22——

Conſideratio octaua de deſcriptione troc. alandaruchun.

ECIPE cepe& c. Antiqui fecerũt diuerſas deſcriptio

nes iſtorũ troc. Princeps aũt Auicẽna ponit hanc de

ſcriptionẽ: ſed nos nõ videmus, ꝙ iſta deſcriptio iſtorum troc.ſit alia nobilior, et fortaſſe declarabimus hoc in li-Pro noitro de tyriaca. De complexione autem tyriacę,&aliarum medicinarũ compoſitarũ iam diximus in libro ſe-cundo Auicennæ, qualiter graduari debeant medicinæ com-Poſitę:& tu illuc returre. Reſiduum iſtius expoſitionis ſu-per quintum canonem non inuent in arabico.

Traclatus de ponderibus,&- mẽſuris ex ara-bico in latinum traductus per Andream bellunenſem.

Onſideratio quidẽ Põderis eſt, vt ꝑ ipſumponai ęqualitas ĩter duas ſubſtãtias homogeneas, aut non homogeneas.homogeneę

aũt ſunt illę, quę ſunt ſimiles in leuitate&grauitate, ſubtilitate,& ſpisſitudine, ſicutaurũ,& argentũ,&‿ ferrũ: Non homoge-nexæ, Vero ſunt, quę nõ ſunt ita ſimiles, ſicutferrũ,& lana. Et qm̃ corpus, quo aliquid ponderat᷑, eſt diuerſum ſecundũ diuerſitatẽ genuũ,& climatũ,& idiomatum:Quare oportet, vt illud, qd in hoc eſt fundamentũ, ſeu vtillud, ad quod oia in hoc reducũtur ſeu reſoluũtur, ſit res naturalis, cuius quãtitas in hoc nõ diuerſificat᷑ oĩno,& ponat᷑ipſa metrũ,& ymago, ſuper quod fabricãtur oĩa pondera.Quare cõueniẽs eſt, vt illud ſit granũ ordei. Dicamus ergo,quod huiuſmodi granũ ꝗñ multiplicat᷑ vicibus quatuor, rũcex illo re ſultat alkirat ſeu kirat, qꝗd eſt granũ carubiæ ſcemi.Qñ vero multiplicat᷑ kirat tribus vicibus, tũc reſultat alda-nich ſeu qanich. Et cũ multiplicat᷑ danich ſex vicibus, tũc exillo reſultat dragma. Et qñ multiplicat᷑ dragma uicibus pluribus ſecundũ diuerſitatẽ cõueniẽtię gentiũ ĩ hoc, tũc reſultatvncia: Nã apud quoſdã vncia reſultat ex dragma nouẽ vicibus multiplicata:apud quoſdã vero reſultat vncia ex dragma decẽ vicibus multiplicata: Et apud quoſdam reſultat expluribus, quã decẽ. Et ex multiplicatione ꝗdẽ vnciarũ reſultat libra maior, aut minor ſeqm maioritatẽ, et minoritatẽ unciarũ.Et ex multiplicatione ꝗdẽ librarũ maiorũ, aut minorũreſultat alchantar ſeu chãatar maius quidẽ, aut minus ſecũdũmaioritatẽ, aut minorationẽ librarũ, ex quibus reſultat al-chantar prędictũ. Et nos quidẽ dicemus in hoc tractatu põ-dera medicinalia, qugę magis ſunt in vſu,& quę ah antiquisſunt ordinata in libris ſuis. Et qm̃ in pluribus ponderibus cadit diuerſitas multa in regionibus,& idiomatibus, ſicut pa-tet in libris phyſicorũ arabũ,& grecorũ: quare oportet„ Vtnõ ſit feſtinatio in ponderãdo, donec Vverſificaueris quãtita-tẽ ipſius ponderis. Cumcʒ illud fuerit tibi dubiũ, tũc vtere ĩeo rõe artificiali circa illud, quod de medicina oportet exhi-Peri:& tũc elligere pondus minus, ſeu& tũc declinare cũiudicio ad põdus minus Pducit ad illud, quod eſt conueniẽs.Pondera igitur medicinalia, qus magis ſunt in vſu, ſunt ſi-cut kirat, quod ſicut ſciuiſti, eſt Põdus quatuor granorũ or-

V. 80

dei:& danic eſt tria kirat: dragma vero eſt pondus ſexdanic: Et metechal eſt dragma vna,& media,& grana triaordei: granũ vero eſt granũ ordei vnũ,& medietas eius,&

eſt tertia pars grani carubie: Darchami eſt metecal vnum.

