6)..,
e e
r
H. CARD ANTI
tium formis, quid diſtent, ut nihil inuicem ſimile habeant. Verum de o-mnibus ſi quis dicete uelit, in immenſum excreſceret ſermo: quarede maximis,& plurimum differentibus di-eam, quantum ſaltem mihi in ea reeſt compertum.
Hunc librum ſi quis bene animaduertat in trespartes principales commode Hippocr. diuiſit primam in qua eſt procemium, ſecundã quæ eſt de generalibus iudicijs omnium gentium, tertiam quæeſt de his quæ ſingulis gentib. propria ſunt. vt cũſecundum in tres partes diuiſerimus iuxta traclationẽ trium elementorũ terræ, et eſt de habitatio-nibus& ſitu,& aquarũ& deris,& eſt de annipartibus. Tertium uerò in quatuor partes, iuxtaquatuor etiam partes terræ habitabilis ab Hippocrate deſcripte ſcllicet uropæ, affice, ſiæ atq;Scythiæ, meritò hæc cõmentaria in octo libros disuiſtmus. Neq; uerò rect eſt, quod eſt ut ſe habetdocere uelle omiſſa authoris ſententia, ut facit luslius Scaliger dum Theophraſtũ exponit: neq; itaſequi authorem, ut rei ipſius hiſtvriã omittas. ſeuqua lle deceptus ſit fel quia poſt plura lõge in-notuerint. alterum enim eſt nimis ambitioſi imòſtulti, cum præſtitiſſet per ſe commentari, non aslium interpretari: in altero ftuſtramur ſine ipſopropter quem ſcribimus, ſcilicet inquiſitione ue-ritatis, quæ dulciß ima eſt, ut Ariſtoteles dixit. prismum igitur mente Hippocratis explicare decet,quæ miens ei, qui ſenſus: Deinde quomodo res ſehabeat uniuerſa declarure: demum unum alij coaptare: ut rem ipſum per Hippocratem intelliga-mus,& Hippocrati rem ipſam accommodemus.Primcipio dicit ſe uelle de gſia& Europa diſſe-rere, per has etiam intelligens Afticam atq; Scy-thiam, quantum di Ferant inter ſe per omnia,ſunt autem dicka ſuperius, id eſt ſitum, aqua, uentos, naturam locorum& anni tempora. hæc enimquinq; principaliter ſuperius attigit: unde etiammorbos. Et quantum differant in formis:eſt au-tem duplex forma corporum atq; animorum, eſab animorum forma leges, mores, conſuetudisnes,& ratio Reipub continetur, quæ& ſi uiolenta ſit nec ſubijciatur moribus, mores tamen ab illaimmutantur. Vt ſub tyrannis neceſſe ſit, aut inperpetuò metu, aut ob id ſemper triſtes uiuere, autnegligere cuncta chariora, uxores, filios, opes ataque exiſtimationem:ut utrouis modo agas,& ui-tam reddas breuem& ualitudinem infirmam.Aedicum aulem decet omnia contemplari. Ariſto
co n n ˙ N. 147
teles refert Bio mum Tyrannum ſeniorem ſcili-cet, omnes ciues Syracuſanos quinquẽnio bonisomnibus ſpoliaſſe. Non omnia autem cum proſe-qui, ſed præcipua tantum teſtetur Geographiamimitari uelle ſe docet, quam Ptolemæus ſic diſfi-nit. Geographia eſt unam eandem habitabilemterrã nobis cognitam oſtendere, quomodo natusra ſituq; ſe habent:circaq; ea tantum intendit quaper deſcriptiones orbis magis generales ſibi iunaguntur. Sunt autem talia diſtantia in longitudine:ſumitq́ initium à rortunatis inſulis:& in latituadine ſumitq́; principlum ab æquinoctij circuls inutranq; partem: inde ut terminos prouinciarumpræfigat: demum ut doceat inſigniores partes,
montes, inſulas, urbes, maria, paludes& flumi-
na. Vt ſint in uniuerſum partes ſex huius quartaconſiderutionis, e ſane nondum comperta diuiaſtone prouinciarum ſub Aſta& LYbiam& ReaSptum, ſub kuropa Scythiam comprehendit,quorum utrunq; alienum à ptolemæi deſcriptiosne eſt, nam Scythiam utranq; in Aſtam collocat,Lobiam& Aeg) ptum in affica. Verim Hippo-crates hanc diuiſtonem in tres partes non nouit.Exequamur igitur primum Ptolemæi diuiſſonem(Tabula 7.& 8.) de partibus orbis habitabili-bus. Diuidit ergo totam in tres partes, ꝑuropant,Afficam, Aſian, quam longè maiorem fücit unaquaq; aliarum, ſed aftica maior eſt kuropa. Vesrim quoniam parum habitata ideo paucioribustabulis quam Europa contenta eſt. in Europa descem ſunt tabule, in Africa quatuor, in Aſia duosdecim, ſicq; erunt omnes tabulæ uiginti ſex. vtuero in regiones tabulæ diſtinguuntur. Europacontinet x X XIII. Africa Xl. Aſta x LIx.omnes ergo regiones habitabilis terræ notæ tem-pore Ptolemæi ſuerunt x CI Il. Termini Eurobæ ab afticæ parte ftetum Herculeum, ab Aſiamare Mediterraneum, Ponticum, palus meotis etTanais e Meridianus, qui per hæc loca fertur.Efrica autem ab Aſia diſterminatur ſinu ArabicoC Praſſo,( Vide quarta Aftica tabula.) per rasptum, promontoria& Trogloditas,& per Iſth-mum Heroum, in quo urbes lenexe& ſues interAegyptum& Arabiam petream. Sed cur Scy-thiam Ptolemæus in Aſia conſtituit, in EuropaHippocrates? Quoniam ptolemæus ad longitudinem reſpexit. ideo cum Scythia ſit maxime orien-talis, nec poßit ſub Africa contineri, ideo neceſſa-rio uenit aſiæ aſcribenda. Hippocrates cum Boarealem partem totam Europæ aſcribat, quia lonagitudinem non curat qua non uariat qualitatemgeris,
—5