Buch 
Avicennae Philosophi Praeclarissimi, Ac Medicorum Principis Libellvs De Removendis nocumentis, quae accidunt in regimine santitatis. Tractatus eiusdem Auicennae de syrupo acetoso. Syrasi ... expostiones super secundam, & tertiam, & partem quartae fen primi canonis Auicennae. Ebenesis ... expositio super quintum canonem Auicennae. Tractatus de ponderibus, & mensuris / ab Andrea alpago ... ex arabico in latinum uersa, ac nunc primum in lucem aedita
Entstehung
Seite
3r
JPEG-Download
 

. P R I

Iaſſitudinis compoſitas ex eis: neqᷓ; bibat ille, in quo præ-ceſſerunt diſpoſitiones cauſantes raritatem meatuum,&ſparſionem caliditatis naturalis: neq; bibatur vinum ſu-per ebrietatem, quoniam nocet: non enim eſt, ſicut quidãputauerũt, iuuet ebrietati: neqʒ hoc eſt ex eis, quæ ſuntobſeruanda. De motu autẽ quidam eſt motus itineris:&

2

quidam eſt motus exercitij:& quidam eſt motus, qui fit

in coitu: qui licet ſit conueniens, vt ponatur in capitulo

euacuationis, tamenviſum eſt nobis ponere ipſum in hoc

Regimen capitulo:& quidam eſt moras animalis. De motu qui-wotus in, dem itineris iam compoſuimus epiſtolam vel conſilium

Vniuer

Regimencoitus,

uibus

mnoccat di

pro quodam Principe,& ibi dictum eſt diffuſe. De motuVero exercitij eſt ſpecies regiminis dependens a quantitate ſua ita, vt non ſit laborioſus, lõgus: neq; ſit paucusvalde Regimen vero a qualitate dependens debet eſſeita, vt non ſit vehemens Valde taliterquod ſit ſicutlongus, q́uis ſit breuis: neq; motus prędictus debet eſſedebilis taliter, quod ſit ſicut paucus, quamuis fuerit lon-gus: ſed regimen motus exercicij dependens ab hora ſuaeſt, vt flat poſt digeſtionem cibi primi in viſceribus,&Venis,& ante cibum ſecundum, non ſuper cibum,& re-pletionem, neq; etiam ſuper vacuitatem ſuperfluam, ſedpoſt diſtãtiam temporis magnam a cibo, ſicut in ieiunio:neq; poſt euacuationes pręcedentes ſolutionis Vventris, autcoitus, aut ſudoris, aut fluxus ſanguinis narium, aut flu-xus ſuperflui menſtrualis, vel alio modo, aut prouoca tionis vrine, aut poſt euacuationem ex eruptione;, aut apertura apoſtematis, aut alia eruptione: quod ſi accidat ne-ceſſitas ad motum fortem nacetem, procedatur ad ipſumꝑradatim cum facilitate. Motus autem coitus oportert, vtnon ſiat ſuper vacuitatem puram, ne ſuperueniat cõmo-tio colerę. aut aliud ex his, quę dicemus: neq; ſuper reple-tionem puram:neq; poſt flobotomiam, aut ventris ſolu-tionem:aut motum laborioſum:aut febrem: aut ſincopi:aut debilitatem factam aliquo modo: neq; ſuper cibumcrudum difficilis digeſtionis: neq;ʒ ſuper ggritudines renũcronicas, ſicut generatio lapidis, aut mictus vrinę inuolũtariæ, aut ardor vrinę, aut eius difficultas, aut diabetes:neq; motus coitus fiat cum doloribus iuncturarum, ſicut

podagra,& ſciatica,& quę eis ſimilãtur: neq; cum nocu

mentis ſenſus,& motus, ſicut ſtupor,& paraliſis,&optalmia,& debilitas auditus: neq; adminiſtretur coitusin hora, in qua laborioſum eſt naturę ſperma emittere:neq; eſt coitus conueniens ei, qui non appetit ipſum, neq;illi, qui coitu vtitur abſq; vero appetitu: neq; coitus con-eniens eſt illi, qui ſiccæ eſt comple xionis proprie frigidę:neq; illt, cuius membra generationis ſunt frigida: neq; illi,cuius forma eſt macilenta: aut membra radicalia ipſius

miſſio coi ſunt debilia a generatione. Et dimiſſio etiam coitus nocet

tus-

Regimenſomni&vigilix.

ei, qui conſuetus eſt, præcipue ſi fuerit vehemens appeti-tus,& fuerit temporis diſtantia magna a tempore, quoVſus fuerit coitu, præcipue quando ſuerit ocioſe iuuens,& fuerit corpus pingue Vel carnoſum multi ſanguinis.Regiminis ſomni,& vigiliæ ſunt ſpecies ſeu modi: opor-tet.n. quod ſomnus ſit in hora, qua oportet.ſ. ſuper cibũſecundum quantitatem, qua ſtomachus alleuietur ab eo,& ſecundum quantitatem temporis digeſtionis cibi,& ſecundum quantitatem temporis æqualem,& eſt circa duodecim horas non continuas:& plurimum eius ſit nocturnus:& ſit diurnus per ſpatium vnius horę, aur duarumnorarum, ſi in prandio cibum ſumpſerit: ſi vero non pranus fuerit, dixerunt antiqui, vituperandus eſt, niſi propter2 lquam cauſarum exigentium illud. ſex laborevehemenii, aut ira ſuperflua, aut cogitatione, aut triſtitia. Etvigi-lia ſuperſlua nocet præcipue corporibus macris,&& habentibus complexionem calidam. Et ſomnus quidem ſuper-

