108

EXCERPTA

victoria ferocem in certamen tertium dabant; alter fessumvulnere, fessum cursu trahens corpus, victusque fratrumante se strage, victori objicitur hosti. Nec illud prælium fuit.Romanus exsultans, « Duos, inquit, fratrum manibus dedi,« tertium causæ belli hujusce, ut Romanus Albano imperet,« dabo. » Male sustinenti arma gladium superne jugulodefigit, jacentem spoliat. Romani ovantes ac gratulantcsHoratium accipiunt; eo majore cum gaudio, quo propiusmetum res fuerat. Ad sepulturam inde suorum nequaquamparibus animis vertuntur : quippe imperio alteri aucti, alteriditionis aliéna} facti. Sepulcra exstant, quo quisque lococecidit : duo Romana uno loco propius Albam, tria Albana,Romam versus ; sed distantia locis, et ut pugnatum est.

Priusquam inde digrederentur, roganti Metio ex foedereicto, quid imperaret, imperat Tullus uti juventutem in ar-mis habeat, usurum se eorum opera, si bellum cum Vejen-tibus foret. Ita exercitus inde domos abducti. PrincepsHoratius ibat trigemina spolia præ se gerens , cui sororvirgo, quæ desponsata uni ex Curiatiis fuerat, obviam anteportam Capenam fuit; cognitoque super humeros fratrispaludamento sponsi, quod ipsa confecerat, solvit crines, cfflebiliter nomine sponsum mortuum appellat. Movet ferocijuveni animum comploratio sororis in victoria sua, tantoquegaudio publico. Stricto itaque gladio, simul verbis incre-pans, transfigit puellam. « Abi bine cum immaturo amore« ad sponsum, inquit, oblita fratrum mortuorum, vivique ,« oblita patriæ. Sic eat quæcumque Romana lugebit hos-« tcm. » Atrox visum id facinus patribus, plebique, sedrecens meritum facto obstabat : tamen raptus in jus ad re-gem. Rex , ne ipse tam tristis ingralique ad vulgus judicii,aut secundum judicium supplicii auctor esset, conciliopopuli advocato : « Duumviros, inquit, qui Horatio perduel-le lionem judicent secundum legem facio. Lex horrendi car-ve minis erat, duumviri perduellionem judicent. Si a duuin-e< viris provocarit, provocatione certato : si vincent, caputee obnubilo, infelici arbeiri reste suspendito, verberato, velee intra pomœrium , vel extra pomœrium. » Hac lege duum-viri creati, qui se absolvere non rebantur ea lege ne in-