fattetatem vifionis omni carni.Ex quo pulchre compo-nit D.Cypr. foelicitatem illorum, quiin praefenti fuftinue-runt,cum miferiaillorum,qui futura reproborum tormentapatiuntur,quando haeefemper manent,illa breuiter exhauftafunt.Ait enim epift.ad Demetrianum :Seruabuntur cum corpori-bus fuis anima infinitis cruciatibus ad dolorem.Sperabitur illic a\no-bis femper,qui hic nos fpeftauit ad tempus.& in perfecutionibus fa-ctis oculorum crudelium breuis frufius perpetua vifione penfabitur.

Vermis enim eorum non morietur,&ignis torum non extingueturerunt ad vifionem vniuerfa c*»7M.Quani diuerfa funt noftra,quihic viuimus,mala,ab illorum,qui in inferno funt,malis. No-ftra exhauriuntur,illa fempiterna funtjnos ad tempus appa-remus in preffuris, illi femper fub diriflimo flagello vide-buntur.

§. X.

V bi litet % & contentiones ab funt , magnum rerum in~crementum tnctpit .

V Bi tertio puteo efFoffo non contenderunt vicini,meritoait Ifaac, Nunc dU at quit nos Dominus,&fecit c*efcere fuperterram j plurimum enim rerum incrementum iam cernitur,quando abfunt contentiones, & rixae, & concordia rutilat.

Huc fpe&abat maximus Conftaotinus Imperator in epift.

quae habetur lib.i.Concil.Nicaeni aiens: Perfuafum habeo ,fi Conft.Im^.

omnes veros Dei cultores communi concordia vinculo , ficut mihi i»

optatis erat , deuincer e pojfem,vniuerfa Reipublica noftra ciuesfe ad

pia eorum infiituta breui conuerfuros. Hoc vnum, & efificaciffi-

mum medium cogitabat effe bonus Imperator,vtcrefcerer,

& dilataretur per totum orbem Chriftiana Refpublica,fi li-tes,fi contentiones abelfent a miniftris, fi omnes vinculumconcordiae conftringeret. Et quis non crefcac,vbi ceflant ri-xae^ concordia fulget?Paiil.ad Ephef.z.dc Icfu bonis in no-bis audtis locutus ait: Ipfe eft pax noftra,qui fecit vtraque vnum.

Et quantumhoc,quod fiamus vnum cum populo Ifraelitico?

Nonne in eo ad fummum oftenditur, quod habeamus eum-dem honorem, eandem gloriam,quam habebat ille ? Abfit*imo ex eo , quod duorum populorum contentiones tollan-tur,& data pace fiamus vnum,n 5 in eandem,fed in maioremgloriam,& charitatem exurgimus. Ait D.Chryfoft. ibi hom«

5 .§luid eft vtraque vnum fieri?Non hoc dixit,quod in illam Ifrae-IU nobilitatem nos euexerit,fed quod,& nos,& tUos in maiorem ex-t«lmr.Equidem vbi ablatis contentionibus,& differentiis inpace,& concordia fumus,non poffumus in ampliffimam glo-riam^ claritatem non affurgere.Ezech.c.3 7.oftenfa funt of-ifa multa arida,& nuda difpcrfa per latiffimum campum,quae

invitam extollenda erant.Et quod eft primum fundamentum

quod ponitur,vt in vitam exurgant?Ait vates:F aBm eft autemfonitus prophetant* me,& ecc« comtpotio,& accejferunt offa ad offa.

Ecce tibi in tantum definunt habere fundamentum exurgen-di in vitam,in quantum iacent per campum diffita,& difper-fa^vbi autem incipiunt fibiaccedere,&toha:rere J quisJdicat,quam cito exurgant.quam cito dilatatae referant fpeciem vi-t*?Ex hoc pulchre Tertul.lib.de Refur. oftendit incremen-tum lapfae, Sf pene emortuae Ifraelitic* Reipublicae. Ait£Ci\m\Statu» Iudaorum reformatur quodammodo emortuus,& exa-ridus, tydityerfutin campo orbis.Qui recolligi habet, & recompingios ad os,id eft,tribus ad tribum,&populus ad populum,atque ita dehabitaculis captiuisatis triftijfuna educi,& tef rigerij nomine refpi-rari.&viuere exinde in terra fua.bxpende ordinem accretionis,

| primo adiungicur os ad os,& tribus ad tribum,ne quid diui.fionis appareat fnter illos,& rebus fic compoficis quod bo-| num non eluceac?ftacim reftauratio bonorum plaudit,& vi-i tae laetiflimae gloria ingens.Tolle diuifiones,&rixa«pace,&concordia procurai& licet fis aridu os,licet lapis reie^aneusappareas,fallar,ntfi excrefcas in laetiffima vita. D.Petr. 1 .ep.c. i.Pet.i.

\ z.monebat primos difdpulosupfitanquam lapides viuiadifica-1 mini,&c.Qu4c hoc ttionitu?Quomodo quis fe facere poffec

lapidem

Pai&

Chryfoft.

TerruT.