326 Lib.XVHI.Proph Jer.ad Euang.p^rt.

Tertvl* Tertul. lib. 2. in Mar. cap. i 8. T^jhil amarius,quam id ipfumpatiy quod aliis feceris.De quo aliasiaipeper omnes tomos*

§. XXIII.

Male habet apud Deur» y qui in rigore ex-cedit erga proximos.

I Nfli&a filerat populo Ifraelitico plaga incura-bilis per Chaldaeos. Quid inde: Ait textusrTVo-pterea^qui comedunt te, vocabuntur y Scc. Et quan-do,qui comedebant,&: mordebant Ifraelitas Chal-daei, miniftri erant diuinae irae caftigantis populumfuum, cur &: ipfi caftigantur a [Deo ? Excedebantin fupplicij rigore, duriora femper, & alperiora eli-gentes, quo male habebant apud Deum. Execra-biles autem funtminiftri, Sc fupplicio obnoxij,qui nefciunt, non duriora , Sc acerbiora proxi-Zaeh* 1. mis errantibus inferre. Dicit Dominus Zacha-riaecap. 1. Zelatus fum Hierujakm , & Sion ze-lo magno k Et ira magna ego irafcor fupergentes opulentas ’ quia ego iratus fum parum ,ipfi vero adiuuerunt tn malum. Ecce tibi vn-de in iram Dei magnam venerunt nationes :nimirum irafcebatur Deus in populum fuum,volebatque vindicftam fumere de eorum pec-catis. Quid tunc nationes ? iram Dei adiuua-bant, ftantes ii parte diuinae iracundiae , vc om-nia duriora, Sc acerbiora mala inferrent erranti-bus , nefeientes aliud , quam aiperrimum cir-ca proximos meditari. Ne miremur , quod indemagnam Dei iracundiam ad fe trahant. Quippeminiftri iuftitiae , qui nunquam nili afperiora ,Sc duriora meditantur in peccatores valde offen*dunt diuinam maieftatem. Circa quae dicebat D.Cyri Alex» Cyrill. Alex. lib. 4. in Ilaiam orat. 3. cap. 47. cir-ca medium fatus •• Sunt , qui ad poenas inferen-das afeiti funt, qui grauiter , & impotenter iraexcandefcunt , modumque atque aquum tran fiunt yatque intolerabiliter eos, qui Jubfunt » onerant.Eft hac ergo resgrattijjima , & offenditur Dem ,fuccenfetque iis , qui hoc [olent perpetrare. Ex-pende illa : Efl hac ergo res grauiffma , &c.Etenim grauiflime oftendit Deum , qui nonni fi fummum rigorem in caftigando proximoidem4 meditatur. Et monet ftatim Cyrillus : Abfli-

nendum igitur efl a malo , & fi aliqui , Deocafligante , poenas fumant , fpeSlemus clemen-tiam , & placabilitatem , certo fcientes caftkgatorem valde excandefcere , jiquidem pcena nobisimmoderate ab illis inferantur. Caftigator eftDeus peccatorum , fed valde offenditur, quan-do homo Caftigans ad fummum fertur rigorem.pfai.lo. Dicebat enim Ifaiae cap. 10. Zla Affur , virgafuroris mei , & baculm ipfe efl, in manu eorumindignatio mea. Ad gentem fallacem mittameum , & contra populum furoris mei mandaboilli y vt auferat fpolia , & diripiat p radam , &ponat illum in conculcationem quafi lutum pla-tearum. Ipfe autem non fle arbitrabitur , & coreius non ita exiftimabit 4 fed ad conterendumerit cor eius y & ad internecionem y Scc. DaturAffuri virga, Sc poteftas aduerfus populum fal-lacem , Sc fimul dicitur ei vx. Et cur dici-tur vae , cui virga datur ? Indicant illa cau-fam , nimirum .* Sed ad conterendum cor eius,& ad internecionem . Data erat illi virga , vc.caftigarct peccantes, fed humane, fed ea lenita-

te , qua par homini erat, quam liciti poterat im-pendere : Ipfius autem cor totum ferebatur adconterendum , Sc ad internecionem , non lapie-bat nifi rigorem , Sc excidium extremum. Qucdmaxime odiofum eft Deo. Vnde expreflius di-cebat Ifaiascap. 47. ad Chaldaeos : fmra in te-nebras filia Chaldaorum , quia non vocaberisvitra Domina regnorum. Iratus fum fupra po-pulum meum , contaminum h are ditat cm meam,&dedi eos in manu tua ; non pofuifli eis miferi-cordias : fuper finem aggrauafti iugum tuumvalde , Scc. Data fuit Chaldaeis virga , vt ca-ftigaret Ifraelitas peccantes, illi autem in fuppli-cio inferendo nullam attenderunt /mifericordiaecircum ftantiam, fiue ex aetate peccantis petitamfiue ex munere , Sc honore , fed in extrema fue-runt feueritate. Ne miremur , vtinde iram DeiSc ipfi incurrerent. Vt dicat D. Cyrill. Alex, in Cyr.Atexlcap. 1. Amos : Ad 'Babylonem de filiis ffraelpraclare ditium efl : Ego dedi eos , in manu tua ,tu autem eis rnijericordiam non dedtfli. ‘Difpli-cet enim vehementer , & indignatur Dem eo-rum infolentiam > etiam vfque adiniuriam pla-garum y quibus ipfe cafligatvonem mandauerat.

Nunquam non odiofa eft Deo nimia feueritasin caftigandis , Sc promouendis proximis. Vn-de Amos cap. 1. ait : Super tribus fieleribmGaza 3 & Juper quartum non conuertam eum 9 Amos E,eo quod tranflulerint captiuitatem perfectam,vt concluderent eam in Idumaa. Et mittamignem in muros Gaza > Scc. Gaza iuuit Idu*-maeos , vt Ifraelitas in captiuitatem ducerent,quam captiuitatem illis Deus inferebat propterpeccata. Et quando Gazaei captiuitatem infere-bant Iudaeis a Deo decretam , cur in tantam Deiiram deuenerunt , vt combureremur ? Ait ibiD. Cyrillus Alexandrinus : Durum igitur y & CvrAlpericuli plenum videtur arma capere cum im - ' * X 'piis y & oppugnare Dei fimos » & perfiquifanStos. Nam ’& fi patiamur interdum ali-quid , propter lapfus noflros mulilamur d Deo±qui tamen fibi conficratos non contemnet pe-nitus ; fed cumvtiliter poenis cafligauerit , iravafa exitio mati abit. Ira; vafa vocantur ij,quibus Deus tradit virgas , vt puniant peccan-tes , fed poft horum punitionem nimis feuerCexercitam , punitores tradit exitio , Sc Ge-henna*.

§. XXIV.

Pcena <1mi peccatori mjiiEU , &alios fimiltsinuadet .

A Dhuc infto illis verbis : Propterea , quicomedunt te , vorabuntur. Propterea , in-quam , nimirum , quia tuis peccatis duris de-creta fuit pcena per Chaldaeos infligenda : ea-dem ipfos Chaldaeos inuadet. Nunquam enimnon tranfire folet poena ab vnis in fimiles alios.

Legio illa daemonum comprehenfa a Iefu invno homine fuit Luc. cap. 8. Et rogabant il- Lue. 8 .Ium 3 ne imperaret illis , vt in abyffum irent.

Et cur ifti nequam tam anxie abyfliim tunc de-precabantur ? Videbant alios fui fimiles a Iefuin abyflum miflos, Sc certo fciebant illam poenam

non