NMV s. 3

fluus nocet maxime corporibus pinguibus repletis. Eua-cuationes vero conſuete ſunt, ſicui Hlobotomia,& vẽtrisſolutio,& vomitus,& ſudor,& vrina,& ſpermatis emiſſio per coitum· Iamquidem diximus de ſpermatis emiſ-ſione.ſ.de coitu. Flobotomiavero oportet, vt fiat poſt ea,quę ipſam requirunt,& tolerantiam ætatis,& naturę,& conſuetudinis, et virtutis,& tempotis: Et oportet quidem, vt non fiat poſt motum,& repletionem,& coitũ,& balneum,& Iaborem, qualiterq; ſit, niſi apud neceſſitatem, neq́; poſt pręceſſionem potus aquę plurimę, aut po-tus aquæ plurimę, aut potus vini vel potionis agitantishumores:neq; fiat flobotomia debilitate ſtomaci, autcordis, quantum ſit poſſibile.& procurandum eſt ita, vtegrediatur quantitas ſanguinis quæſita duabus vicibus,aut rribus, niſi apud voluntatẽ ſedandi dolores: poſt ſuc-cedat ei quies,& non dormiat ſuper eam, quantũ eſt poſ-ſibile.contrarium autem iſtius facit accidere pręparatiõesad ęgritudines, quas dicemus. Amplius flobotomia addita ſuper quantitatem naturalẽ feſtinat ſanationem ęgritudinis doloroſę, ex quacum q; materia fuerit: Verum ſub-ſtantia vel fundamentum caloris naturalis dependens eſta ſanguine:& ſubſtantia vel fundamentum vitæ eſt de-pendens a caliditate naturali:& propter hoc ſecuritas,&confidentia in ea eſt melior,& magis obſeruanda. Ven-tris autem ſolutio oportet etiam, vt fiat ſecundum virtu-tem corporis,& neceſſitatem:& fiat cum his, quibus ſoluitur humor dominans nociuus:& fiat poſt bonitatẽdietę:& oportet, ne ſuccedat ad ipſam, neq; pręcedat motus laborioſus, aut coitus: neq́; bibatur ſuper eam aquaplurima, neq; ſit in ſtomaco cibus plurimus: neq; ſumat᷑ſuper ipſam cibus, dum non retinetur ſolutio eius:& oportet vt alleuetur cibus,& potus in illa die valde:& tibiſufficiat,& contentus ſis re modica ex eis, quantũ eſtpoſſibile. Et ex eis, quę continua ſunt huic capitulo velpertinet ad hoc capitulum, eſt ſuccurrere ei, qui bibitſolutiuum,& non ſoluit, aut ſolutio eius eſt ſupra menſuram, quę oportet. Vomitus vero, quando multiꝑlicatur,nocet nocumẽtis plurimis:et ex vomitus adminiſtrationealiquibus horis vel aliquando ſequitur iuuamentum maguum quibuſdam hominibus in ietunio:& quibuſdam ſuper cibum.& dignior horarũ in eius adminiſtratione eſtęſtas. Et Vrinæ quidem prouocatio oportet, vt non ſit ſuperflua, neq; etiam pauca: Similiter& ſudor.

Traclatus ſeccundus ce remedijs nocumento

rum accidentium ex aere non conuenienti, etex rebus ſibi coniunctis.

2 Er quidem calidus calefacit cor, rarificatBEcutem, poſtea inſpifſat, et pręparat ad.putredinem colerę, et ad fluxum ſangui-

nis narriũ, et ſodã, et ad febres acutas:et eſt pauci nocumenti in corporibus,quorum complexio naturalis eſt calida,vius aut quorum complexio pręter natura-lis eſt frigida valde:et eſt plurimi nocumẽri in corporibuse contraiio ſe habentibus: et cautella, et regimen pręſeruãdi a nocumento ipſius eſt cum quiete iu locis frigidis, et

rebus infrigidantibus, et alijs ſimilibus. Illavero, quibus

nocet aer calidus, aut ſunt corpora calida, et ſicca, exte-nuara, macra: et accidit eis ex hoc febris ephimera, aut ſebris putrida: et quandoqʒ accidit eis ethica: et accidit eis ẽtHluxus ſanguinis narrium, et ſoda; et alia ab iſtis: aut ſuntcorpora frigida humida, vnde accidit eis ſoda lenis, et ſtrictura anhelitus, et debilitas iuncturarum, et difficultasmotuum: et talis aer reducit eos ad ęqualitatem, et opor-R iii

Regimeneius quod-euacuaturaut retinetur,

Regimeneuacuationis flo-boromiã.

Nota,

RegimenP ſolutio-nem ven-tris,

Regimenvomitus,vrinzæ,&ſudoris,