KK
r nn
*
A. CAR DAN TI
LSCTIO LXVII SVPER11. ET II. TIx.
O dico quidem plurimum dif-ere Aſiam ab Europa ſecun-dum naturas omnium ex terra na-ſcentium, itemq́; hominum, longe e-nim pulchriora& maiora omnia naſcuntur in Alia. Eſtq; regio ipſa, hacnoſtra multo manſuetior, ſunt etiamhominum gentes benigniotes& cultiores.
Non ſatis opportunè hic Alemanus Europamlaudat, cum Hippocralis mens ſit, in quibuſdamIfficam præferre, ſed maximè eam partem quæall gegↄptum pertinet Europæ, atq; hoc in ma-gnitudine corpori eorum quæ è terra naſcuntur,& etiam hominum tum manſuetudine morum.& ſunt, dicit, benigniores& cultiores. De diffe.entta cultus e benignitatis haud obſcurum eſt.Sed de difſferentia benignitatis& manſuetudinisdico, quod benignitas con ſiſtit in actione, manſueludo in paßione. fait autẽ Hippocrates a ſtani,ſed medius quaſi inter Furopæum Aſianum,intelligẽdo ergo ſub Aſia etiam Afticam, ſuit me-dius inter has duas regiones. preponit iam Eu.ropæ beneficio naturæ e probitatis, kuropamwwboris. Appellata eſt ata ſi quid ficit ad ren, aflia Oceani& Tethhos, ut quidam uolunt: Vt ergo cognoſcamus regionem præſtuntem, debemusinſpicere præter loci ſitum, hæc tria, homines, animalia magna e plantas. In hominibus, ut ſintproceræ ſtatureæ, pulchræ formæ, boni coloris, robuſt. ſi multi ſenes at longa ſenecta ex integri, ſipart incolumes ac non monſtroſi: mores au-tem boni, tum inſtttuta ac reliqua ad ſocietatemtom par ata in animalibus ut ſint pinguia, magna,cum uiſceribus ſanis. In ſatis ut abundent,& ma-dna e boni ſaporis,& diu durent,& odoratæherbe plures,& ualidè boni odoris,& fructusmani, ſuaues& qui minimè corrumpantur, ab-ſint herbe mali odoris, e quæ ferunt lac& ue-nenoſt. Et ſimiliter reptilia: iſta enim ſignificantemper facilem corruptionem. ita numero non ſolum, ſe ſpecie maiora naſcunturanimalia, rplante ſeu arbores ſeu herbæ in regione bona, uelut maximè in india, quam in intemperata, nimiseſtuoſa aut frigida.
Demonſtratio huius affertur ab ipſo in ſe-quenti Textu, cum dixit:
c O AMS N T. 147l
Auſa uerò horum eſt tem po-
tum anni temperatura. Si qui-dem in medio ſolis exortu ſita eſt adauroram, à frigiditate omni remota:Incrementum autem& beni gnitasinde omnium maxime proficiſcitut,cum nihil ſit præcellens,& cogetisuiolenter, ſed per omnia æqualitasuigeat.quanquam non habeant ubi-que per omnem Aſiam, omnia ſecundum eundem modum.
Oportet ad intellectum eorum qu dicuntur4b Hippocrate, hanc illius rationem interpretarioc modo. in aſſa, cum ſit magis ad orientem poſitabeo enim diſinguitur ab alijs partibus, ut uiaſum eſt ſupra)&& ſab equinoctij circulo quadantbarte:miorem recipiunt uarietatem quam in Elropa, imd abſolute fermè ſunt temperate, ſcilicetquæ mediæ ſunt naturæ in calore& frigore, euariantur niſi per ortum ſolis, aut non ut ille inatelligit quæ ſub æquinoctij circulo ſunt, compre-hendit autem Aegoptum& Libyam, nos autemutraq; etiam indiam, igitur cum calor ex humidinunquã deſint neq; abundent Aſiani, ſunt tempe-ratiores:& eorum regiones meliores Furopæis.
Quanquam non habeant.] intendismodo reliquũ rationis hoc modo, ſed partes Aſiæſunt propiores his temperatis quam Europæ,&ideo tota Aſia generaliter eſt temperatior e meslior tota Europa, licet non tota ia ſit eodem modo temperata. Sed quomodo Aſia ci ſit ſoli pro-xima eſt temperata, aduerlit hoc Hippocratesquod Aſia parte occidentis habet mare, e ideonon incaleſcit ab ea parte, niſi calore temperato,quia calor magnus prouenit à caliditate terræ.preterea ſol exoriens eas terrat repurgat aura oarientali quam ſec adducit, ideo Aſia ipſa eſt temPerata. Propter propinquitatẽ igitur ſolis non poteſt eſſe ffigida,& propter mare ab occidente nõpoteſt eſſe calida, ergo in uniuerſum erit temperata. Pars enim que debet incaleſcere multum, oporleret ut eſſet occidentalis, quoniam dum ſol oriatur, et ad multũ diei accedit ad eam, orientalis altnõ incaleſcit, dũ eſt in oriente quia non reffangantur radij ab ea, ſed ſugiunt& dilab ittur, occidentalis aũt nõ incaleſcit ob mare, ex ideo part orientalis eſt magis tẽperata. ꝑt hec eſt cauſa quod Affica ſit calidior Ata ex Libya, Aegypto Eſia. n. erAegoptus hahent mare ab occidẽte, Libya et Efficc ab oriente cõparando totũ toti,& partẽ parti.
Qꝝonam