Buch 
Hieronymi Cardani Mediolanensis, Civis'qve Bononiensis, Commentarii, In Hippocratis De Aere, Aqvis Et Locis Opvs : Qvo Nvllvm, Teste Galeno, omnibusq[ue] Medicis & Philosophis, praestantius extat, in quo, fine dubio, sicut Hippocrates autor, ita Cardanus commentator seipsum superat ...
Entstehung
Seite
148
JPEG-Download
 

143T E X. V.

Ructus autem ſuo tempore ma-turos, multos in ea naſci par eſt,ſiue ex ſparſis ſeminibus hi proueni-ant, ſiue terra ipſa per ſe ſponte pro-ducat eorum plantas, quarum fructi-bus ut untur homines, eas ex agreſti-bus cicures,& domeſticas facientes,& pro commoditate ſua tranſplan -tantes.Docet nos plantas omnes olim fiiſſe agreſtes,inde cura hominum domeſticas effectas,& ubitemperata regio eſt oriri oninia ſeu ſponte ſeu culta. Theophraſtus in primo de Cauſis Plantarum(cap. 1. docet omnes plantas quæ ſemen edunt,etiam à ſemine proprio poſſe propagaritaliter dicit natura feciſſet illud ſemen fruſtra, tamen diciteædem plantæ poſſunt prouenire ſine ſemine:&licit quæ ſemen non edunt illas etiam abſque ſe-mine oriri nemo dubitat, adeo ut uelit plantas ſolum, quæ ſemen edunt oriri ex ſemine,& neq; hasſemper ſic ſed etiam ſponte. oriuntur altem plan-te quinque modis, ſemine, ponte, radice, ſurculisplantatis,& inſitæ, nam nu perſica inſita editnucem,& ita nux illa nata dici poteſt, ac ſi in ter-ra eſſet plantata. Et quæ ex radice naſcuntur, binriam naſcuntur, aut euulſa ſeu diuiſa ut lilium,iris, colocaſia,& quædam dilatata non euulſa,ut corylus& rutus ac roſa. Similiter plantæ notæex truncis biſariam oriuntur aut euulſæ ut ſa-li, ſambucus& uitis: eædem alio modo terræſepulta dum adhuſc priori radici hærent,& dumfaderint radices, præciduntur ab antiqua matre.in his igitur duo ſpectare oportet operam&cultum: per operam enim ſeruntur, aut alio modopropagantur: per cultum tranſplantantur, præci-duntur mortuæ partes ſolum, impinguantur, irisgantur, ſarriuntur, eme palea circidantur quæimbecilles ſunt. Hic ſolum dubium eſt de his quæeuulſis radicibus aut ramis inſite propagantux:nam cum hec ſint hominis opera non nature, neealiorum animalium, con ſtat autem neceſſe fore, utnatura ad hominum operam reſpiciat, uel quodueriſimilius eſt, ita nata eſſe ut non auulſa augerentur:atq; id in radicibus facile eſt perſuadere: at inramis quomodo tranſibunt in plantam ab ſque o-pera humana ob id dicendum quod generale eſtper ſe, quod autem conueniat parti, id eſt, ramieeſt per accidens, idecq́; neceſſe eſt quod planta

IuK M1. Uk AER E. ING JIS 7 Lo eis

quæ prouenit ſurculis plantati, ut olius, uitis, ſaalx, e quæcunque kumidiores ſunt etiam euulſisradicibus propagetur: ſed non conue rtitur. Ex hismodis cum miſcentur uidentur fieri ali, ſed ſuntidem. Et ſimiliter quis latent. velut uiſcus ritaer ſemine uiſci, quod ſuni edunt incoi um ex uidetur ea planta ſponte innaſci quereui, uel aliplantæ cum ex ſemine oriatur. Et ita plures plan-te naſcuntur ex ſtercore auium, aliæ boum, dumherbag edendo deuorant ſemina, deinde non corarupta egerunt, alia miſtone, uelut fi cinere acetum acre miſceas, inde alia contuſa,& ſub diusexponas ex imibibus naſcentur plante quaſi nosui generis: imbriſtra enim aqua multa noua gi-gnit maxime plantas, metallica etiam,& lapides,et animalia exanguia, ut etiam ranas quamuis ſanguinec etiam ipſe ſint. tum piſces multos, præci-puè o prinos. In huiuſmodi ergo regionibus taliaplura homini utilia generabuntur, ſtcut ec quadrupedia. Vnde dicit.

*

TEX. VI.

Ecora etiam ipſa pleniora pro-P uenire illic maxime eſt conſen-taneum, quæ& pariunt ſæpius,&pulchertimè educantur.

Non ſigna propris ſed eſfr ctus connumerat.vt eiuſmodi animalia quæ ſunt nobiliora,& nastura homini magis ſimilia pinguiora proueniũt,& ſepius pariunt, qued uiſum eſt in india, etiamquamuis occidentali, et felici er educantur ob aeris, aquarum,& pabularum ſalubritatem, quibusomnia educantur. Verum dubitabit aliquis, an&hec regio feris animalibus ut pantheris, Ieonibuse lupis magis fnuebit e De ſerpentibus cum ſint

ſcci, ut declaratum eſt,& reptilibus cum ſint fri-gida, erunt pauciora& innoxia magis: ſed de animalibus feris cum ſint quaſi media, dubium relin-quitur, E dico quod e hæc abundant: ſed quisſunt loca culta ab hominibu, ides ab illis deſtruauntur, ideo talia magis abundant in deſertis, licetmaiore incommodo uiuant, nam ut alias declarasui, homo eſt genus quoddam quod regnat ſuperanimalia, ſicut animalia ſuper pſantas,& 8

plante ſuper elementa: ſunt enim 5quatuor hæc 5

termedia etiam. 3

LECTIG