Cap. 2 152 2.

312 H. C A RDPANICOCNSIILII VNaqueũ ſolũ nõ poteſt aduri, quoniã euaneſcit ſolũ. Cum ergo ter-reũ ita adurit᷑ in aqueo, ut tenue fiat,& benè miſceat᷑& remaneatin ea pars aerea, tũc fit ſalſum, adeò ut ad ſalſuginẽ requirant᷑ hæcquinq;, calor adurens partem terream& in aqueo& attenuansipſum,& benè permiſcens,& pars aerea in ipſo terreo relicta. Exquo patet quod hæc contẽplatio non eſt inanis ſtudij cauſa; neq;ad oſtentationẽ, ſed ad opus ipſum,& ad curationem pertinẽs, etquantum utilitatis habeat ad curationem, quia ſi utatur cibis ter-reis, ut ſunt animalia quadrupedia magna, aut ſenilia, aut piſci-bus magnis, aut auibus bee incurret ſalſuginem,& magis cum uigilia quam cum ſomno,& poſt multã uenerem,& à potu uini potentis& aromatibus, quàm cum contrarijs ho-rum,& à cibis ſolidis deterius ſe habebit quàm à ferculis, adeò utſi uelit uti ferculis tantum, illud ſufficiat ſolum ad tollendum ſpu-tum ſalſum abſq; alio auxilio. Et ex hac patet ratio problematispropoſiti, ſcilicet, cur cum ſputum copioſum, nõ ſit adeò ſalſum,ſicut quando eſt paucum, quia materia illa terrea exuſta, quantoeſt minor, comparatione humidi, tanto minus ſalſum efficit:ſicutuncia una ſacchari, ſi diſſoluatur in quatuor uncijs aquæs, efficietmulto illam dulciorem quam ſi in una libra. Ex quo patet quod

data paritate ſputum quanto copioſius fuerit, neceſſe eſt, ut tantominus ſit ſalſum. Ex quo ſequitur aliud maioris momenti,& eſt,

quod cum fuerit ſputum plurimum& ſalſum, tũc debet multumtimere& cauere, non ſolum quia ſignificat plurimam eſſe mate-riam exuſtam, ſed etiam quia deſcendens multa materia ſalſa plusnocebit quam pauca. Duo præterea circa hoc relicta ſunt neceſſiria ſcitu, primum quod tale ſputum ſalſum nõ tam erodit pulmo-nem, aut pectus, propter materiam quæ deſcendit, quamuis& inhoc noceat erodendo, quantum nocet& periculum affert ruptu-ra uenæ, primum irritando tuſsim ualidam,& maximè ſi ſit ual-dè tenue,& ualdeè ſalſum, ſi uerò ſit craſſum plus erodit quia ter-reum, ut Portio de Simplicibus medicamentis habetur,& etiamquia magis hæret:& in auellendo periculum eſt, tum propter impetum, tum quia trahit ſubſtantiã pulmonis, cui infixũ eſt ne frangat uas, ſicut funis dum diſtrahitur pluſquàm ferat natura eius,& maximè repentè,& ideò maius periculum eſt in tuſsi celeri,&repentina quamuis parua quam in maiore, ſed lenta& continua.Nihilominus continua nimis longa, eſt etiam periculoſa. Tertiacauſa eſt potentior longeè alijs duabus, quam alij medici parum

animaduertunt, ut etiam reliqua ualdeè utilia, cum non ſunt adectrita

—— l———————

2 25— 8.— 2 2 K—

3 e—

2

0 2