5
*
2
25
5
2
3
2
H. C AR DAN ICO MM E N F. i
(Tex. 19. Aquarum arte carentium quæ ab Aesthere excreta eſt, aut cũ tonitru temporaria: pro-celloſa uerò mala. V bi uidetur naturali præpone-re etiam artificioſam, cum dixit( arte carentium)quaſt uelit non ſimpliciter pluuian etiam ſi ab æ-there excernatur optimam eſſe. Proponit autemtria illus genera: quæ ab gethere, id eſt quaſi ſe-reno tempore nubibus albis excerni ſolet: aut cidecidit ſine tonitru guttatim, ac quaſi repente, utin eſtate fieri ſolet, cũ hæc purißima ſit. alia quæcum tonitru decidit temporaria, id eſt repentinaaut temporaria, reſpondens tempori ut in fine ueri principio autumni& per totam æſtatem, nonautem in fine Autumni, uel per Hemẽ; aut etiama principio ueris: tunc enim hæc temporum per-turbationes cum ſint præter naturam fiunt a uio-lentis exhalationibus, ut aquæ illæ non ſint adeòtate. ded redeo ad Textum illum: dicit procello-ſauero mala. Sed quæ eſt procelloſa illa Græcuscodex habet AA,, quod eſtimber cum turbine, id eſt delatus impetu uento-rum. Propterea Galenus, qui tot ibi dicit, uellemut hoc ſaltẽ explicaret in quo differat ab ea quæcum tonitru uenit:nam procellæ tonitrua habent.Dubium non eſt, illum tres aquas deſcribere plu-uias:quarum, quæ ab æthere eſt, id eſt puro aereoptima eſt, cum pars cœli ſerena eſt, pars non adamodum nigra nube teneturtalia quæ eſt conueni-ens tempori,& cum tonitru. liquet ergo cũ pro-celloſam temporariæ opponat, hanc uocare quæſolitis temporibus euenit,& moderata eſt:uituperare eam quæ inſolito tempore,& confeſtim acbreui tempore perdurans effunditur. quaſi immoderatis uentis concretam, nec a ſole concoctã cumtempus undequaque ſerenum extiterit, ipſa uerorepente proruens exciderit èꝭ cœlo. vt procelloſatempeſtiue è directo opponatur. Eſt ergo tempeſtiua quæ uerno tempore aduenit tum æſtatis initio,& ſub arcturo,& in ortu& occaſũ ſignorũ, ue-lut pleiadũ aquas effundentium procelloſa intempeſtiua. Sed et quæ cũ grandine uenit, omnis pro-celloſa eſt, quoniam frigida& altius concreta, ubifit grando, uitare etiam oportet aquas quæ à tegulis fluunt,& maximè ab initio pluuiæ: nam cteas abluant ſunt ſordidißimæ et nigræ etiã. Quæigitur hic dicuntur de duobus primis generibusaquarum, ſcilicet quæ à puro gethere,& cum tonitru temporaria ſunt intelligenda, nam prima eſtabſq exhalatione terrea prorſus quia ſine toni-tru ſecunda concocta cum ſit temporaria& prækedentibus nubibus.
101Reliquum eſt ut uideamits an tales aq uæ debeant ſtatim excoqui:& ii iam putreſcant, an exco-quendo emendentur:& quomodo, ſeu qua partedecreſcente ſint excoquendæcet cur noccant præcipue uoci, ran cedinem etiam excitando? a lema-nus(lib. z i. cap. 3 Nconſulit aquam iuſq; ad dimi-dium excoquenda ex Plinio, ſed melius cum Dioscle apud Oribaſium dicat,(lib. 5. collect. ca. 4.)ut tertia pars decedat admiſcetq́; alba ouorum,&in amphoram aquæ argillæ ſiccę ſemiſexturtum,id eſt partem X X VII. imponit, nam amphorapro menſura x X X V l. continet ſexturios. a-quam præterea malè olentem iam caleictd manuſub uento agitando in magno uaſe inde in paruatranſſundendo corrigere docet. Galenuis quarioin Fpidem.(com. 10. proponit duos primũ uſusexcaleficiendæ aquæ, unum cum eſtlutulenta, ſordida, fœætida, ad remouendum has pralldt qualitates: alterum cum etſi bona ſit, uentriculo noxia eſtaut quia tardeè deſcendat aut percellat aut quia laxet aut prægrauet ipſum, in utroq; caſu meminitſolum ut calefiat nõ ut decoquatur ad dimidium,nam ex calefactione dicit. duplex accedit commodum ut tenuior,& ideo concoctu facilior,& mi-nus inflãs euadat, alterum ut quæ in ea niſtu ſuntponte deſcendant, dum bermanet quieta,& itapurgetur. dico quod poteſt addi tertium exhalu-tio uaporum tenuiorum,& ita ut abſcedat malus
ſabor& odor: Et ſi quis dicat, quod etiam ab ſq;
refrigeratione quieſcendo poterũt deſcendere partes terreæ,& ita purgari:dico quod non, quia calor illas in aqua ſaſtinet. Dicit ergo ibis aqiuas cosqui in uſum ut reliqua. Et ideo duplex eſt uſus co-ctionis maxime herbarum. Sed& carnium unus,ut res quæ coquitur melior& ſuauior reddatur:alter ut uis eius quod coquitur in aquam tranſafandatur, unde etiam fiunt iura. Docet prætereaiſum duplicem talis aquæ calidæ& frigidæiſtigide dicit, ubi nil noceat, eſt enim iucundior guſti,ſitim magis ſedat,& nauſeam non moueat: contra calida maxiniè tepida non ſolum nauſeans ſedetiam lomitum cit, ut in uita Aeſopi, ſeu hiſtoriaſeu fabula ſit, de illo qui ficus deuordrat. Iuuat autem calida primum in uomitu ciendo, utemur&in doloribus, ut quinta Aphoriſ(2 2.)& ubi pectus laboret,& ſputum emittere opus ſit nam ffigida aſtringit& cohibet: iuuat autem frigida intribus caſibus præcipue, in animi deliquio& uirium defectu, in ſanguinis eflaxione& in eryſiapelate interiore non ulcerato. cum ergo dicat Galeuus bis quod ſuſiciat excalefacere,(2 3.) intel
5 1 lgendunt