Althoſugi vero ſeu toſugi eſt grana duo,& medietas grani.Alnua, quod latine dicitur os fructus, eſt ſex kirat. Alaſtarſeu aſtar eſt dragmę vi.& danich duo. Bõdacha apud quoſdã eſt dragma i.ſed apud quoſdã alios eſt põdus merechal i.& tertia ipſius. Alabachale ſeu bachale eſt ſecundũ tres ſpe-cies, ſ.bachale greca, alexandrina, et egiptia. Greca quidẽ eſtpondus xxiiij. granorũ ordei. Alexãdrina vero eſt kirat viiijEgiprtia eſt xxviiij. granorũ ordei. Altormoſe ſeu tormos eſtduo kirat. Algiauzi ſeu giauzi eſt ſecundũ duas ſpecies. ſ.abſoluta& regalis: Abſoluta quidẽ eſt pondus ſeptẽ darchami:regalis Vero eſt pondus ſex darchami. Q.-uantũ caperepoſſum digiti eſt duo darchami. Quanmtũ eapere poteſt volamus eſt ſex dragmę. Sathel eſt dragmę vi. Auchie. i. vnciaeſt metechal vij. 5.& eſt dragmæ Xx.& quinq; ſeptimę partes vnius dragmę. Alrothol ſeu rotol. i. libra medicinalis eſtdragmę cxxviij. Durach eſt librę iij. Heames eſt librę. v.&Inqʒ aſtar. Almen ſeu men.i.emina eſt ſecũdũ ſpecies nq́;.ſ.anthiochena,& greca, alexandrina, et emina aromathorũ,et emina iudaica: Antiochena ꝗdẽ eſt vncię.xvi. Greca veroeſt Vncia i. Alexandrina aũt eſt vncię. xxx. Emina aroma-thorũ eſt vnciæ. xxij. Iudaica vero emina eſt ſacheles quin-quaginta:& ſacheles eſt Xx. abolus ſeu athulus: Abolusſeu Athulus vel alatulus eſt kirat iij. Alchid autem

& diuidit᷑ in duas diuiſiones: qͥddã. n. ex eo adminiſtrat᷑ ĩ ſubſtantia ſicca:& quoddam ex eo adminiſtrantur in ſubſtantia humida:& illud, quod adminiſtratur in ſnbſtantia ſic-ca, eſt notum ſecundum idiomata, et regiones. Et illud ſicutmenſura, quæ dicitur almechuch apud habitantes ciuitatemHalep. Et menſura dicta alardeb apud Egiptios. Et men-ſura, quę dicitur algarara apud Damaſcenos. Et menſura,quę dicitur alſenbel apud ciuiratem Hama:& ita de alijsmenſuris. Sed menſuræ, que adminiſtratur in ſubſtantia li-quida, ſunt multæ ſpecies:& illud ſecundũ idiomata,& re-giones. Verũ illę, quę in hoc loco debentur commemorari.ſunt, quas nos deſcribemus. Dicamus ergo ex illis, ꝙ almhacha ſeu mhalacha eſt ſecundũ duos modos: vnum eorumeſt, quod conuenit melli,& eſt pondus iiij. metechal: alterũVero conuenit medicinis,& eſt pondus vnius metachal.Chuthuli etiam eſt ſecundum duos modos, quorum vnumcõuenit oleo,& eſt pondus vnciarũ. vi. alrerũ vero cõuenitVino, et eſt põdus vnciarũ x. Alſachrugie eſt ſecundũ duosmodos.ſ.magna, et parua: magna ꝗdẽeſt vas cõtinens nouẽVncias: parua vero continet ſex vncias. Alchoſt ſeu chiſtvel keſt eſt continens xx. vncias. Giara ideſt idria eſt etiamſecundũ duos modos.ſ.magna,& parua: magna quidẽ cõtinet xxiiij.choſt. ꝑua vero cõtinet iiij.choſt. Abrich cõtinetduas eminas. Alchuzi eſt duarum ſpecierum, quarum vnũattribuitur oleaginibus,& eſt pondus Xxxx viiij. aſtar:&alterum attribuitur vino,& continet Ix. aſtar,& durach.Et dlxerunt quidã, ꝙ durach eſt pondus librarũ uiij: ſicut ſu-pradictũ eſt: alij Vero dixerunt, ꝙ eſt pondus librarũ. iij.

AS DnGIIInEE

Omnes ſunt terniones pręter N quaternionem-æ

Menetijs apud Cominum de Tridino M. ontisferrati,KFEnuno Domin M. D. X LLEIII.

Mhala-cha, i, co-clearium,

Alſachrugie.i. ſcu-tella,