Buch 
Hieronymi Cardani Mediolanensis, Civis'qve Bononiensis, Commentarii, In Hippocratis De Aere, Aqvis Et Locis Opvs : Qvo Nvllvm, Teste Galeno, omnibusq[ue] Medicis & Philosophis, praestantius extat, in quo, fine dubio, sicut Hippocrates autor, ita Cardanus commentator seipsum superat ...
Entstehung
Seite
145
JPEG-Download
 

H. C A R DU ANIleni yationes uanas eſe prorſas, quibus conuelle-re animi immortalitatem nititur: perinde enim eſtac ſi dicat opus lucis ſolis ex aere nubiloſo, aut muro mutatur,& in uidendo erroris cauſam præbetimpeditur, igitur lux ipſa ſolis pendet ex aere& mortalis eſt: cum uel ipſo iudice utrumq; fal-ſum ſit. Ego uerò demonſtrabo totum oppoſitumuno argumento: facultates ipſæ omnes,& animaeſt indiuidua, etiam iuxta eos qui animam exiſti-mant eſſe mortalem, igitur non uitiari poſſunt neque minui, ſed earũ tantum opus: aut omnino de-ſinent. Non animaduertit memoriam, rationem,uim uidendi, audiendi, mouendi uoluntatem, nonſolum per ſe ſed ſimul eſſe indiuiduas, ſed iunctasſimul, quare non mutantur niſi ratione inſtrumenti. inſtrumentum autem mutatur à qualitatibus,d compoſitione etiam magis. Sed quòd ad ra-tiones attinet, illæ omnes nil plus concludunt dequalitatibus quam de falce:ergo falx immutat a-nimi qualitates, multæ ſunt quæ corrumpunt ani-mi operationes, lux, ſonus, timor, crapula, dolor,puluis. non uideo quid hoc ad aſtruendum opinionem ſuam. nam ira& cæteræ perturbationes animi& obliuio& dementia,& timor,& amor importunus non ſunt operationes, ut credit Galenus,ut ſunt uitioſe, ſed ſolum ut habent perfectam partem in ſe, anima enim uidendi, habet audiendi, co-gitandi, plenam uim, communicat corpori,& uteſt uitium eg inſtrumento, ita etiam operatio red-ditur uitioſa. Sed error ſuus maniftſtus eſt. quodputat primum eam uim eſſe in corpore,& nonab anima in illud communicari. Secundus eſt quoniam etiam quod facultas prodiret à corpore,tamen prodiret uitioſa d corporeis qualitatibus.Sed anima ipſa eſt perfccta:opera autem perſæpeimpedita. Pico ergo quod pueri non habent, operationes perfectas, quia inſtrumenta nondum di-dicere obedire anime. Et quod qualitates poſſuntcorrumpere operationes, ut dixi, animæ rationeinſtrumenti. De Authoritatibus ſapientum nil ta-le uel ſomniarunt. Verum uolunt cum hanc manare ab anima in corpus ut de tonſore& opere no-uaculc.

Ad phy ſiognomiam, indicium eſt inſtrumentipenſecti aut impenſtcti, adeò ut tota uis operatio-nis ſit in anima, executio indiget inſtrumento. vltimum uerũ eſt quod Hippocrates intendit in hoc

libro. pro cuius intellectu dico quod operationesanimæ aliæ ſunt corporeæ, ut uidere& currere,qua tote pendent à corpore, quoniam cuiuſq; anime eſt integra, ideo quia defectus proueniunt à

c. o MME NF. 145corpore, exiſtimarunt quod etiam origo operastlonum, quanquam etiam tales uſu plurimum perficiantur. Aliæ funt ex præcedentibus operationibut, ut ſcire& cogitare ac cauere, iſtæ ab inſtitustione præter inſtrumentum pendent. Aliæ fiunt àuoluntate quæ ex intellectis deliberat:& ideò o-peratur iuxta intellecta& inſtitutionem: nec bendet d corpore: niſi quatenus præcedẽtes operationes ab illo pendent. Inſtitutio autem in bis pluri-mum poteſt, hac inſtitutio bendet ex tribus, legi-bus conſuetudine propria,& præceptis Philoſo-phie. At uerò cum honio dominetur ſibi ipſti utdixi, per uolun atem, cauſa legum et Philoſophiæbreceptis ſibi imperat. Sed quoniam populorummaxima pars Philoſophiæ eſt expers, naturalemhabitum& cõſuetudinem e leges ſequitur. Hippocrates igitur cum uideat motum aeris,& confitutionem mutare animorum operationes, ſcilicetut dixi cprrumpendo,& noſceret imperitiam uulgi& quod de conſuetudine ſequuntur. naturamimo augent illam, pronunciauit liberè de moribusgentium per diſpoſitiones locorum,& uictus ra-tionem ac reliqua,& quanquam à legibus hæcpoſſent impediri, rarò tamen impediuntur, quoniam clam etiam multa perpetiantur: de quibusnon laborat ipſe. in uniuerſum ergo dico, quod exhis abſq; tanta machina quam ſtruit Galenus, quiex gelen uoluit fcere elephantem, multa falſa,plura dubia, pene omnia impertinentia addens, utex tenui dogmate atq; unico totum librum conderet. concluditur ab Hippocrate diuerſarum gen-tium, diuerſa eſſe ac propria ingenia atq; mores.

LECTIO LXVIII. SVPERB X. HI V. Er vnQ Veęcunque enim in ea regio inmedio ſita eſt, calidi& frigidi,ea omnium fertiliſsima exiſtit,& ar/boribus rnfertiſsima,& maxime ſerena, aquisq; maxime utitur& cœle-ſtibus& ex terra promanantibus.Neque etiam à calore combuſta eſtualde, neque à ſquallote et aquaruminopia exſiccatur, neq; à frigore ob-læditur. Verum auſtris perflatur,& itrigua eſt tum propter imbres multos,tum propter niues.

Nullam præſcribit regionem, ſed qualiſcunquedicit quæ ad orientem poſita ſit, uelut Afticæ parsHegoyptus& ei cõtermina grabia felix, modo ſit

N in calore