Buch 
Hieronymi Cardani Mediolanensis, Civis'qve Bononiensis, Commentarii, In Hippocratis De Aere, Aqvis Et Locis Opvs : Qvo Nvllvm, Teste Galeno, omnibusq[ue] Medicis & Philosophis, praestantius extat, in quo, fine dubio, sicut Hippocrates autor, ita Cardanus commentator seipsum superat ...
Entstehung
Seite
159
JPEG-Download
 

H. CAR DAN!pora non mutat, ſed& hominum natura eſt hu-uſmodi: juoniam ubi regio agreſtis coguntur homines exercere ſe plus iuſtb, e non bene nutrivi,ſuare generatur in illis multa atra bilis,& ob idfiunt moribut agreſtes. Vt enim e regione pugnatatra bilis cum ſanguine, ita mores agreſtium uiroxii cum ciuilibus. Atq; hæc eſt prima cauſa, ſescunda quoniam non congregari poſſunt commosue,& num paucis unde deſtituuntur legibus,uon dlſcere poſſunt mores ciuiles. Tertio quia obſolitadmẽ redduntur timidi,& timidi ſunt agre-fs unde animalium exanguium nullum manſue-ſcit ob eam cauſam. Cum uerò regio habet mutatlonem tempo rum, el prorſus fit nhabitabilis,ut in arenoſa Libyæ,& montibus Noruegiæ, atq;ſic ſermo de ea non eſt, aut ſi bona, oportet ut ſiteulida e humida,& tunc eſt duplex aut intemperata,& eſt fertilis ſed inſalabris, aut temperata,& unc eſt& fertilis e ſalubris,& hæc eſt optima. Expedit autem dubitare circà hoc, quare terr fta inæqudlis ex temporum magna mutatio-ne?& reſpondeo quod ob calorem uehemenlẽ᷑ caatur terra, c d frigore congelatur,& fiunt ſa-ra.& ita mdtes ac alles& plgna. d ed dicet quisſab zores ſunt plures nontes,& in Libya, quamin temperatis regionibus. Ariſtdtelesci 4. Probl.Hetlam feritatem tribuit nimio calori aut frigo-non temporum mutationi. Et ideo qui ſolim ad

uerba reſpiciunt, in magnos incicunt errores Dico ergo, quod Hippocrates uult, ut intelliganiusregionem eſſe intemperatam, uel ob qualitatem,uel ob mutationec, uel ob utrunq; nam temperataeſt que utroq; incommodo care. At de montibusin feruidis regionibus cenſendum eſt, quod calore

M ſolnente humidum d noctis frigore cogitur inlapidẽ iude cauata reliqua parte prodeunt mon-cs. imo montes magis abundãt in regionibus calialßimis ac ftigidißimis quam mediocribus, ue-lat alias dixi de nao, Caucaſo e Athlante. ſedwagnitudine etiam Taurus in Eſia inſignis eſt, etin Peru indiæ. ſel Olympus nomen ab altitudineſortitus,& athos in teredia regione ſunt. deòdebemus diuagari a litera, ne fortè incidamus inrores:dicimus ergo magnas uarietates ſequi obtalium regionum ſitum, quam ſitũ ob uarietatesGeliqua enim diſputatio ad libros de Arcanis æateynitatis pertinet)culus demofſtratio eſt, ubilaſunt mõtes denſi, colligitur calor tempore æſtatis,& Hemis tempore ob ſarorum friglditatem& umbram montium& uentorũ uehementiani,frequentiam feigus:& ſimiliter niues, pluuiæ,

CO NMS N r. 159tiuſmodi, igitu talis regio babe bit tẽpora in-equalia,& exit intemperata. prætereu qui habi-tabunt in montibiis, erunt frigidi e ſtcci:& quiin uallibus calidt e humidi,& qui in pratis&.campis, multis uentis agitabiatur, ideo regio hæcinæqualis erit, ſed diſftcultatem hoc habet ex ſe-quenti Textu, cum dicit:

B X. if.8 quis enim rectè cõſideret, uide-bit quorundam naturam monti-bus ſyluoſis, ac aqua carentibus ſimilem eſſe, aliorum uerò aquoſa ac exilia loca referre, ſicut quidam ptatorũac paludũ naturam præſeferunt, at;al quorum planitiebus nudisq; acſiccis terris cõſtitutio fimilis exiſtit.Tempora enim quæ formarum na-tura uariant ſunt diuerſa: cum ergointer ſeſe ſint maximè diuetſa, uarias& muliiplices formas prtoducunt.Comparat naturam hominum, nature locorũ,eamq́ quadruplici exemplo oſtendit. Dicit enimquod quorundam hominũ natura eſt ſimilis montanis. h luoſts atq; aſperis locit·atq; ita de alis: uidendum eſt igitur qualis ſit hæc comparatio quæprima fronte ab ſürda uidetur. Dicam aulẽ ſuæAlemanus ſcribit, hoc ipſo nuihi frlicior, quo a inquo alij triſtantur e dolẽt, ego letor cum laudasre hominem plene poſſum: ut contra inuitus cosgor malè dicta damnare, ſi in quemplam impegerim. quæ ob nominis celebritatem præterire nonpoſſum. verba igitur eius ſunt. Homines incal 4ctis moribus atq; horrendo aſpeclu refcrunt na. 4eturam montanorum, Hluoſorum& aſperorum 10locorum. quòd ſi montes ſint à parte orientis&ſeptentrionis erunt morboſi, eſfeminati, ſi nerd..regio bis partibus ſit expoſita mtes uerò fit ab aoccidente& meridie, erunt incblumes, uiribin fir tmi, armis dediti, feroces, artium miuutarum cone 44temptores, Homines nolles, mites, redolent quo 4et exilia loca, qui ſape diuites, compti artiumq́;cultores, ſomnolenti, pratorum& paludum nas 4luram præſeſtrunt. Arenoſa regio facit robuſtios a.res, homines ſanos, induſtrios. Argilla facit op- aclentiores ſed infirmiores. vbi uerò opulentia, ibi a.mores ſunt mitiores, ex cultus artium uiget pro⸗ epter præmia. Qui habitant in planitie ma gis es acquitant, qui uerò in mõtibus agiliores& ſirmio⸗ atres. Habitantes in regionibus inſalubribus ſant.imbecilliores minis fortes, minus crudeles, miſes 4g O 2 ricordes